II SA/Go 454/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Magdalena Tyniec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję w części obejmującej utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza z dnia [...] r. znak [...] odmawiającej wymeldowania małoletniej W.C., II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R.C. kwotę 50 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku znak [...] Burmistrz - w imieniu którego działał zastępca naczelnika Wydziału Administracyjno –Społecznego z USC - na podstawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm. ) po rozpoznaniu wniosku R.C. o wymeldowanie z lokalu położonego w [...] zameldowanych nim na stałe córek W. i W.C. orzekł o odmowie ich wymeldowania. W uzasadnieniu wskazał, iż R.C. jako współnajemca lokalu przy ul [...] w dniu [...] grudnia 2006 roku złożył wniosek o wymeldowanie córek z pobytu stałego ze wskazanego lokalu. Podał, iż córki wraz ze swą matką R.C.- jego byłą żoną wyprowadziły się ze wskazanego lokalu, zabierając wszystkie swe rzeczy i zamieszkują w lokalu konkubenta matki K.G. przy ul. [...]. Organ wskazał, iż reprezentująca małoletnie córki R.C. nie wyraziła zgody na wymeldowanie córek oświadczając, iż w lokalu przy ul. [...] nie mieszka czasowo, więc i jej córki czasowo tam nie przebywają, nadto starsza W. uczy się i zamieszkuje w internacie, zamierzając po uzyskaniu pełnoletniości ustanowić swe centrum życiowe w tymże lokalu. Organ ustalił, iż współnajemcami lokalu przy ul [...] są R. i R.C.. Prawo do lokalu po orzeczeniu rozwodu nie zostało sądownie uregulowane. R.C. wraz z trzema córkami W. i W.C. oraz L.G. wyprowadziły się z lokalu przy ul. [...] w 2004 roku, zabierając wszystkie swe rzeczy i od tego czasu nie zamieszkały w nim ponownie. W toku postępowania R.C. wraz z najmłodszą córka L.G. wymeldowały się ze wskazanego lokalu. W.C. od dwóch lat uczy się i zamieszkuje w internacie, a po ukończeniu nauki zamierza powrócić do lokalu w którym jest zameldowana na stałe. Wobec młodszej córki W. przebywającej przy ul [...] matka R.C. dopełniła obowiązku meldunkowego, meldując ją czasowo we wskazanym lokalu w którym ona również czasowo przebywa. Powołując treść przepisu art. 15 ust 2 w/w ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, organ l instancji wskazał, iż fakt pobierania nauki przez W.C. oraz czasowy pobyt W.C. w innym lokalu, poświadczony czasowym zameldowaniem nie stanowią przesłanek do uznania, iż doszło do opuszczenia lokalu bez wymeldowania się. Zdaniem organu, wobec braku wystąpienia przesłanki trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu bez wymeldowania się należało orzec o odmowie wymeldowania córek wnioskodawcy. Stwierdził również, iż kwestie dotyczące zadłużenia mieszkania, które podnosił wnioskodawca powinny być przez współnajemców rozstrzygnięte w postępowaniu przed sądem powszechnym. W odwołaniu od tej decyzji R.C. domagał się jej zmiany i orzeczenia o wymeldowaniu córek. W szczególności podkreślał, iż była żona wraz z córkami wyprowadziła się już w 2004 roku, a starsza córka W. naukę podjęła dopiero w 2005 roku. Jego zdaniem córki opuściły lokal dobrowolnie i trwale o czym świadczy fakt zabrania rzeczy osobistych i sprzętów domowych. Dla obu córek miejscem w którym koncentrują one swe sprawy życiowe jest mieszkanie przy ul. [...]. Rozpoznając odwołanie organ II instancji - Wojewoda, w imieniu którego działał dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż oceniając postępowanie administracyjne i biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dokumenty uznać należało, że decyzja odpowiada prawu. Fakt niezamieszkiwania W. i W.C. w lokalu przy ul. [...] wynika z dokumentacji organu l instancji i potwierdzają go obie strony postępowania. Natomiast podnoszoną przez skarżącego okoliczność ich zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] potwierdza notatka policyjna. Zdaniem organu II instancji, w sytuacji gdy starsza córka Wiktoria uczy się w szkole ( co potwierdza odpowiednie zaświadczenie ) i zamierza po zakończeniu nauki powrócić do wskazanego lokalu, a druga córka W., jako niepełnoletnia zamieszkuje z matką w innym lokalu i jest tam zameldowana czasowo, przesłanka trwałości opuszczenia lokalu nie została spełniona. W takich okolicznościach wydanie decyzji o wymeldowaniu ich byłoby przedwczesne. Organ II instancji wskazał też, że kwestie zadłużenia lokalu powinny być rozstrzygane przez byłych małżonków na drodze postępowania cywilnego, a nie administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący R.C. dawał wyraz przekonaniu, iż decyzje organów obu instancji są wadliwe i naruszają prawo. Wywodził, iż córki wraz z byłą żoną opuściły przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w 2004 roku, skoro zabrały wszystkie swe rzeczy i dotychczas do niego nie powróciły. Podnosił, iż organy obu instancji pominęły okoliczność, iż córka W. czasowy pobyt w związku z podjęciem nauki rozpoczęła dopiero w roku 2005 tj. w rok po dobrowolnym opuszczeniu wraz matką mieszkania przy ul [...]. Wskazywał , iż dopiero w marcu 2007 roku do pokoju poprzednio zajmowanego przez była żonę i córki zostały wniesione meble. Zresztą była żona podjęła szereg innych działań wyłącznie na użytek toczącego się postępowania. Stara się pozorować remont pokoju w mieszkaniu przy ul. [...]. A jej twierdzenia, iż córki zamierzają w przyszłości w nim zamieszkać nie są poparte żadnymi działaniami zmierzającymi do spłaty zadłużenia mieszkania i udziału w kosztach jego utrzymania. Z tych względów kwestii związanych z zadłużeniem mieszkania , mimo że może być rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym, wbrew stanowisku organów nie można pomijać w sprawie administracyjnej. Zarzucał, iż organy bezpodstawnie uznały, iż R.C. dopełniła obowiązku meldunkowego skoro dopiero w toku postępowania zameldowała czasowo młodszą córkę w lokalu gdzie zamieszkuje stale od 2004 roku. Podnosił, iż była żona najpierw wymeldowała się z lokalu przy ul. [...], a po decyzji organu l instancji ponownie z nim zameldowała się na stałe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej skargą decyzji w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego aktu z obowiązującym prawem. W ramach tak określonej kognicji uchylenie zaskarżonej decyzji jest możliwe jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydawaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dające podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływanej jako ppsa). Natomiast stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonego aktu następuje jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ppsa ). W przypadku stwierdzenia innych naruszeń prawa tj. takich , które nie miały wpływu na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej zawarte w zaskarżonym akcie brak jest podstaw do eliminacji go z obrotu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia skargą była decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję organu l instancji o odmowie wymeldowania córek skarżącego W. i W.C. z lokalu przy ul. [...]. Należy podkreślić, iż kognicja Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ograniczała się tylko do dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji, tj. do zbadania, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa, tj. w szczególności przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy "meldunkowej" tj. czy w sprawie wystąpiły podstawy do zastosowania instytucji wymeldowania. Poza nią pozostawała zatem kwestia ponownego zameldowania sil) w lokalu przy ul [...] R.C. i zadłużenia spornego przeddmiotowegolokalu. Podstawą materialnoprawną tej decyzji był przepis art. 15 ust 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2001 roku ( sygn. akt V SA 1496/00 ) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia tam ośrodka interesów osobistych i majątkowych ( art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego ). O charakterze pobytu decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne (wynika z własnej woli) i ma charakter trwały. W sytuacji osoby małoletniej tj. dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską to zgodnie z przepisem art. 26 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania takiej osoby jest miejsce zamieszkiwania tego rodzica, któremu powierzono wykonywania władzy rodzicielskiej. Jednakże pojęcie miejsca zamieszkania ( oznaczające wyłącznie miejscowość, a nie konkretny lokal ) w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego jest instytucją prawa cywilnego, ukształtowaną na potrzeby prawa cywilnego i nie jest tożsame z "pobytem stałym" w rozumieniu art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nie ma zatem żadnych przeszkód prawnych by dziecko pozostające pod władzą rodzicielską miało miejsce stałego pobytu inne niż osoba sprawująca nad nim władzę rodzicielską. Organ l instancji odmawiając wymeldowania obu córek skarżącego uznał, iż wprawdzie żadna z nich nie zamieszkuje od 2004 roku w lokalu przy ul. [...], to nie została spełniona ani przesłanka dobrowolności ani trwałości jego opuszczenia. Organ II instancji, utrzymując w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne, uznał natomiast, iż w sprawie nie zaszła przesłanka długotrwałości opuszczenia lokalu. W ocenie Sądu stanowisko organu II instancji jest uzasadnione jedynie w zakresie dotyczącym W.C.. Z ustaleń poczynionych przez organ l instancji, w oparciu o wyjaśnienia skarżącego i przedstawicielki ustawowej W. i W.C., wynika bezspornie, iż wskazany lokal został przez nie opuszczony w 2004 roku ( w piśmie z dnia [...] marca 2007 roku R.C. sprecyzowała, iż doszło do tego w sierpniu 2004 roku ). Nastąpiło to w sposób dobrowolny. O takim charakterze opuszczenia lokalu przesądza bowiem to, że mimo twierdzeń o psychicznym znęcaniu się skarżącego nad córkami jako przyczynie wyprowadzki, ich matka nie podjęła żadnych kroków zmierzających do przywrócenia córkom prawa do przebywania we wskazanym lokalu. W przypadku W.C. zasadnie organ II instancji uznał, że nie można jednak przyjąć iż opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Zaświadczenie ze szkoły potwierdza wprawdzie, iż naukę podjęła ona w 2005 roku czyli w rok po opuszczeniu lokalu, jednakże przesłanka trwałości wiąże się z upływem czasu. Zdaniem Sądu, okres między opuszczeniem lokalu, a podjęciem nauki był zbyt krótki by mówić, że opuszczenie to nabrało już cechy trwałości. Natomiast od momentu podjęcia nauki nieprzebywanie W.C. we wskazanym lokalu miało swą uzasadnioną przyczynę, obligująca do dopełnienia obowiązku zameldowania czasowego w miejscowości w której kontynuowała naukę i obowiązek meldunkowy w tym zakresie został, jak wynika z k - 41 akt administracyjnych, dopełniony. Zdaniem Sądu, dopiero w sytuacji, gdy odpadnie przyczyna uzasadniająca przebywanie W.C. poza lokalem przy ul. [...] i gdy po ukończeniu nauki nie powróci ona do niego można będzie ocenić czy opuszczenie go ma również cechę trwałości. Wskazać przy tym należy, iż uchybieniem organu II instancji było uznanie, iż po dniu [...] lutego 2007 roku w dalszym ciągu w postępowaniu administracyjnym W.C. reprezentuje jej matka R.C. jako przedstawiciel ustawowy. Ze wskazaną datą W.C. stała się osobą pełnoletnią, uzyskując pełną zdolność do czynności prawnych, a jej matka wobec niej i wobec organu utraciła status przedstawiciela ustawowego . Obligowało to organ II instancji do traktowania W.C. jako pełnoprawnej strony postępowania administracyjnego z obowiązkiem min. doręczenia jej osobiście, a nie nadal przedstawicielowi ustawowemu decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 roku. W ocenie Sądu to uchybienie nie miało jednak wpływy na merytoryczną treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu natomiast organ II instancji wadliwie uznał iż również w stosunku do W.C. nie zaistniała przesłanka trwałości opuszczenia lokalu przy ulicy [...]. W jej przypadku brak okoliczności, które wskazywałby iż istnieje rzeczywista przyczyna uzasadniająca jej pobyt poza lokalem, w którym jest stale zameldowana, od sierpnia 2004 roku. W szczególności taką okolicznością nie jest fakt pozostawania pod władzą rodzicielską matki R.C. i wynikające z przepisu art. 26 Kc miejsce zamieszkania . Jak bowiem wskazano wyżej regulacja kodeksu cywilnego nie rodzi obowiązku faktycznego przebywania małoletniego dziecka w miejscu zamieszkania rodzica, któremu (tak jak w niniejszej sprawie R.C.) powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Okoliczność, iż od sierpnia 2004 roku W.C. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] wskazuje, w ocenie Sądu jednoznacznie, iż opuszczenie przez nią lokalu miało charakter trwały. Ustaleniu takiemu nie sprzeciwia się przy tym okoliczność dopełnienia przy tym przez matkę jako przedstawiciela ustawowego Weroniki obowiązku meldunkowego i zameldowania jej w innym lokalu na pobyt czasowy. Z tych przyczyn, uwzględniając częściowo skargę , Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody w części obejmującej utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji o odmowie wymeldowania małoletniej W. ze względu na naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust 2 ustawy " meldunkowej" oraz procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa ( art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ppsa ). W pozostałej części tj. w zakresie orzeczenia dotyczącego W.C. skarga został oddalona ( art. 151 ppsa ). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 206 ppsa. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia organ II instancji, w zakresie w jakim jego decyzję uchylono, rozpozna ponownie odwołanie R.C. od decyzji organu l instancji, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu (stosownie do art. 153 ppsa). Konieczność podporządkowania się ocenie prawnej Sądu będzie mogła ulec wyłączeniu tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy, która wystąpiłaby w dacie ponownego orzekania w sprawie przez organ II instancji.