II SA/Go 47/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. 1. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] odmówił przyznania W.B. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, wnioskowanego na K.B. na okres świadczeniowy 2019/2020. W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. strona wystąpiła do organu o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną na okres świadczeniowy 2019/2020. Do wniosku dołączono komplet wymaganej dokumentacji. Organ dokonał analizy sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i ustalił, że dochód jaki uzyskała W.B. w 2018 r wyniósł: 12017,40 zł. Powołując się na art. 9 ust. 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.; dalej jako u.p.o.u.a.), organ wskazał, że nie brał pod uwagę dochodu wnioskodawczyni, ani innych członków rodziny strony, poza dochodem uprawnionego. Ten z kolei nie uzyskał żadnego dochodu (co potwierdzają wydruki z US oraz ZUS). Uprawniony posiada ważne orzeczenie o niepełnosprawności. Dalej organ powołał art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a., zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W myśl art. 15 ust. 1 u.p.o.u.a. ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Wnioskodawczyni jest opiekunem prawnym małoletniego K.B., bowiem na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., w sprawie [...] ograniczono S.K. władzę rodzicielską nad synem K.B. poprzez umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej, a wykonywanie pieczy zastępczej nad małoletnim K.B. powierzono spokrewnionej rodzinie zastępczej w osobach W. i W.B. Odnosząc się do zasadności wniosku organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej. Mając to na uwadze, pomimo, iż spełnione zostało kryterium dochodowe rodziny, organ orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. 2. W odwołaniu wniesionym w terminie W.B. zarzuciła organowi bezprawne pozbawienie małoletniego K. możliwości wykonywania przysługującego mu uprawnienia oraz naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a., przez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie do sytuacji, w której świadczenie alimentacyjne pobierane jest przez opiekuna prawnego osoby uprawnionej, będącego jednocześnie jego rodziną zastępczą. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że organy administracyjne nie mają żadnej możliwości przyznania, ale mają ustawowy obowiązek pozbawienia lub nie przyznania uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z chwilą umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Przepis art. 10 ust. 2 u.p.o.u.a. jest jednoznaczny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie uznał, iż brak jest podstaw do przyznania W.B. prawa do świadczenia alimentacyjnego, wnioskowanego na osobę uprawnioną K.B. 4. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła W.B., w której zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 77 § 1, art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.), przez niedokładną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że istniały przewidziane prawem przesłanki do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a., przez dokonanie jego błędnej wykładni, polegającej na bezprawnym pozbawieniu małoletniego K.B. możliwości wykonywania przysługującego mu uprawnienia; 3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a., polegające na jego niewłaściwej wykładni, przez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie do sytuacji, w której świadczenie alimentacyjne jest pobierane przez opiekuna prawnego osoby uprawnionej, będącej jednocześnie jej rodziną zastępczą. Mając to wszystko na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. 5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). 7. Zgodnie z art. 9 u.p.o.u.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie we wspomnianym powyżej okresie świadczeniowym) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo (ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwot wskazanych w art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.). Podstawą odmowy przyznania świadczenia w kontrolowanej sprawie było stwierdzenie przez organy obu instancji, że uprawniony do alimentów małoletni K.B. od czerwca 2012 r. pozostaje w pieczy zastępczej w formie rodziny zastępczej określonej w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1111; dalej jako u.w.r.s.p.z.). Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej. 8. Przeszkoda, z powodu której odmówiono stronie przyznania świadczenia, wynika wprost z ustawy i jest też stronie dobrze znana, bo stała się powodem odmowy przyznania świadczeń z wniosków dotyczących okresów wcześniejszych (okres świadczeniowy 2018/2019, por. orzeczenia tutejszego sądu w sprawach II SA/Go 636/19 oraz II SA/Go 637/19). Przez cały ten okres ustawa nie została zmieniona. Tego, czego domaga się strona władny jest uczynić tylko ustawodawca, bowiem organy administracji nie mają żadnej możliwości przyznania, wręcz mają ustawowy obowiązek pozbawienia lub nieprzyznania uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z chwilą umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Jak wskazano to w poprzednich wydanych w sprawach wniosków strony orzeczeniach to, że skarżąca jest jednocześnie opiekunem prawnym uprawnionego do alimentów K.B. nie powoduje, że nie ma zastosowania powołany przepis wyłączający możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Posługuje się on bowiem ogólnym pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując rozróżnienia, czy mamy do czynienia z formą tej pieczy, która jest powiązana z brakiem opieki prawnej lub ustanowieniem takiej opieki. To, że przepis prawa wyklucza uzyskanie świadczenia w sytuacji takiej, jaka jest w niniejszej sprawie wynika zapewne z tego, że rodzinom zastępczym wypłacanych jest szereg świadczeń, które mają zapewnić pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nim umieszczonych, a tym samym ich cel i funkcja jest zbliżona, jeśli nie tożsama ze świadczeniem z funduszu alimentacyjnego. Są to m.in. następujące świadczenia: na pokrycie kosztów utrzymania, dodatek na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka, świadczenie na pokrycie kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka, wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych mających wpływ na jakość sprawowanej opieki, na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Tym samym przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. zapobiega dublowaniu wypłacania przez państwo świadczeń mających ten sam cel. Przyznanie świadczenia wnioskowanego przez stronę wymaga zatem zmiany ustawy. 9. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. i zasadnie na jego podstawie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia na rzecz uprawnionego do alimentów K.B. W związku z tym niezasadne były również pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a. oraz art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy poczyniły ustalenia zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a mianowicie w zakresie niezbędnym do prawidłowego zastosowania przywołanego powyżej przepisu art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. Stąd skarga jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.