II SA/Go 458/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako - kpa) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w sprawnie, w której stroną jest B. C. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2024 r. (data stempla pocztowego) B. C. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. (Dz. U. z 2024 r. poz. 906). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadził już postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte wnioskiem strony, które decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] zostało zakończone odmową potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej na mocy powołanej wyżej ustawy. W związku z powyższym organ pouczył o tym stronę i wezwał do sprecyzowania ponownie złożonego wniosku w tym przedmiocie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Strona wskazała, iż wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, że w powyższej decyzji o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej Strona została prawidłowo pouczona o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 129 kpa do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w terminie 14 dni od jej otrzymania. Jak wynika z wydruku z bazy Poczty Polskiej o elektronicznym poświadczeniu odbioru przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] lipca 2019 r. została Stronie doręczona w dniu [...] lipca 2019 r. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w dniu [...] maja 2024 r., a zatem ze znacznym uchybieniem terminu. Strona nie wystąpiła również z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 58 kpa należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy oraz jeżeli prośbę o przywrócenie terminu wniesie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu W związku z powyższym Szef Urzędu orzekł jak na wstępie. Od powyższego postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] B. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący wskazał, że wniosek o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych złożył już po raz drugi - w dniu [...] maja 2024 r. Pierwszy wniosek złożył kilka lat wcześniej, który decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. został rozpatrzony negatywnie. Decyzja, która otrzymał 5 lat wcześniej nie spełniała żadnych wymogów prawnych, była nic nie znaczącym "świstkiem papieru", nie była podpisana, nie posiadała pieczęci. Uzasadnienie tamtej decyzji zawierało kłamstwa. Zdaniem skarżącego już sam fakt internowania go przez władze komunistyczne PRL jest wystarczającym dowodem prześladowania. W dalszej części skargi skarżący wywodził, że zachodzą podstawy do przyznania mu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 oraz art. 144 kpa. Stosownie do treści art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Wskazać na wstępie należy, że w sentencji zaskarżonego postanowienia błędnie określono wniesiony przez skarżącego środek zaskarżenia z dnia [...] czerwca 2024 r. jako zażalenie, podczas gdy zarówno z treści tegoż pisma skarżącego jak i akt sprawy wynika bezspornie, że pismo to stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdzone uchybienie należy zakwalifikować jako oczywistą omyłkę, bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przedmiotem sprawy był wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy. Nadto w rubrum postanowienia jako podstawę prawną prawidłowo powołano mi.in. art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa., które to przepisy odnosić należy do środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (DZ.U. z 2018 r. poz. 690) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych. W decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja została skarżącemu doręczona w dniu [...] lipca 2019 r. (bezsporne). W dniu z dnia [...] maja 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżący ponownie złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Na wezwanie organu z dnia [...] maja 2024 r. o sprecyzowanie charakteru w.w. pisma z dnia [...] maja 2024 r., w piśmie z dnia [...] czerwca 2024 r. skarżący wskazał, że pismo to stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wzruszenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Jednocześnie skarżący potwierdził, że otrzymał decyzję o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych wraz z zawartym z nim pouczeniem o sposobie jej zaskarżenia. Nie odwoływał się jednak ponieważ decyzja oparta była na nieprawdziwych dokumentach, nie była podpisana, dlatego nie widział sensu wnoszenia odwołania. Zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wyjaśnić należy, że wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. nie zależy od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. W badanej sprawie bezspornie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniesiony został z uchybieniem 14 - dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa, przy czym składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności prawnej. Wobec powyższego skoro w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu, to na organie ciążył obowiązek wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest bowiem terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma żadnego wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Wskazać również trzeba, że w wypadku wniesienia środka zaskarżenia z uchybieniem terminu nie dochodzi do rozpoznania sprawy pod względem merytorycznym. W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że ze względu wniesienie środka zaskarżenie z uchybieniem terminu, zarzuty skarżącego skierowane wobec decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych nie mogły być rozpoznanie pod względem merytorycznym. Tym samym w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia z art. 134 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.