II SA/Go 474/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi I.O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu substancji chemicznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. O państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263, ze zm.) i art. 52a ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r,, poz. 124) nałożył na I.O. karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za wprowadzanie do obrotu od lutego 2011 r. do [...] marca 2011 r. środków zastępczych. Powyższej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że I.O. wprowadzała do obrotu środki zastępcze potocznie zwane "dopalaczami" w okresie od lutego 2011 r. do dnia [...] marca 2011 r. w związku z czym zasadne jest nałożenie kary pieniężnej przewidzianej w art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - dalej: "u.p.n." który stanowi, iż kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Karę pieniężną o której mowa w ust. 1 wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 52 a ust. 2 u.p.n.). Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust.1, właściwy państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3). Ustalając wysokość kary pieniężnej zgodnie z art. 52a ust. 3 u.p.n., w wysokości 20000 zł, a więc najniższej jaką ustawodawca przewidział w 52a ust.1 wymienionej ustawy, uwzględniono ilość wprowadzonych do obrotu środków zastępczych na podstawie zeznania świadka złożonego dnia [...].06.2011r. w Komendzie Miejskiej Policji, który zeznał, iż kupował od trzech do czterech gramów na tydzień środków do palenia o nazwach "K" i "A". Organ I instancji podniósł, iż wskazana kara pieniężna nie ma bezpośredniego związku z wyrokiem Sądu Rejonowego za naruszenie art. 37b ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Naruszenie tego artykułu nakłada sankcje na każdego, kto wbrew decyzjom właściwego państwowego inspektora sanitarnego produkuje, wprowadza do obrotu łub nie wycofuje z rynku substancji, preparatu lub wyrobu. W tym wypadku wyrobem wprowadzanym ponownie do obrotu były środki zastępcze, a zatem wypełniona została dodatkowo dyspozycja jaką jest art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Obwarowanie karą pieniężną jest tym bardziej uzasadnione, biorąc pod uwagę, iż środki zastępcze zawierają wiele substancji nieznanego pochodzenia, są niebezpieczne dla zdrowia i życia łudzi. Ustawodawca zastosował w art. 52a cytowanej ustawy wysokie kary pieniężne, tak aby były one dotkliwe i działały zniechęcająco na osoby wprowadzające do obrotu środki zastępcze oraz na inne osoby, które chciałyby prowadzić podobną działalność. W odwołaniu od powyższej decyzji I.O. podkreśliła jej krzywdzący charakter, wskazując, iż poniosła już odpowiedzialność karną z tego tytułu, a także istotne znaczenie ma jej stan zdrowia i trudna sytuacja materialną która w istocie uniemożliwia jej uiszczenie takiej należności. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał mocy zaskarżona decyzję wskazując, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych jest zakazane (art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii). Ustalając zgodnie z art. 52a ust. 1 u.p.n. wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Organ II Instancji wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że I.O. od lutego 2011 r. do [...] marca 2011 r wprowadzała do obrotu środki zastępcze na terenie "K" przy ul. [...], co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]. Przedmiotowy wyrok w pkt 1 dotyczy naruszenia przepisu art. 37b ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, ze zm.). I.O. wbrew decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. nakazującej wycofanie na terenie całego kraju wyrobu o nazwie "T" określonego jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich oraz wszystkich podobnych wyrobów mogących mieć wpływ na bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzi (którą odebrała osobiście), wprowadzała do obrotu środki w postaci tzw. "dopalaczy". Odnosząc się do zarzutów odwołującej organ odwołujący podkreślił, iż naruszenie przepisu art. 44b i 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powoduje nałożenie sankcji na każdego, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy. Wypełniona została zatem dyspozycja art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Dlatego też nałożenie kary pieniężnej jest zgodne z ww. przepisem jest ono obligatoryjne, nie pozostawiające uznania właściwemu organowi, przy czym organ określił minimalną wysokość kary pieniężnej. W odniesieniu do zarzutu co do podwójnego ukarania odwołującej za to samo przewinienie, Inspektor wyjaśnił, że czym innym kara orzeczona wyrokiem karnym przez właściwy Sąd w oparciu o przepis art. 37b ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a inny charakter nosi kara pieniężna, którą zastosował organ i instancji i która jest karą o charakterze administracyjnym, nakładaną przez właściwy organ administracji publicznej. Organ II instancji podkreślił, że znajomość i przestrzeganie przepisów prawa jest jednym z podstawowych obowiązków każdego obywatela Rzeczpospolitej. Nieznajomość prawa nie może stanowić usprawiedliwienia w odniesieniu do podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze. Ponadto przepisy stanowiące podstawę do nałożenia kary pieniężnej w związku z wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych, tj. art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie dają możliwości odstąpienia od nałożenia kary w zależności od oceny, czy do naruszenia doszło z winy umyślnej osoby wprowadzającej do obrotu środek zastępczy czy też nieumyślnie. Dlatego też w konsekwencji w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zasadnie wymierzona została kara pieniężna decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Organ I instancji wymierzając karę w wysokości 20.000 zł prawidłowo też zastosował zasadę miarkowania kary. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła I.O. zarzucając organowi naruszenie zasady ne bis in idem podkreślając, iż za ten sam czyn została w istocie dwukrotnie ukarana powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego sygn, akt K18/03, K 17/97, P 43/06., przytaczając ponadto argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu i instancji. Wniosła ona o: 1. uchylenie decyzji w całości, 2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 3. zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej nadto podniósł, że wymierzoną karę powinien ponieść pracodawca u którego była zatrudniona, a nie skarżąca. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2013 r. którą na podstawie art. 52a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124) nałożono na I.O. karę pieniężną w kwocie 20.000 zł, za wprowadzanie do obrotu od lutego 2011 r. do [...] marca 2011 r. środków zastępczych. Obydwie decyzje wcześniej omówione opierają się na podstawie art. 52a ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi: "kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 do 1.000.000 zł." Art. 52a ust. 2 wymienionej ustawy nie pozostawia przy tym wątpliwości co do tego, że sprawa wprowadzenia środka zastępczego do obrotu jest załatwiana w drodze decyzji administracyjnej. Podstawę prawną zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r, nr 212, poz. 1263, ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii . Rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, wynikająca z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania “w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Należy podkreślić, że uprawnienie do wydania decyzji w niniejszej sprawie związana jest z unormowaniami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.n., przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m. in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii. Przepis art. 44 b tej ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Jak wynika z definicji ustawowej zawartej w art. 4 pkt 27 u.p.n. - środek zastępczy - to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Natomiast pojęcie - wprowadzanie do obrotu - to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych - art. 4 pkt 34 u.p.n. Zgodnie z art. 44c ust. 1 u.p.n., w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Powyższy przepis określa zatem odpowiedzialność administracyjną za "wprowadzenie do obrotu" "środków zastępczych" Zgodnie z art. 4 pkt 27 u.p.n. środkiem zastępczym jest substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.. W doktrynie prawa wskazuje się w konsekwencji, iż wprowadzenie do obrotu potocznie substancji określanych jako "produkty kolekcjonerskie" lub "dopalacze" to ostatnia faza przestępczego zachowania sprawcy, polegająca na przekazywaniu, z reguły odpłatnie, lecz nie zawsze bezpośrednio drugiej osobie środka odurzającego celem jego dalszej odsprzedaży lub dalszego przekazywania w innej formie. Podkreśla się przy tym, iż osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 u.p.n. nie jest konsument, a zatem osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia, w takiej bowiem sytuacji następuje nie wprowadzenie do obrotu środków psychoaktywnych, ale ich udzielenie innej osobie. Kolejne transakcje, dotyczące tej samej partii środków psychoaktywnych, należy traktować w kategoriach uczestnictwa w obrocie, pod warunkiem, że ich odbiorcą nie jest konsument (Łucarz Katarzyna, Muszyńska Anna, Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, komentarz do art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, lex 32567). Jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy skarżąca poniosła już karną odpowiedzialność za naruszenie dyspozycji art. 37b ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. za wprowadzenie do obrotu "dopalacz/ pomimo wydania przez Głównego Inspektora Sanitarnego nakazu wycofania wskazanych substancji z obrotu prawnego i zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowego lub detalicznego tymi wyrobami. Znajdujące się w aktach dokumenty potwierdzają okoliczność, iż Skarżąca dokonywała dystrybucji wskazanych środków zastępczych. Na marginesie tylko wskazać należy, iż odpowiedzialność karna i administracyjna są niezależne od siebie. Fakt ponoszenia odpowiedzialności penalnej nie wyłącza możliwości nałożenia sankcji administracyjnej, w postaci np. kary pieniężnej. Potwierdzają to również powołane przez stronę wyroki TK. Jak wynika z akt administracyjnych o raz twierdzeń samej skarżącej, a zwłaszcza z treści wyroku sądu karnego, fakt wprowadzania do obrotu środków w postaci tzw. "dopalaczy" nie był przez nią kwestionowany. Również brak jest przesłanek wskazujących na to by zarzut taki można było przypisać pracodawcy skarżącej i w konsekwencji nałożenia kary pieniężnej. Marginalnie zauważyć należy, odnosząc powyższe ustalenia do okoliczności badanej sprawy, że nie można wykluczyć, iż organy administracji, działając w granicach swojej właściwości (art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej - tu odpowiednio: powiatowy inspektor sanitarny), na wniosek podatnika (odpowiednio: podmiotu obciążonego karą pieniężną), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku łub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę łub opłatę prolongacyjną. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że rozłożenie kary pieniężnej na raty jest, co do zasady, możliwe na wniosek podatnika, o ile tylko przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny, Mając na uwadze po wyższe okoliczności należy podkreślić, że istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest to, że organy zasadnie uznały, że wprowadzane przez skarżącą do sprzedaży specyfiki mogą nieść zagrożenie dla życia i zdrowia, oraz podjęły działania w oparciu o przepisy prawa, stosując środki przewidziane w ustawach. Na organach tych ciąży obowiązek ochrony fundamentalnych wartości, takich jak życie i zdrowie Judzkie. Wymaga to często podejmowanie szybkich i adekwatnych czynności do zaistniałych sytuacji, które mają służyć realizacji ustawowego celu. Wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- ; 2 3 Sygn. akt II SA/Go 474/13