II SA/Go 457/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego A.K. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej: Dyrektor MOPS, organ pierwszej instancji) przyznał J.B. zasiłek stały od [...] maja 2017 r. do [...] marca 2018 r. w wysokości 604 zł. 9 listopada 2018 r. do Dyrektora MOPS wpłynęło pismo Urzędu Miasta [...] - Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych informujące, że J.B. od [...] maja 2017 r. zameldowany jest na pobyt stały w [...]. Decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...], Dyrektor MOPS – na podstawie art. 101 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 5, art. 107 ust. 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej: u.p.s.) – uchylił od [...] listopada 2017 r. decyzję z [...] maja 2017 r., nr [...], przyznającą J.B. zasiłek stały od [...] maja 2017 r. do [...] marca 2018 r. w wysokości 604 zł. Nie zgadzając się z ww. decyzją J.B. złożył od niego odwołanie, podnosząc, że decyzja Dyrektora MOPS pozbawia go bezpowrotnie zasiłku stałego w miesiącach listopad i grudzień 2017 r. oraz styczeń 2018 r. Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej: SKO) – uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję SKO wskazało, że odwołujący się składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, jako adres do korespondencji wskazał [...], ponadto w mieście tym przebywał. Jednak strona od [...] maja 2017 r. jest zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...]. Z powyższego – zdaniem SKO – jednoznacznie wynika, że strona jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji nie była osobą bezdomną (bowiem strona była już zameldowana na pobyt stały w [...]) i przebywała na terenie [...]. Zatem nie doszło do zmiany sytuacji osobistej strony, o jakiej mowa w art. 106 ust. 5 u.p.s., po wydaniu decyzji z [...] maja 2017 r., nr [...] o przyznaniu prawa do zasiłku stałego, lecz jeszcze w toku prowadzonego postepowania administracyjnego o przyznanie zasiłku stałego. Wobec powyższych ustaleń nie było podstaw do zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 i postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć. Jednocześnie SKO wskazało, że jeżeli strona miała miejsce zamieszkania na terenie [...] w chwili wydawania decyzji z [...] maja 2017 r. o przyznaniu stronie prawa do zasiłku stałego, to Dyrektor MOPS nie był organem właściwym do wydania tej decyzji już w chwili jej wydawania (na co organ pierwszej instancji wskazuje w zaskarżonej decyzji). W takiej sytuacji zaś mamy do czynienia z wydaniem decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów o właściwości a co za tym idzie właściwym trybem wyeliminowania decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości jest tryb nadzwyczajny stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.B. (dalej: skarżący) złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: WSA). W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Skarga została uzupełniona w piśmie procesowym z [...] listopada 2019 r., które złożyła ustanowiona w trybie prawa pomocy pełnomocniczka skarżącego r. pr. A.K. Podtrzymując podniesione przez skarżącego zarzuty pełnomocnik wniosła o ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia dotyczącego następującego fragmentu: "Jednocześnie SKO wskazało, że jeżeli strona miała miejsce zamieszkania na terenie [...] w chwili wydawania decyzji z [...] maja 2017 r. o przyznaniu stronie prawa do zasiłku stałego, to Dyrektor MOPS nie był organem właściwym do wydania tej decyzji już w chwili jej wydawania (na co organ pierwszej instancji wskazuje w zaskarżonej decyzji). W takiej sytuacji zaś mamy do czynienia z wydaniem decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów o właściwości a co za tym idzie właściwym trybem wyeliminowania decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości jest tryb nadzwyczajny stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej", jako zbyt szeroko wychodzące poza problem sprawy, którym było prawo do zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie społeczne a nie spór co do właściwego trybu eliminowania decyzji administracyjnej. W piśmie tym pełnomocniczka wniosła także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, oświadczając że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie niniejszej podstawę prawną decyzji Dyrektora MOPS stanowił m.in. art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W badanej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organ pierwszej instancji uznał wymienioną w przepisie art. 106 ust. 5 u.p.s. przesłankę zmiany sytuacji osobistej, uznając za taką zmianę miejsca zamieszkania. Podkreślenia jednak wymaga – na co słusznie zwróciło uwagę SKO – że wydając decyzję w trybie ww. przepisu organ musi wykazać zaistnienie przesłanek zezwalających na dokonanie zmian w stosunku do ostatecznej decyzji. Zatem w niniejszej sprawie konieczne było wykazanie, że skarżący nie jest już osobą bezdomną, a ponadto posiada miejsce zamieszkania poza terenem objętym działaniem dotychczasowo właściwej gminy. W tym miejscu wskazać należy, że przepisy u.p.s. nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach k.c. (Kodeksu cywilnego). W świetle zatem art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 k.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Skarżący – co wynika z akt sprawy (pismo Urzędu Miasta [...] - Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych z [...] listopada 2018 r.) – od [...] maja 2017 r. jest zameldowany na pobyt stały pod adresem: [...]. Słuszne jest zatem stanowisko SKO, które wskazuje, że skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji przez Dyrektora MOPS nie był osobą bezdomną (bowiem strona była już zameldowana na pobyt stały w [...]) i przebywała na terenie [...], a zatem nie doszło do zmiany sytuacji osobistej strony, o jakiej mowa w art. 106 ust. 5 u.p.s., po wydaniu decyzji z [...] maja 2017 r., nr [...] o przyznaniu prawa do zasiłku stałego, lecz jeszcze w toku prowadzonego postępowania administracyjnego o przyznanie zasiłku stałego. Tak więc wobec powyższych ustaleń nie było podstaw do zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s i postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć. Odnosząc się do wniosku pełnomocniczki skarżącego – uchylenia decyzji SKO w części uzasadnienia - wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część. Celem uzasadnienia jest wyjaśnienie toku myślenia prowadzącego do zastosowania przepisu prawnego w sprawie. Z uwagi na funkcję zewnętrzną uzasadnienia tzn. jego wpływ na postępowanie w innych sprawach, dopuszczalne jest zaskarżenie samego uzasadnienia w trybie administracyjnym, jak również dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego. Można zaskarżyć uzasadnienie decyzji, ale zaskarżeniu podlega tylko takie, którego treść może wywierać wpływ na inne rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie nie mamy jednak do czynienia z taką sytuacją, bowiem treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji - wskazanie przez SKO w uzasadnieniu decyzji na możliwość wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności, pierwotnej decyzji z [...] maja 2017 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego (jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości – art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.) - nie wywiera wpływu na inne rozstrzygnięcie organu, pełni tylko funkcję informacyjną. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). O kosztach przyznanych pełnomocnikowi strony skarżącej tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - § 21 ust. 1 pkt 1 lit c. (Dz.U. z 2019 r., poz. 68).