II SA/Go 466/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat E.P.-W. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Prezydent Miasta po rozpatrzeniu wniosku Z.C. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r Nr 139 poz. 993) decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r Nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania z lokalu mieszkalnego położonego w [...] P.B. i jej córki L.L. urodzonej w 2009 r. W uzasadnieniu organ podał, że właścicielami przedmiotowego lokalu mieszkalnego są wnioskodawca Z.C. oraz jego żona M.C., na podstawie umowy z dnia [...] stycznia 2008 r. o ustanowieniu i przeniesieniu odrębnej własności lokalu zawartej przez małżonków C. ze Spółdzielnią Mieszkaniową [...]. Według ustaleń organu Z.C. i M.C. są w trakcie procesu rozwodowego. P.B. jest pasierbicą wnioskodawcy, która od miesiąca grudnia 2010 r. nie zamieszkuje w tym lokalu. Wyprowadziła się dobrowolnie wraz ze swoja córką L. do swojego partnera, niedopełniając obowiązku wymeldowania się. Przesłuchana w charakterze świadka M.C. w toku postepowania administracyjnego zeznała, że córka P.B. opuściła mieszkanie przy ulicy [...] w styczniu 2011r. po awanturze z jej mężem. Okoliczność tę potwierdziła także P.B.. W dniu 24 września 2013 r. Prezydent Miasta uzyskał potwierdzenie od Policji, że P.B. i jej córka nie zamieszkują w spornym lokalu. Na podstawie tak zebranego materiału faktycznego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ stwierdził, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie. W szczególności P.B. nie opuściła lokalu dobrowolnie. W odwołaniu od tej decyzji Z.C. podniósł, że pasierbica wraz z córką od kilku lat nie mieszka przy ulicy [...], wyprowadziła się dobrowolnie chcąc ułożyć sobie życie z partnerem, z którym zaszła w ciążę. Przeprowadziła się do jego rodziców, później mieszkali w wynajętym mieszkaniu, a niedawno wyszła za mąż za innego mężczyznę. W ocenie odwołującego organ nie dość dokładnie przeprowadził postępowanie administracyjne na okoliczność, gdzie zamieszkuje faktycznie uczestniczka postępowania, a mogą to potwierdzić świadkowie, których Z.C. wskazał. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich, Cudzoziemców i Cyfryzacji z upoważnienia Wojewody utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organu II instancji wydając rozstrzygnięcie powołał się w szczególności na treść odpowiedzi Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. udzielnej na prośbę organu o ustalenie czy P.B. wraz córką L.L. ponownie zamieszkały w lokalu przy ulicy [...]. Z odpowiedzi tej wynika, iż na podstawie rozmowy z matką uczestniczki postępowania Policja ustaliła, że uczestniczka aktualnie zamieszkuje w tym lokalu. A zatem jak podał organ II instancji zebrany materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że P.B. wyprowadziła się w 2011 r., a następnie do niego powróciła co uniemożliwia jej wymeldowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.C. zaskarżył przedmiotową decyzję i zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 kpa polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, nie zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody znalazła się sprzeczność, która nie pozwala na jednoznaczną ocenę przyczyn zapadłego rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że jego pasierbica wyprowadziła się z mieszkania przy ulicy [...] w 2010 r. i organy błędnie przyjęły, że nie dokonała tego dobrowolnie. Uczyniła to ze względu na trudne warunki mieszkaniowe. Skarżący podał, iż jest to mieszkanie dwupokojowe, on zajmuje jeden pokój, a żona wraz z dwójką ich dzieci – M. i M.C. zajmuje pokój drugi. Skarżący poinformował, iż w momencie gdy pasierbica urodziła córkę to przeprowadziła się wraz z partnerem do mieszkania jego rodziców. Zdaniem skarżącego w mieszkaniu przy ulicy [...] jest zbyt mało miejsca, aby mieszkało 7 osób. W dniu 24 września 2013 r. Policja potwierdziła, że pasierbica wraz z córka wyprowadziła się, a kolejna informacja, którą organ II instancji otrzymał od Policji uzyskana została wyłącznie w rozmowie z matką uczestniczki postępowania, która jest zainteresowana, aby córka z tego lokalu nie została wymeldowana. Skarżący podał, iż P.B. przychodzi czasem do przedmiotowego mieszkania, ale wyłącznie w odwiedziny do matki, a obecnie już byłej żony skarżącego. W ocenie skarżącego błędnie także organ przyjął, że pasierbica nie opuściła lokalu dobrowolnie, a przecież gdyby tak było to skorzystałaby ze środków prawnych w postaci postępowania cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania czy też eksmisję bądź tez zawiadomienie policji, czego nie uczyniła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i jeszcze raz podniósł, że uczestniczka w trakcie postępowania drugoinstancyjnego ponownie zamieszkała w spornym lokalu i ta okoliczność wyklucza jej wymeldowanie. W dniu [...] lutego 2014 r. Sąd Okręgowy ([...]) rozwiązał z winy obu stron małżeństwo M. i Z.C. i na czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie określił sposób korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania w ten sposób, że przyznał do wyłącznego korzystania przez pozwanego Z.C. pokój mniejszy, a powódce wraz z małoletnimi dziećmi pokój większy, a pozostałe pomieszczenia pozostawił do wspólnego korzystania. Wyrok jest prawomocny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 się 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270), nazywana dalej jako p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż organ naruszył przepisy postępowania, które to istotne naruszenie, obligowało do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. Przedmiot skargi stanowiła decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie wymeldowania P.B. i jej córki L.L.. Podstawę merytorycznoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Zgodnie z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Charakter ewidencji ludności oraz przytoczona regulacja art. 15 ust. 2 ustawy prowadzą do wniosku, że w sprawach związanych z wymeldowaniem organy administracji uprawnione są jedynie do badania czy określona osoba faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania w tymże miejscu. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wszczynając postępowanie na wniosek Z.C. orzekł o odmowie wymeldowania P.B. i L.L.. Jako przyczynę odmowy organ wskazał brak spełnienia ustawowych przesłanek tj. zarówno dobrowolności jak i trwałości opuszczenia spornego lokalu przez w/w osoby. Na skutek odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda stwierdził na podstawie ustalonego stanu faktycznego, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uzasadniające wymeldowanie P.B. wraz z jej córką. Według organu II instancji P.B. wyprowadziła się ze spornego lokalu w 2011 r., a w postępowaniu odwoławczym ustalono, iż do niego wróciła. W tym miejscu podkreślić należy, iż przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Granice zatem postępowania dowodowego generalnie wyznaczają zasady ogólne Kodeksu postepowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej i zasada dwuinstancyjności. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Zauważyć należy, że kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia w I instancji a orzeczeniem II Instancji. Stan faktyczny ustala organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, rozszerzając granice postepowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji jak i te które po wydaniu decyzji I instancji uległy zmianie (patrz komentarz do KPA B. Adamiak i J. Borkowski wydanie 8 str. 601-603). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ II instancji nie zastosował się do przepisów rozdziału 2 działu I Przepisy ogólne Kodeksu postepowania administracyjnego. Należało podzielić stanowisko wyrażone w skardze, iż naruszone zostały przez organ II instancji przepisy postępowania administracyjnego w takim stopniu, iż miały one istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ II instancji przy orzekaniu nie wziął pod uwagę i nie uwzględnił istotnych dla sprawy okoliczności. W pierwszej kolejności zwrócić należało uwagę na fakt, iż decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] stycznia 2014r., a w dniu [...] lutego 2014r. Sąd Okręgowy rozwiązał związek małżeński stron z winy obu stron i orzekł o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania na czas po rozwodzie, mimo, że uczestniczka postępowania w swoim piśmie z dnia [...] marca 2014 r., kierowanym do Wojewody, tę okoliczność podnosiła. W tym miejscu wskazać należy, iż w wyroku rozwodowym w części dotyczącym mieszkania mowa jest o dzieciach nieletnich wspólnie zamieszkujących z małżonkami, a nie o innych osobach. Tego faktu organ nie rozważał. Ponadto organ odwoławczy nie wziął pod uwagę także faktu, iż P.B. wyszła za mąż, założyła nową rodzinę, urodziła drugie dziecko. Rolą zatem organu odwoławczego było ustalenie, gdzie koncentruje się centrum życiowe tej rodziny. Trudno bowiem uznać, że w jednym pokoju przyznanym w wyroku rozwodowym M.C. mieszka 7 osób, w tym trzech dorosłych i 4 dzieci. Trzeba mieć na uwadze, że całe mieszkanie ma 38,86 m2, a składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki, z czego 1 pokój został przyznany Z.C. do wyłącznego korzystania. Błędne zdaniem Sądu było uznanie przez organ II instancji pisma Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. za dowód i przyjęcie, iż uczestniczka postępowania P.B. nadal zamieszkuje w mieszkaniu przy ulicy [...], skoro funkcjonariusz uzyskał tę wiadomość jedynie od jej matki M.C.. Ma to istotne znaczenie w kontekście treści wyroku rozwodowego i winie obu stron w trwałym i zupełnym rozkładzie pożycia małżeńskiego Z. i M.C.. Jednocześnie Sąd zauważa, że uczestniczka postępowania we wniosku do tutejszego Sądu wskazała adres do doręczeń w [...] (karta 60 akt). Te okoliczność organ przy ponownym orzekaniu także powinien wziąć pod rozwagę. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie zobligowany uwzględnić powyższe wskazania Sądu. Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o treść art. 152 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).