II SA/Go 458/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 lipca 2016 r. w sprawie ze skargi I.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji postanawia: oddalić wniosek. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 177 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm. – określanej dalej jako p.s.w.) w zw. z § 3 ust. 7 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 67 Rektora Uniwersytetu z dnia 24 września 2015 r. – określanego dalej jako Regulamin), Rektor Uniwersytetu uchylił w ramach nadzoru decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia [...] listopada 2015 r. o przyznaniu I.S. w roku akademickim 2015/2016 na kierunku [...] studiów pierwszego stopnia stypendium rektora dla najlepszych studentów w wysokości 780 zł miesięcznie jako niezgodną z art. 174 ust. 4 p.s.w. oraz § 16 ust. 3 i 4 Regulaminu oraz nadał rygor nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpatrzeniu wniosku I.S. o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...] Rektor Uniwersytetu, na podstawie art. 177 ust. 5 i 6 oraz art. 207 ust. 1 i 2 p.s.w. w zw. z art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 3 ust. 7 Regulaminu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzję Rektora Uniwersytetu złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim I.S. zarzucając jej naruszenie : 1) przepisu art. 177 ust. 6 p.s.w. przez niewłaściwe jego zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) przepisu art. 181 ust. 1 p.s.w. oraz przepisu art. 174 ust. 4 p.s.w. przez błędną ich wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca domagała się w skardze uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, wydanie postanowienia orzekającego, że wyrok uchylający powyższą decyzję wywołuje skutki prawne z dniem ogłoszenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 7 lipca 2016 r. , sygn. akt II SA/Go 458/16 uchylił zaskarżoną decyzję ( pkt I ) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego ( pkt II ). Powyższy wyrok został doręczony skarżącej w dniu 25 sierpnia 2016 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła o uzupełnienie powyższego wyroku o " orzeczenie stwierdzające, że : 1) wraz z uchyloną decyzją znak [...] Pana Rektora Uniwersytetu z dnia [...] marca 2016 r. uchyleniu uległa także poprzedzająca ją decyzja znak [...] Pana Rektora z dnia [...] lutego 2016 r. - w całości, 2) wyrok z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 458/16 uchylający decyzje oznaczone w punkcie poprzedzającym wywołuje z mocy ustawy skutki prawne do chwili jego uprawomocnienia się i podlega traktowaniu jako orzeczenie, któremu sąd powszechny nadaje - na podstawie art. 333 w związku z art. 776, art. 777 § 1, art. 781 § 2 i art. 783 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego - rygor natychmiastowej wykonalności, 3) decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów (OKSS) Uniwersytetu z dnia [...] listopada 2015 r. (akt) przyznająca skarżącej pomoc materialną w formie "stypendium rektora dla najlepszych studentów" w kwocie 780 zł na miesiąc na okres czasu: październik 2015 r.— czerwiec 2016 r. wywołuje skutek prawny (podlega realizacji w części niewypłaconej pomocy materialnej) z dniem [...] lutego 2016 r. do chwili uprawomocnienia się wyroku sygn. akt II SA/Go 458/16" . W uzasadnieniu tego pisma skarżąca wskazała, iż w skardze domagała się uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu, ale również decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...]. Sąd natomiast uchylił jedynie zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2016 r., a ponadto nie zamieścił orzeczenia o uchyleniu decyzji w całości. Ponadto skarżąca podkreśliła, iż wniosła o wydanie postanowienia orzekającego, że wyrok uchylający zaskarżoną decyzję wywołuje skutki prawne z dniem ogłoszenia zgodnie z art. 152 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sentencji ogłoszonego wyroku wniosek ten jednak nie znalazł wyrazu. Skarżąca zaznaczyła, iż intencją tego wniosku jest uzyskanie wyroku nadającego się do wykonania w drodze egzekucji - w niniejszym przypadku - wyroku podlegającego natychmiastowemu wykonaniu, to jest mogącego, zgodnie z art. 776, art. 777 § 1, art. 781 § 2 i art. 783 § 1 k.p.c., stanowić podstawę nadania klauzuli wykonalności oraz wszczęcia egzekucji na rzecz skarżącej reszty pomocy materialnej w formie "stypendium rektora dla najlepszych studentów, w zakresie przewidzianym w decyzji OKSS U z dnia [...] listopada 2015 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżąca rozszerzyła swój wniosek z dnia [...] sierpnia 2016r. domagając się dodatkowo uzupełnienia opisanego powyżej wyroku o następującą treść "Sąd zobowiązuje Organ do wydania w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku uzupełniającego wyrok ogłoszony dnia 7 lipca 2016r. decyzji zobowiązującej właściwego pracownika Uniwersytetu do wypłaty ze środków finansowych Uniwersytetu na rzecz skarżącej reszty pomocy materialnej w formie "stypendium rektora dla najlepszych studentów za okres: [...] luty 2016r. - [...] czerwiec 2016r., przyznanej skarżącej decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów U z dnia [...] listopada 2015 r.". Zdaniem bowiem skarżącej okoliczności sprawy uzasadniały zamieszczenie z urzędu w wyroku z dnia 7 lipca 2016r. powyższego orzeczenia na podstawie art. 145 a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast w piśmie z dnia [...] września 2016 r. skarżąca wskazała, iż doprecyzowuje swój wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. o uzupełnienie wyżej oznaczonego wyroku w ten sposób, że zdaniu ostatniemu uzasadnienia wniosku nadaje brzmienie: "Z przytoczonych twierdzeń wynika, że Sąd nie orzekł o całości skargi oraz że nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia ( conf. pkt 3 w połączeniu z pkt. 2.wniosku), które według przepisu art. 152 § 1 P.p.s.a. i w celu zagwarantowania jego wykonania powinien był zamieścić z urzędu. Zatem niniejszy wniosek jest uzasadniony". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej określanej jako "p.p.s.a." ) strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przesłanką uzupełnienia wyroku jest więc pominięcie w sentencji rozstrzygnięcia o części skargi lub niezamieszczenie przez sąd dodatkowego orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem należy, iż Sąd w wyroku z dnia 7 lipca 2016 r. orzekł o całości skargi i zawarł w nim wszelkie dodatkowe orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części. Zawarte w wyroku sformułowanie " uchyla zaskarżoną decyzję" oznacza jej uchylenie w całości. Jedynie w przypadku częściowego uchylenia zaskarżonej decyzji sąd obowiązany jest zamieścić zakres w jakim decyzja podlega uchyleniu ( por. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 lipca 2016 r. , sygn. akt II SA/Go 218/16 ). Dodatkowo należy zauważyć, iż uchylenie zaskarżonej decyzji jedynie w części jest możliwe, jeśli ta część charakteryzuje się samodzielnym bytem prawnym, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja jest decyzją określoną w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekającą o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Ponadto w przypadku częściowego uchylenia decyzji sentencja wyroku zawierałaby rozstrzygnięcie o częściowym oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdyby uchylenie decyzji dotyczyło jedynie w części, a zaskarżeniu do sądu podlegała decyzja w całości, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W świetle powyższych okoliczności nie budzi żadnych wątpliwości, iż rozstrzygnięcie zawarte w wyroku z dnia 7 lipca 2016 r. dotyczyło uchylenia decyzji w całości, a tym samym Sąd orzekł o całości skargi. Brak było również podstaw do uzupełnienia wyroku w zakresie uchylenia decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję. Eliminacja z obrotu prawnego – poza zaskarżonym aktem – innych aktów bądź czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy objętej skargą jest możliwe przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zastosowanie normy wynikającej z tego przepisu nie jest obligatoryjne. Jest uprawnieniem sądu a nie obowiązkiem, z którego należy korzystać wówczas, gdy sąd rozpoznający daną sprawę uzna, że do końcowego jej załatwienia niezbędne jest uchylenie, poza zaskarżonym aktem, również innych aktów bądź czynności wydanych w granicach tej sprawy ( por. wyrok NSA z dnia12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, LEX nr 1305295). Przepis ten nie uprawnia natomiast podmiotu wnoszącego skargę do wiążącego domagania się od sądu administracyjnego wyeliminowania z obrotu prawnego innych, poza bezpośrednio zaskarżonymi, aktów bądź czynności wydanych w granicach danej sprawy, a następnie ewentualnego egzekwowania tego poprzez podniesienie zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej. Stąd też z tej przyczyny wskazuje się w orzecznictwie sądowym, że zaistniałe zdaniem strony naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej ( por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1979/13, LEX nr 1637120). Skoro więc przepis art. 135 p.p.s.a. nie kształtuje uprawnień procesowych strony, lecz odnosi się do fazy orzekania przez sąd administracyjny i kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi, to strona nie jest uprawniona do domagania się uzupełniania wyroku w tym zakresie ( por. postanowienia WSA w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2009 r. , sygn. akt II SA/Łd 820/08, postanowienie WSA w Lublinie z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1638/15, postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 223/15 ) Wobec powyższego podmiot wnoszący skargę nie może skutecznie domagać się eliminacji z obrotu prawnego innych wydanych lub podjętych w sprawie aktów bądź czynności poza bezpośrednio zaskarżonymi. Brak jest również podstaw do uznania, że w razie zawarcia w skardze tego rodzaju żądania oraz uchylenia przez sąd rozpoznający sprawę jedynie zaskarżonego aktu, koniecznym jest oddalenie skargi w pozostałym zakresie ( por. postanowienie WSA w Gorzowie z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 221/15 ) W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznał, że do końcowego załatwienia niniejszej sprawy niezbędnym jak i wystarczającym było uchylenie jedynie zaskarżonego decyzji, czemu dał wyraz zamieszczając w końcowej części uzasadnienia wyroku, zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazania pod adresem organu co do dalszego postępowania. Wydany wyrok jest kompletny, zaś jego uzasadnienie zawiera całokształt motywów, jakimi kierował się Sąd, wydając orzeczenie kończące postępowanie w niniejszej sprawie. Brak jest również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej w zakresie zamieszczenia rozstrzygnięcia, iż wyrok uchylający zaskarżoną decyzję wywołuje skutki prawne z dniem ogłoszenia. Zgodnie bowiem z art. 152 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2015 r., poz. 658 ), w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Nowela ta dokonała istotnej zmiany merytorycznej komentowanego przepisu, ponieważ odmiennie niż dotychczas określiła skutki uwzględnienia skargi na akt lub czynność. Odstąpiła od obowiązku sądu określenia, czy i w jakim zakresie uchylony akt lub czynność nie mogą być wykonywane i ustanowiła w to miejsce ustawową zasadę niewywoływania przez uchylony akt lub czynność skutków prawnych ( por. A.Kabat /w/ B. Dauter, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, P.p.s.a. Komentarz, WK 2016, t. 1 do art. 152 ). Ponadto podkreślenia wymaga, iż żaden z przepisów p.p.s.a. nie umocowuje sąd administracyjny do zawierania rozstrzygnięć, których domagała się skarżącą w pkt 2 i 3 pisma z dnia [...] sierpnia 2016 r. Jeśli natomiast chodzi o uzupełnienie wyroku o treść wskazaną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. w oparciu o przepis art. 145 a § 1 p.p.s.a. to wniosek w tym zakresie również nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Mając na uwadze treść tego przepisu należy zwrócić uwagę , iż w niniejszej sprawie podstawą uchylenia był nie tylko przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., ale również przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto ma on zastosowanie jeśli jest to "uzasadnione okolicznościami sprawy". Ten warunek ustawowy obejmuje sytuacje, w których okoliczności sprawy z dużym prawdopodobieństwem będą wskazywać, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się po uchyleniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) oceny i zalecenia sformułowane w orzeczeniu sądu administracyjnego nie zostaną w należytym stopniu uwzględnione przez prowadzący to postępowanie organ administracji publicznej. Obejmuje on zatem "sytuacje patologiczne", gdy np. sprawa powtórnie, a niekiedy nawet wielokrotnie, wraca do sądu z powodu niezastosowania się przez organ do jego oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, niewykonywania wyroku sądu oraz innych naruszeń prawa przez organ w toku postępowania administracyjnego (por. A. Kabat, op. cit, t. 5 do art. 145 a i powołane tamże piśmiennictwo). Niewątpliwie w niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia i brak jest podstaw do antycypowania takich sytuacji. Zwrócić również należy uwagę, iż treść rozstrzygnięcia jakiego domagała się skarżąca w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. w istocie nie dotyczyła wydania określonej decyzji w granicach rozpoznawanej sprawy, lecz nakazania podjęcia czynności faktycznej jaką było wypłacenie środków na podstawie decyzji o przyznaniu stypendium. Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uzupełnienia wyroku na podstawie art. 157 §1 p.p.s.a.