II SA/Go 475/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-07-28
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka - Trzebiatowski, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo ocenił wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, uwzględniając dokument urzędowy sporządzony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który wskazuje na znaczące wpłaty dokonane przez stronę, a które nie znalazły odzwierciedlenia w rozliczeniach ZUS?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ rentowy nie przeprowadził wystarczającej analizy dokumentu urzędowego sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który wskazywał na wpłaty dokonane przez stronę na rzecz ZUS. Brak wnikliwego zbadania tego dokumentu, ustalenia łącznej kwoty wpłat oraz tytułu i kierunku tych środków uniemożliwił merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Organ nie wykazał, dlaczego wpłaty te nie znalazły odzwierciedlenia w rozliczeniach ZUS, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku A.K. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki określone w przepisach. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ ponownie rozpoznał sprawę, jednak skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia wysokości zaległości, kwestionując rozliczenia ZUS w kontekście wpłat dokonanych przez Urząd Skarbowy. Skarżąca twierdziła, że wpłaciła znacznie większą kwotę niż uznana przez ZUS, a jej renta rodzinna jest zajmowana w postępowaniu egzekucyjnym.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. - określanej dalej jako u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 -3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 Nr 141 poz. 1365, zwane dalej r.s.z.u.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A.K. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 31 934,06 zł, w tym:
a) ubezpieczenia społeczne - za okres 01/1999-07/2000, 07/2010-01/2011 w łącznej kwocie 24 169,07 zł, z tytułu składek - w kwocie 6 497,87 zł, odsetek - 17 636,00 zł, kosztów upomnienia - w kwocie 35,20 zł,
b) ubezpieczenia zdrowotne - za okres 06/1999-07/2000, 05/2010-01/2011 w łącznej kwocie 6 285,30 zł, z tytułu składek - w kwocie 2 484,90 zł, odsetek - 3 774,00 zł, kosztów upomnienia - w kwocie 26,40 zł,
c) Fundusz Pracy - za okres 01/1999-07/2000 w łącznej kwocie 1 479,69 zł, z tytułu składek - w kwocie 377,69 zł, odsetek - 1102,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji Zakład omówił przeprowadzone postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] października 2019 r. Wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] organ w punkcie 1 - odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 122 391,35 zł; w punkcie 2 - odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 31 934,06 zł. Na powyższą decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2019 r A.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt II SA/Go 80/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił punkt 2 zaskarżonej decyzji przekazując akta sprawy do ponownego rozpoznania, a w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił. Uchylając decyzję w w.w. zakresie Sąd wskazał, że:
- nieprzekonująca jest argumentacja organu o braku podstaw do umorzenia należności składowych na podstawie § 3 pkt 1 i 3 r.s.z.u.,
- prawidłowa ocena przesłanki przewidzianej w § 3 pkt 1 i 3 r.s.z.u., wymaga przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji finansowej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, jak również istotę ubezpieczenia społecznego, w szczególności jej funkcję ochronną,
- organ jest obowiązany porównać sytuację majątkową skarżącej do zaległej należności i wskazać czy dochody skarżącej były wystarczające na pokrycie zadłużenia oraz zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z niezbędnymi kosztami utrzymania,
- brak korzystania z pomocy społecznej nie może stanowić argumentu przemawiającego za odmową umorzenia składek na podstawie 3 pkt 1 i 3 r.s.z.u.,
- podobnie takim argumentem nie może być okoliczność, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości oraz otrzymuje rentę rodzinną,
- żądanie przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest bezpodstawne, ponadto w r.s.z.u. nie wymieniono jako przesłanki umorzenia, orzeczenia o niepełnosprawności, czy niezdolności do pracy,
- organ ma obowiązek samodzielnie ocenić, czy choroba na którą powołuje się skarżąca ma charakter przewlekły, a wiec taki która wyłącza ją z codziennego funkcjonowania i nie pozwala na zajęcie się sprawami zawodowymi,
- ocena organu w zakresie tego, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich dla skarżącej skutków została przeprowadzona w sposób niepełny, powierzchowny, z pominięciem istotnych dla sprawy ustaleń.
Organ podał, że przy piśmie z dnia [...] września 2020 r. skarżąca przesłała do organu zestawienie wpłat dokonanych poborcy z Urzędu Skarbowego, wskazując że kwota wpłat wynosi 45 512,08 zł należności głównej, 42 529,67 zł odsetek, nadto skarżąca przesłała zaświadczenie z ZUS Inspektorat na kwotę 22 488,83 zł. W piśmie tym skarżąca podała, że do tych kwot należy dodać także spłatę rat dokonanych w ramach umowy z dnia [...] listopada 2016 r. w wysokości 4 200,00 zł oraz kwotę 2 847,00 zł wynikającą z aneksu do w.w. umowy, co daje łącznie kwotę 117 577, 58 zł spłaconą ZUS przez skarżącą w latach 1999- 2020.
Analizując ponownie sprawę organ wskazał, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą do [...] stycznia 2011 r. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jest wdową, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pobiera rentę rodzinną w kwocie 1.275, 75 zł netto i nie uzyskuje dochodu z innych źródeł. Skarżąca wskazała, że nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, jak również nie korzysta z innych form pomocy ze strony państwa. Stałe wydatki skarżąca określiła na kwotę 797, 41 zł. w tym:
- z tytułu miesięcznych opłat - 28,41 zł,
- opłaty eksploatacyjne - 609 zł,
- koszty związane z leczeniem -160 zł, zaznaczając, iż nie posiada zobowiązań pieniężnych, jest natomiast właścicielką domu o powierzchni 180 m.kw. oraz sprzętu AGD/RTV o wartości 3.700 zł. ZUS ustalił że skarżąca figuruje jako właścicielka w.w. nieruchomości rolnej zabudowanej o powierzchni 2,56 ha, na nieruchomości tej ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na łączną kwotę 69 066,96 zł. Ponadto na nieruchomości figuruje także zabezpieczenie na rzecz innych wierzycieli. Ponadto na podstawie bazy CEP potwierdzono brak pojazdów zarejestrowanych na nazwisko wnioskodawczyni. Poza tym do akt sprawy strona przedłożyła dokumentację medyczną, z której wynika, że skarżąca cierpi na chorobę nadciśnieniową z zajęciem serca, przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek, dnę moczanową, otyłość, cukrzycę typu 2, zespół polimetaboliczny, stan po usunięciu tarczycy z przytarczycami, ponadto jest pacjentką poradni psychiatrycznej.
Mając na względzie okres powstania składek, ZUS w pierwszej kolejności dokonał ustaleń i oceny sprawy z punktu widzenia przesłanek prowadzących do ich przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, bowiem wielokrotnie były wystawiane tytuły wykonawcze za wskazane przez organ okresy. Nadto [...] listopada 2016 r. wnioskodawczyni zawarła z ZUS umowę układu ratalnego nr [...], kilkukrotnie następnie aneksowaną.
Aktualnie prowadzone jest w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, które zostało wznowione [...] listopada 2019 r.
Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowo ustalonej wysokości zaległości z tytułu składek oraz przedłożonego przez skarżącą przy piśmie z dnia [...] września 220 r. wykazu wpłat z Urzędu Skarbowego organ wskazał, że zestawienie to nie ma żadnego odzwierciedlenia w rozliczeniu wpłat na koncie skarżącej, gdyż po weryfikacji przedłożonego wykazu stwierdzono, że żadna wpłata nie została przekazana do ZUS. Jednocześnie organ potwierdził, że z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat z dnia [...] marca 2020 r. wynika, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do - nadal - dokonane zostały wpłat w ogólnej kwocie 22488, 83 zł. Zaświadczenie to potwierdza faktyczny stan rozliczeń na dzień jego wydania.
Następnie organ ocenił sytuację skarżącej przez pryzmat art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 r.s.z.u. Organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 r.s.z.u. Wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika wprawdzie, że skarżąca cierpi na wiele schorzeń jednak niezależnie od stanu zdrowia pobiera świadczenie, które stanowi stałe źródło utrzymania. Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia zaległości na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 r.s.z.u. ZUS wskazał, że skarżąca pobiera rentę w wysokości netto - 1333,45 zł , wysokość pobieranego świadczenia umożliwia prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego, przy jednoczesnym zapewnieniu środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Przymusowe dochodzenie należności jest prowadzone zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Minimum socjalne przypadające dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego aktualnie wynosi 1232,47 zł (za I kwartał 2020 r.). Uzyskiwany przez skarżącą dochód jest wyższy, zatem w sprawie należy wykluczyć przesłankę ubóstwa. W ramach niezbędnych potrzeb rodziny mieszczą się wydatki na żywność, mieszkanie, leki, alimenty. Ponadto organ wskazał, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 2,56 ha, a ze sprzedaży jej części lub dzierżawy może uzyskać dodatkowe środki na spłatę zobowiązań wobec ZUS. Ustosunkowując się do stanowiska skarżącej organ zauważył, że takie okoliczności jak konieczność ponoszenia wydatków bytowych, w tym obowiązek ponoszenia kosztów związanych z gospodarstwem domowym nie stanowią okoliczności wyjątkowych i nie spełniają przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności z tytułu składek na ubezpieczenie. W konkluzji organ stwierdził, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do stwierdzenia, że sytuacja skarżącej całkowicie i trwale wyklucza spłatę powstałych zaległości.
Od powyższej decyzji A.K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że ponownie rozpoznając sprawę uwzględniono wskazania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akr II SA/Go 80/20. Organ przeprowadził analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, wobec czego nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Następnie organ przeprowadził analizę sprawy pod kątem umorzenia należności pomimo stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, tj. na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 r.s.z.u. Ustalenia stanu faktycznego dotyczące sytuacji finansowej skarżącej oraz jej stanu zdrowia przyjęte w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. organ uznał za prawidłowe. Organ stwierdził ponadto, że pomimo udokumentowanych problemów zdrowotnych, w sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które wykluczałyby skarżącą całkowicie i trwale z możliwości aktywności zawodowej. Zdaniem organu stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, bowiem przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ wskazał, że skarżąca pobiera rentę rodzinną, która jest wypłacana niezależnie od stanu zdrowia. Odnośnie sytuacji finansowej skarżącej organ zauważył ponadto, że dwoje z trojga pełnoletnich dzieci skarżącej zamieszkuje razem ze skarżącą, powinny zatem partycypować w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. Zdaniem organu ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 r.s.z.u. nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Organ wskazał, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele na jakie składki są przeznaczane, organ odpowiedzialny za ich pobór jest zobowiązany do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Organ ma obowiązek rozpoznania sprawy pod kątem możliwości odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego oraz w wyniku spłaty ratalnej.
Od powyższej decyzji A.K. wniosła skargę. W skardze skarżąca podważała wysokość zaległości wobec ZUS wskazując, że przedstawione przez nią zestawienie wpłat na konto ZUS, które udostępnił Urząd Skarbowy, nie jest przez organ honorowane. Zdaniem skarżącej pieniądze, które wpłacała przez Urząd Skarbowy na rzecz ZUS były nieprawidłowo zaksięgowane, bądź też mogła być inna przyczyna uzasadniająca brak tych środków na jej koncie. W ocenie skarżącej to ZUS powinien dokonać zwrotu na jej rzecz kwoty blisko 50 000 zł. Skarżąca podniosła również, że działalność gospodarczą prowadziła jedynie przez 4 lata, a nie do 2011 r.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. (data wpływu do Sądu) skarżąca zarzuciła ponadto, że organ nie odniósł się do zestawienia rozliczenia kwot w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika US w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 października 2020 r., z którego wynika, że skarżąca dokonała na rzecz ZUS wpłat w łącznej kwocie 117, 000 zł, ZUS natomiast twierdzi że otrzymał 22 000 zł. Wskazała, że na poczet zaległości ZUS zajął jej rentę rodzinną i obecnie - po potrąceniu - otrzymuje 933,10 zł miesięcznie, która to kwota nie wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zdaniem skarżącej prawidłowe ustalenia oparte na zestawieniu wpłat należności dokonywanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika US prowadzą do wniosku, że zaległości wobec ZUS uległy przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa administracyjna w była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt II SA/Go 80/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2019 r. w części dotyczącej punktu 2 decyzji, w którym organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 31 934,06 zł, w pozostałym zaś zakresie Sąd skargę oddalił. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ZUS z dnia [...] marca 2021 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. wydane zostały w wyniku w.w. wyroku uchylającego w części w.w. decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2019 r. Zarówno organ rozpoznający ponownie sprawę, jak i Sąd badający w niniejszej sprawie legalność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 153 p.p.s.a. są związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go 80/20. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem, a w zakresie związania nim samego sądu administracyjnego, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.
Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy w zakresie sytuacji materialnej, osobistej oraz stanu zdrowia skarżącej nie stanowi przedmiotu sporu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest wdową, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada dochód z tytułu renty rodzinnej w wysokości 1330,00 zł (netto), stałe wydatki z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego oraz na leki skarżąca określiła na kwotę 797, 41 zł. Skrżąca jest właścicielką nieruchomości rolnej zabudowanej o powierzchni 2, 56 ha, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na łączną kwotę 69 066,96 zł, ponadto na nieruchomości figuruje także zabezpieczenie na rzecz innych wierzycieli. Z przedłożonej do akt dokumentacji medycznej wynika, że skarżąca cierpi na chorobę nadciśnieniową z zajęciem serca, przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek, dnę moczanową, otyłość, cukrzycę typu 2, zespół polimetaboliczny, stan po usunięciu tarczycy z przytarczycami, ponadto jest pacjentką poradni psychiatrycznej.
Rozpoznając ponownie sprawę, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go 80/20, organ przeprowadził analizę sprawy pod kątem przesłanek umorzenia należności wynikających z § 3 ust. 1 r.s.z.u. W ocenie organu stan faktyczny i stan prawny sprawy nie uzasadniają umorzenia należności skarżącej w wobec ZUS na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 r.s.z.u.
Zauważyć przyjdzie, że w toku postępowania strona przedłożyła do akt sprawy sporządzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot obejmujące okres od 1 stycznia 1999 r. do 12 marca 2020 r. dotyczące zobowiązanej A.K.. Powyższe "zestawienie" jest dokumentem urzędowym, spełnia bowiem wszystkie wymogi z art. 76 § 1 kpa. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Domniemanie prawdziwości tego co wynika z dokumentu urzędowego może zostać obalone w wyniku przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu (art. 76 § 3 kpa). Z treści powyższego "zestawienia rozliczenia kwot" wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązana A.K. dokonywała m.in. wpłat na rzecz ZUS z tytułu zaległych składek oraz należnych odsetek za zwłokę. Z treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie wynika, aby organ przeprowadził wystarczającą analizę tegoż dokumentu i nie ustosunkował się do wynikających z jego treści okoliczności. Przede wszystkim organ nie ustalił jaka łączna kwota wpłat na poczet ZUS wynika z powyższego "zestawienia", co było konieczne w świetle stanowiska strony która twierdzi, że w wyniku dokonanych wpłat zaległość wobec ZUS została w całości spłacona. W ocenie Sądu lakoniczne odniesienie się do powyższego dokumentu, poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że wpłaty widniejące w zestawieniu nie mają odzwierciedlenia na koncie skarżącej w ZUS nie stanowi takiej oceny dowodu, o jakiej mowa w art. 80 kpa. Zdaniem Sądu zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat z dnia [...] marca 2020 r. nie podważa prawdziwości tego co wynika z powyższego "zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot" sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie wyklucza bowiem dokonywania przez skarżącą wpłat zgodnie z treścią w.w. dokumentu. Jak wyżej podniesiono treść przedłożonego przez stronę w toku postępowania dokumentu sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego może mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Organ winien zatem wnikliwie zbadać okoliczności wynikające z jego treści, a w szczególności ustalić czy wpłaty dokonywane przez skarżącą w toku postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczyły zaległości wobec ZUS oraz ewentualnie - z jakiego tytułu, następnie - gdzie kierowane były środki pieniężne z tytułu dokonywanych wpłat, a w konsekwencji - jaki jest aktulany stan zaległości skarżącej wobec ZUS z tytułu zaległych składek.
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w obecnym jego stanie, nie pozwalał na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. W sprawie należy bowiem przeprowadzić dalsze czynności wyjaśniające z uwzględnieniem art. 7, 77 § 1 kpa, a następnie zebrany materiał dowodowy należy ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa.
Wskazać należy, że wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu - stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. - wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego stosownie do treści art. 107 k.p.a winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Niewątpliwie przeprowadzona powyżej analiza wskazuje, iż zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych standardów, ma ona charakter dowolny, została wydana z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 75 § 1, 76 1 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.. Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć ponadto należy, że w decyzji z dnia 28 marca 2021 r. nieprawidłowo powołano podstawę prawną orzeczenia, bowiem jako podstawę prawną decyzji utrzymującej w mocy decyzję poprzedzającą należało wskazać art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
W tych okolicznościach badanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 r.s.z.u. należy ocenić jako przedwczesne. Na obecnym etapie postępowania konieczne jest bowiem ustalenie wysokości zaległości skarżącej wobec ZUS. Dopiero bezsporne ustalenia w tym zakresie upoważnią organ do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez skarżącą wniosku o umorzenie zaległości.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W ponowionym postępowaniu rzeczą organu będzie wyeliminowanie wskazanych powyżej uchybień dowodowych i ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, z uwzględnieniem wskazań wynikających z wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Go 80/20 oraz wskazań niniejszego wyroku..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło