II SA/Go 465/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z wezwaniem na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 sierpnia 2008 r. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł, C.K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że połowę renty przeznacza na leczenie i zakup lekarstw. C.K. wskazała, że wraz z mężem z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych dysponują dochodem w wysokości 4.815 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 sierpnia 2008 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedstawienie miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem domu (opłaty za energię elektryczną gaz, wodę itp. wraz z rachunkami), 2. przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 06/2008 do 08/2008, 3. przedłożenie odcinków renty i emerytury, 4. przedstawienie ponoszonych kosztów zakupu leków, leczenia oraz rachunków potwierdzających te koszty oraz podanie kwoty przeznaczanej miesięcznie na wyżywienie. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu 2 września 2008 r. C.K. nie uzupełniła złożonego wniosku, uiściła natomiast wpis od skargi w wysokości 500 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Należy wskazać, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiajgające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem C. K. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca wraz z małżonkiem osiąga stosunkowo wysoki dochód z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych w łącznej wysokości 4.815 zł. Nie można także tracić z pola widzenia, że skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 500 zł. Nadto C.K. nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wymaga również podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Reasumując należy uznać, że wniosek C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.