II SA/Go 48/11

Dnia 31 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent-stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 roku sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a : 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżącemu A.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Wójt Gminy wymierzył A.K. karę pieniężną w wysokości 707.450,30 zł za usunięcie 374 drzew na działce [...] bez wymaganego zezwolenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 5 maja 2010 r. A.K. odebrał przesyłkę poleconą zawierającą powyższą decyzję przeznaczoną dla swojego brata R.K.. Doręczyciel nie przekazał jednak A.K. skierowanej do niego na ten sam adres przesyłki, zawierającej egzemplarz przedmiotowej decyzji, zaznaczając natomiast na kopercie pozostawienie awiza. Pozostawienie drugiego awiza odnotowano w dniu 12 maja 2010 r., natomiast dnia 20 maja 2010 r. przesyłkę zwrócono nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Dnia [...] czerwca 2010 r. A.K. skierował do Wójta Gminy pismo, w którym oświadczył, że z informacji otrzymanych od brata wie, iż w jego sprawie została wydana decyzja, jednakże nie otrzymał żadnej przesyłki ani zawiadomienia pocztowego. Zwrócił się o przywrócenie terminu i przesłanie treści decyzji. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało A.K. do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przywrócenie terminu poprzez złożenie odwołania od decyzji Wójta Gminy. Jednocześnie Kolegium zawiadomiło stronę o nowym terminie załatwienia sprawy zakreślonym do dnia [...] sierpnia 2010 r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. A.K. przesłał do Kolegium kopie pisma skierowanego do Wójta Gminy o przywrócenie terminu i przesłanie treści decyzji. Jednocześnie podniósł, że nie wie, do czego ma się odnieść i od czego mógłby się odwołać. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło A.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. Postanowienie zawierało pouczenie, że strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do Samorządowego kolegium odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie prośby w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Postanowienie to zostało doręczone dnia 19 października 2010 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ("prośby") z zachowaniem terminu, zwróciła się pełnomocnik A.K., radca prawny B.S., załączając do wniosku odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2010 r. [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, tj. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Kolegium przytoczyło m.in. treść art. 59 § 2 k.p.a., w myśl którego o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Postanowienie wydane na podstawie tego przepisu jest zatem ostateczne co oznacza, że służy na nie skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji pouczenie zawarte w treści rozstrzygnięcia Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. było błędne. Kolegium dodało, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 k.p.a.). Strona, która tak jak w niniejszej sprawie zastosowała się do błędnego pouczenia organu, nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tego tytułu. Winna zatem wnieść skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Kolegium w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznego postanowienia, a gdy doszło już do uchybienia tego terminu, strona winna wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie terminu z powołaniem się na powyższe okoliczności. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] zostało doręczone pełnomocnikowi A.K. w dniu 22 listopada 2010 r. Dnia [...] grudnia 2010 r. pełnomocnik strony wniósł drogą pocztową, za pośrednictwem Kolegium, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarówno na postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], jak i postanowienie tego organu z dnia [...] października 2010 r. nr [...]. Wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zakwestionował prawidłowość doręczenia decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], a także zasadność fikcji doręczenia z art. 44 § 4 k.p.a. W związku z tym zastosowanie w tym przypadku procedury z art. 58 k.p.a. nie było zdaniem pełnomocnika skarżącego uzasadnione. Dlatego brak było podstawy do odmowy przywrócenia terminu z uwagi na niedotrzymanie przez skarżącego warunku wynikającego z art. 58 k.p.a., tj. dokonania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, do dokonania której termin miałby zostać przywrócony. W postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. Kolegium nie odniosło się wcale do tych okoliczności sprawy, poprzestając jedynie na formalnej ocenie kierowanych przez skarżącego pism. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 stycznia 2011r. na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. rozdzielono skargę w ten sposób, że wyłączono z dotychczas rozpoznawanej sprawy ze skargi A.K. na postanowienie SKO z dnia [...] października 2010 r. skargę na postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i zarejestrowano pod nowa sygnaturą II SA/Go 48/11. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, zwracając uwagę na to, że w rozpatrywanej sprawie istotną okolicznością jest data doręczenia skarżącemu postanowienia Kolegium dnia [...] października 2010 r. nr [...], co miało miejsce w dniu 22 listopada 2010 r.. W uzasadnieniu organ podał, iż postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2010 r. było ostateczne od dnia jego wydania i przysługiwała na nie skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. W razie uchybienia tego terminu z uwagi na zawarte w nim błędne pouczenie o środkach zaskarżenia strona winna złożyć skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarga została wniesiona (bez wniosku o przywrócenie terminu) za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu 22 grudnia 2010 r. Tymczasem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała w dniu 22 listopada 2010 r. z chwilą doręczenia postanowienia z [...] października 2010 r. Pełnomocnik powinien zatem w terminie 7 dni wnieść - zgodnie z treścią art. 87 p.p.s.a. - skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jej wniesienia z powołaniem się na okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu. Z uwagi na to, że pełnomocnik nie uczynił tego, skarga winna być zdaniem organu odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy podkreślić, iż skarga wnoszona do wojewódzkiego sądu administracyjnego podlega merytorycznemu rozpoznaniu jedynie w sytuacji, gdy spełnia niezbędne wymogi formalne przewidziane przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, jak i dla pisma kwalifikowanego jakim jest skarga. Jednym z wymogów dopuszczalności skargi jest wniesienie jej w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. i art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z kolei w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o odmowie przywrócenia skarżącemu A.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. Okolicznością bezsporną jest, że postanowienie to zawierało błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, bowiem zgodnie z treścią art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zawarty w tym przepisie zwrot "postanawia ostatecznie" należy rozumieć w ten sposób, iż organ odwoławczy rozstrzyga w przedmiocie powyższego wniosku w drodze postanowienia, które jest ostateczne z chwilą wydania. W konsekwencji na takie postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (por. B.Adamiak, J.Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. Beck 2011, str.286). Skarżący otrzymał zaskarżone postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. w dniu 19 października 2010 r., a zatem trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upłynął z dniem 19 listopada 2010 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego złożył skargę dopiero w dniu 22 grudnia 2010r. W świetle powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, iż skarga A.K. została wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego ustawowego terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. Skarżący do chwili obecnej nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010r., pomimo tego że w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Kolegium zamieściło informację o błędnym pouczeniu zawartym w postanowieniu z [...] sierpnia 2010 r., a także o możliwości wniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego, ewentualnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Sąd aprobuje stanowisko organu, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia ( art. 112 kpa ). W tym miejscu dodać należy, że powyższa sytuacja nie powoduje wstrzymania biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który jest terminem ustawowym i rozpoczyna się od daty ściśle określonej w przepisach. Należy również zwrócić uwagę na to, że niewłaściwe pouczenie nie może też przyznawać stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji, lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Wada takiego aktu administracji polegająca na wadliwym pouczeniu może stanowić podstawę do przywrócenia terminu ( wyrok NSA z dnia 23.02.2000r. III SA 8295/98, publ. LEX nr 46243 ). Zauważyć należy, że w takiej sytuacji z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a więc gdy skarżący zastosował się do błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu i zamiast skargi do sądu administracyjnego złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, to wprawdzie nie powinno ono wywierać negatywnych dla skarżącego skutków prawnych, jednak zasada wyrażona w art. 112 k.p.a. nie ma w pełni zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim wypadku, wobec wyraźnej regulacji zawartej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy stosować przepis art. 86 § 1 p.p.s.a., stanowiący, że "jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez własnej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu". Jak podkreśla NSA w wyroku z dnia 27 lutego 1998 r. (IV SA 792/96, LEX nr 45670), praktyczne konsekwencje przepisu art. 112 k.p.a. sprowadzają się tu do możliwości zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądowym jako przykłady okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu wskazuje się m.in. mylne pouczenie o środkach zaskarżenia ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004r. III SA 1983/03 niepub.). W przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2010r. do rozstrzygnięcia pozostanie jeszcze kwestia ustalenia daty kiedy nastąpiło ustanie przyczyny uchybienia terminu. Powyższa okoliczność będzie jednakże przedmiotem badania w odrębnej sprawie, co sprawia, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest uprawniony do zajmowania się powyższą kwestią. W świetle powyższych okoliczności przyjąć należy, że skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę odrzucił. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, stosownie do treści art. 230 § 1 p.p.s.a., pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jednym z tego rodzaju pism jest skarga. W sprawie niniejszej strona skarżąca uiściła na rachunek Sądu tytułem wpisu sądowego kwotę 100 zł. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Z uwagi na to, iż strona skarżąca uiściła wpis sądowy, a skarga następnie została odrzucona, zaistniały przesłanki do zwrotu kwoty uiszczonej z tego tytułu.