II SA/Go 461/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r., nr [...] przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie świadczenia na zakup posiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. nr [...] z dnia [...] r. Uzasadnienie. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówił T.C. przyznania pomocy w formie świadczenia na zakup posiłku w programie " Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu grudniu 2009 r. za miesiąc sierpień 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wnioskiem złożonym w dniu [...] sierpnia 2009 r. T.C. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz dokumentacji będącej w posiadaniu organu wynika, że strona nie posiada żadnego dochodu, jest osobą samotnie gospodarującą. Dalej organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. stronie został przyznany zasiłek okresowy w wysokości 238, 50 zł na okres od [...] sierpnia 2009 r. do [...] września 2009 r., zasiłek celowy w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na bieżące potrzeby, nadto dwudaniowy obiad w barze "A" do końca bieżącego roku, który finansowany jest z Programu Rządowego na dożywianie. Ze względu na trudną sytuację finansową Ośrodka w miesiącu sierpniu 2009r. nie było możliwe udzielenie dodatkowej pomocy finansowej na zakup artykułów żywnościowych z Rządowego Programu na dożywianie. Od powyższej decyzji T.C. wniósł odwołanie. Kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odwołujący domagał się przyznania świadczenia żywnościowego w wysokości 100 zł. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie implikuje automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Dalej organ wskazał na trudną sytuację finansową Ośrodka Pomocy Społecznej w miesiącu sierpniu 2010 r. w ramach programu rządowego "pomoc na dożywianie"., która pozwalała na przyznawanie pomocy w pierwszej kolejności rodzinom wielodzietnym oraz osobom długotrwale chorym. Strona nie pozostawała bez wsparcia z pomocy społecznej, albowiem w sierpniu 2009 r. przyznany jej został zasiłek okresowy i zasiłek celowy, nadto dwudaniowe obiady w barze "A". W związku z przyznaniem stronie świadczenia w formie obiadów, przyznanie świadczenia na zakup żywności stanowiłoby przyznanie jednocześnie dwojakiej pomocy na ten sam cel. Od powyższej decyzji organu drugiej instancji T.C. wniósł skargę. Skarżący zarzucił, że w miesiącu sierpniu powinno mu być przyznane świadczenie żywnościowe w wysokości 100 zł. Skarżący powołał się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tym organami a organami administracji rządowej. Kontrola administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 152 poz, 1270) zwana dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, gdy stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, albowiem wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, że w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach obydwu instancji, organy powoływały się na wniosek strony o przyznanie pomocy, złożony w dniu [...] sierpnia 2009 r. W aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego datowany na dzień [...] sierpnia 2009 r., z datą wpływu do organu - w dniu 3 sierpnia 2009 r. W piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na pytanie Sądu, wyjaśniło że wniosek skarżącego określony jako pochodzący z dnia [...] sierpnia 2009r., to w istocie wniosek z dnia [...] sierpnia 2009 r. przesłany wraz z aktami administracyjnymi. We wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r. (data wpływu do organu - 3 sierpnia 2009 r.) skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy w formie zasiłków celowego i okresowego. Zasiłek celowy, zgodnie z wnioskiem, miał służyć zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego, wymienionych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej; a zatem miał pokryć koszty zakupu odzieży, obuwia, niezbędnych artykułów użytku domowego, drobnych napraw domowych i zaspokoić inne potrzeby bytowe. Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 61 ust. 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zakres zgłoszonego przez stronę żądania we wniosku wszczynającym postępowanie wyznacza kierunek tegoż postępowania administracyjnego i jest dla organu wiążący. W wypadku wątpliwości co do treści zgłoszonego żądania, organ administracji publicznej do którego zostało ono zgłoszone, winien wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania ( art. 64 § 2 k.p.a.). Należy zauważyć, że w swoim wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r. skarżący precyzyjnie określił, iż domaga się przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i okresowego, W tym też kierunku winno być prowadzone postępowanie administracyjne oraz -skoro takie było żądanie skarżącego - tych form pomocy winno dotyczyć rozstrzygnięcie w danej sprawie. Skarżący domagał się przyznania pomocy za zaspokojenie wielu potrzeb bytowych, rozstrzygnięcie dotyczyło natomiast pomocy w formie w świadczenia na zakup posiłku w programie " Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu grudniu 2009 r. za miesiąc sierpień 2009 r., o której to formie pomocy skarżący we wniosku nie wspomniał. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu [...] sierpnia 2009 r. skarżącemu został przyznany zasiłek okresowy na okres od [...] sierpnia 2009 r. do [...] września 2009 r. oraz zasiłek celowy w wysokości 50 zł, nadto przyznano mu pomoc w formie dwudaniowych obiadów, która to pomoc finansowana jest z "Programu Rządowego na dożywianie ", to jednak, ani z akt administracyjnych, ani z treści decyzji nie wynika, aby wskazane powyżej formy pomocy przyznane zostały skarżącemu na jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2009 r. Należy zwrócić uwagę, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2009 r. wynika, iż skarżącemu przyznany został zasiłek okresowy w lipcu 2009 r., nadto skarżący powołał się na swój wniosek z dnia [...] lipca 2009 r., który również dotyczył pomocy we wskazanych powyżej formach i na zaspokojenie takich samych potrzeb bytowych. A zatem materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcia oraz rozstrzygnięcia, na które powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji (brak numeru oraz daty decyzji), stanowiły kompleksowe załatwienie wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Uchybieniem w sprawie o zasadniczym znaczeniu jest jednak brak "łączności" pomiędzy żądaniem strony, a sentencją rozstrzygnięcia w sprawie. Organ administracyjny wydaje decyzję w oparciu o stan prawny i faktyczny aktualny na datę orzekania. Błędne było zatem powołanie się przez organ pierwszej instancji na dane dotyczące sytuacji finansowej Ośrodka pochodzące z okresu do czerwca 2009 r., skoro decyzja wydana została w grudniu 2009 r. Podobnego uchybienia dopuścił się organ drugiej instancji, który po uzyskaniu danych dotyczących sytuacji finansowej Ośrodka w miesiącach lipiec i sierpień 2009 r., w zaskarżonej decyzji powołał się na trudną sytuację finansową Ośrodka w miesiącu sierpniu 2009 r. ,nadto należy wskazać, że dane liczbowe mające uzasadniać złą sytuację materialną Ośrodka dotyczyły jedynie pomocy w ramach programu rządowego na dożywianie, w sytuacji gdy wniosek strony dotyczył zasiłków celowego i okresowego. W myśl przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" (DZ.U. z 2005 r., Nr 267 poz. 2259) jednym z celów Programu jest wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich (art. 2 pkt 1). A zatem, skoro celem Programu jest jedynie wsparcie gmin w wypełnianiu jej zadań własnych o charakterze obowiązkowym, to brak środków pochodzących z tegoż Programu, nie może być jedyną przesłanką skutkującą odmową przyznania świadczenia w formie dożywiania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący nie posiada żadnego dochodu, utrzymuje się z zasiłków otrzymywanych z pomocy społecznej, mieszka u matki. Nie analizując sprawy, organy administracyjne obydwu instancji oparły się na oświadczeniu skarżącego, zgodnie z którym prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zatem jest osobą samotnie gospodarującą. Okoliczność, czy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, czy też prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką, może mieć w sprawie istotne znaczenie ze względu na kryterium dochodowe kwalifikujące do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej, które jest inne dla osoby samotnie gospodarującej oraz inne dla osoby w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (DZ.U. z 2009 r. Nr 127 poz. 1055), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Przy analizowaniu powyżej okoliczności należy mieć na uwadze przepisy art. 6 pkt 3 i 4 ustawy, zgodnie z którymi przez dochód na osobę w rodzinie należy rozumieć dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, przez dochód rodziny -sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Definicję pojęcia - osoby samotnie gospodarującej zawiera art. 6 pkt 10, przez które to pojęcie należy rozumieć - osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. W toku postępowania dowodowego nie ustalono, czy skarżący jest w istocie osobą samotnie gospodarującą tak jak zadeklarował w swoim wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r. Z powyższych względów decyzje obydwu instancji, jako wydane z naruszeniem wskazanych w treści niniejszego uzasadnienia przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlegały uchyleniu.