II SA/Go 48/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] r. nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2003r. W.K. zwróciła się do Starosty o umorzenie pożyczki wraz odsetkami, udzielonej ze środków Funduszu Pracy, jej zmarłemu mężowi – T.K.. Pożyczka udzielona została na podstawie umowy 2 dnia [...] kwietnia 1998r., z przeznaczeniem na uruchomienie działalności gospodarczej. Zabezpieczenie spłaty pożyczki stanowi poręczenie następujących osób: W.K., I.K.-M., B.B., R.D., C.H. i S.W.. Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy odmówił umorzenia pożyczki wraz z odsetkami i kosztami adwokackimi, rozłożył spłatę należności głównej na 36 miesięcznych rat oraz zawiesił naliczanie odsetek za zwłokę od należności głównej. Od decyzji organu I instancji W.K., I.K.-M., R.D. i B.B. wnieśli odwołanie. Decyzją z dnia [...] października 2003r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta decyzją z dnia [...] listopada 2003r. odmówił umorzenia pożyczki wraz z odsetkami i kosztami adwokackimi, rozłożył spłatę należności głównej w kwocie 19. 753, 91 zł na 36 miesięcznych rat począwszy od dnia 31 grudnia 2003r. oraz z dniem 2 lipca 2003r. wstrzymał naliczanie odsetek za zwłokę od należności głównej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że istnieje możliwość wyegzekwowania długu od poręczycieli pożyczki. Od decyzji organu I instancji R.D., Cz.H.,, I.K.-M. i W.K. wnieśli odwołanie. W swoich odwołaniach strony, powołując się na trudną sytuację materialną i życiową, która uniemożliwia im spłatę pożyczki, domagały się umorzenia pożyczki. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że z zebranych w toku postępowania administracyjnego wywiadów środowiskowych wynika, że poręczyciele pożyczki udzielonej T.K. osiągają dochody, dlatego istnieje możliwość wyegzekwowania długu, za spłatę którego poręczyli. Od decyzji Wojewody W.K., R.D. i I.K.-M. wniosły skargę. W skargach strony powołują się na swoją trudną sytuację życiową i materialna, która uniemożliwia im spłatę zobowiązania. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargi są zasadne. Zgodnie z treścią art 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. Nr 58 poz. 514) starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności; 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, 5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiaj ą szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzące do wszystkich zobowiązanych (art. 18 ust. 4b). Z treści przytoczonego przepisu ustawy wynika, że odroczenie terminu spłaty, rozłożenie na raty, albo umorzenie pożyczki w całości lub w części opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym (wskazuje na to użyty w przepisie zwrot: "może"). Instytucja uznania administracyjnego, pozwala organowi administracyjnemu, w ramach obowiązującego prawa, na wydanie decyzji kształtującej prawo strony, w oparciu o własne przekonanie co do danej sprawy. Uznanie nie oznacza jednak dowolności organu w orzekaniu, W uzasadnieniu decyzji organ ma obowiązek przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które legły u podstaw danego rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne podlega kontroli instancyjnej w ramach postępowania administracyjnego oraz kontroli sądowej. W art. 18 ust. 4a ustawodawca wymienił okoliczności, w których organ administracyjny może zastosować dobrodziejstwo odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo umorzenia pożyczki w całości lub w części. A zatem rozpatrując sprawę organ administracyjny winien rozważyć, czy nie zachodzą w niej kolejno przypadki, o których mowa w art. 18 ust. 4a w.w. ustawy, uzasadniające zastosowanie danej ulgi. S woj ą argumentację organ winien przedstawić w uzasadnieniu decyzji, tak aby możliwym było zbadanie czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ administracyjny I instancji nie rozważył podstawy umorzenia, o której mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 w.w. ustawy, tj. czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Skoro ustawa przewiduje możliwość umorzenia pożyczki ze względów społecznych lub gospodarczych, zatem organ z urzędu winien rozważyć możliwość umorzenia pożyczki z tych właśnie powodów. Brak odniesienia w decyzji do jednej z - ustawowo określonych -podstaw umorzenia pożyczki, czyni tę decyzję wadliwą pod względem formalnym, przy czym błąd ten należy zakwalifikować jako istotny. W toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu. Zgodnie z treścią art. 10 par. 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z zasady tej wynikaj ą dla organu administracyjnego obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu jest powiązana z obowiązkiem organu, wynikającym z art. 61 par. 4 k.p.a., tj. obowiązkiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oznacza, że m.in. i to, że organ ma obowiązek doręczenia stronie decyzji kończącej sprawę w danej instancji. Z akt sprawy wynika, że decyzji organu II instancji z dnia [...] października 2003r. nie wysłano do Cz.H. i S.W. (brak potwierdzeń odbioru). Natomiast decyzja organu H instancji z dnia [...] stycznia 2004r. nie została skierowana do S.W. i B.B. (brak potwierdzeń odbioru). Na podstawie akt sprawy, można wnioskować, że organ II instancji kierował decyzje do tych ze stron, które złożyły odwołania od decyzji organu I instancji. Wprowadzenie tejże "procedury" jest sprzeczne również z art. 28 k.p.a, zawierającym definicję "strony". Zgodnie z art. 10 par. 1 k.p.a., który gwarantuje stronie udział w każdym stadium postępowania, organ administracji I instancji nie może wydać decyzji w sprawie uchylonej przez organ odwoławczy przed doręczeniem stronie decyzji organu odwoławczego i upływem czasu niezbędnego do wypowiedzenia się jej przed wydaniem ponownej decyzji. W tym stanie sprawy decyzje zostały uchylone. Na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 135, poz. 1270 z póz. zm.) uwzględniając skargi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.