II SA/Go 468/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. numer [...], poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. numer [...] oraz postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. numer [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] września 2004r. nr [...], na mocy której Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu J.C. uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie – emerytce i rencistce pozostałej po kombatancie. Postanowienie o wznowieniu postępowania wydane zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że strona złożyła nieznany organowi orzekającemu w sprawie dowód w postaci zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień, które to zaświadczenie - w ocenie organu – stanowiło dowód, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skutkującym wznowienie postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2004r. nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] września 1976r., z tytułu udziału w walkach z bandami w ramach służby w MO przez Z.C., J.C. uzyskała uprawnienia wdowy po kombatancie po zmarłym mężu – Z.C.. Decyzją z dnia [...] listopada 2000r., w wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, pozbawił J.C. uprawnień wdowy po kombatancie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzja o pozbawieniu J.C. uprawnień wdowy po kombatancie, Str.1. Sygn. akt II SA/Go 468/06 albowiem strona przedłożyła nieznany organowi dowód w sprawie, w postaci zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] marca 1998r.. Dalej organ stwierdził, że w istocie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, albowiem z przedłożonego przez stronę zaświadczenia WKU wynika, że Z.C. po kapitulacji Niemiec, służył w Wojsku Polskim na terenie Francji, natomiast okoliczność ta była znana organowi orzekającemu w sprawie, gdyż wynikała z treści z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] sierpnia 2004r. Organ odniósł się również do meritum rozstrzygnięcia, stwierdzając że fakt pełnienia służby wojskowej po zakończeniu działań wojennych, w myśl obowiązujących przepisów prawa, nie stanowi podstawy do przyznawania uprawnień kombatanckich, oraz podkreślił, że uprawnienia kombatanckie zostały przyznane małżonkowi strony ze względu na "utrwalanie władzy ludowej", natomiast przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ.U. z 2002r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) stanowi o pozbawieniu uprawnień kombatanckich osób, które nabyły je wyłącznie na tejże podstawie. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie, w którym kwestionuje ustalenia organu. Strona stwierdziła, że jej małżonek służył w Wojsku Polskim, a pracując w Milicji nie walczył z bandami, ani nie utrwalał władzy ludowej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uchylił decyzję własną oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji wznowione postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2005r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 148 § 1 k.p.a., w myśl którego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej w terminie jednego miesiąca od dnia, którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Podstawą wznowienia było w sprawie przedłożone przez stronę w dniu [...] pażdziernika 2004r. zaświadczenie WKU z 1998r., którym to zaświadczeniem strona dysponowała już w marcu 1998r. Ponadto organ stwierdził, że również z treści pisma strony dnia [...] pażdziernika 2004r. nie wynikało jednoznacznie, że wnosi ona o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, a dołączone do tegoż pisma zaświadczenie WKU nie stanowiło podstawy do wznowienia postępowania. Strona wniosła skargę. Wyrokiem z dnia 15 lutego 2006r., sygn. akt II SA/Go 724/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania, nadto stwierdził, że jeżeli organ uznał, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie przewidzianym w art. 148 k.p.a., to winien wydać decyzję na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. o odmowie wznowienia postępowania, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – jako organ odwoławczy, w dniu [...] czerwca 2006r. wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] oraz odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień przysługujących wdowom pozostałym po kombatantach. Od powyższej decyzji organu z dnia [...] czerwca 2006r. J.C. wniosła skargę, w której zarzuciła, że pozbawienie jej uprawnień kombatanckich nie było słuszne oraz przytoczyła argumentację, która w jej ocenie potwierdza zasadności przedstawionych twierdzeń. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż zarzuty skargi. Na wstępie należy przywołać treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1269), w myśl którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwaną dalej p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może wyjść poza zarzuty skarżącego w stosunku do zaskarżonego rozstrzygnięcia , nie przekraczając jednocześnie granic rozpoznania, określonych w art. 1 § 2 wymienionej powyżej ustawy o ustroju sądów administracyjnych. Wbrew twierdzeniom i zarzutom skargi, sprawa niniejsza ma charakter proceduralny i dotyczy prawidłowości wszczęcia i przeprowadzenia jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. W zakresie prawidłowości wszczęcia postępowania wznowieniowego w niniejszej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 15 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Go 724/06. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że jeżeli organ przyjął, iż pismo skarżącej z dnia 10 pażdziernika 2004r. stanowiło wniosek o wznowienie postępowania, to w konsekwencji winien rozpatrzeć je również w świetle treści przepisu art. 148 § 1 k.pa., czyli winien zbadać , czy zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. A zatem w wypadku stwierdzenia, że strona wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia, organ winien wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ administracyjny II instancji , w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy – po wyroku Sądu Administracyjnego uchylającym decyzję wydaną w drugiej instancji, w punkcie pierwszym osnowy zaskarżonej decyzji - uchylił decyzję I instancji na mocy, której odmówił uchylenia decyzji wydanych w I i II instancji o pozbawieniu skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie oraz – w pukcie drugim - odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w powyższym przedmiocie. Analizując treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy mieć na względzie wskazane powyżej postanowienie organu z dnia [...] kwietnia 2005r. na mocy którego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zostało wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] września 2004r. utrzymującą w mocy decyzję o pozbawieniu skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. W tej sytuacji, w przedmiotowej sprawie, w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie o wznowieniu postępowania oraz decyzja o odmowie wznowienia postępowania. Stan taki pozostaje w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Stosownie do treści art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, natomiast zgodnie z treścią art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Postępowanie wstępne może zakończyć się zatem bądź postanowieniem o wznowieniu postępowania , bądź decyzją o odmowie wznowienia postępowania. Przepisy k.p.a. nie przewidują prawa zażalenia na postanowienie o wszczęciu postępowania o wznowieniu postępowania, przepisy p.p.s.a nie przewidują również prawa do wniesienia skargi na takie postanowienie. Eliminacja wadliwego postanowienia o wznowieniu postępowania może nastąpić w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w wypadku wniesienia skargi na orzeczenie organu podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W tej sytuacji, kierując się treścią art. 1 wymienionej powyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, istniejący w niniejszej sprawie stan sprawy, który we wskazanym powyżej zakresie naruszał przepisy k.p.a., należało wyeliminować. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracyjny winien zbadać wniosek strony z dnia [...] pażdziernika 2004r. (uzupełniony pismem z dnia [...] stycznia 2005r.), pod kątem przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, który wynika z art. 148 § 1 k.p.a. Ustalenia w powyższym zakresie stanowić będą podstawę do wydania orzeczenia z art. 149 § 1 i § 2 lub z art. 149 § 3 k.p.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. W punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 152 p.p.s.a. , Sąd orzekł że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Asesor WSA Sędzia WSA Sędzia WSA A. Juszczyk-Wiśniewska G. Staniszewska A. Wieczorek Str.6.