II SA/Go 482/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-09-03
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Mirosław Trzecki, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jest zasadna, gdy inwestor uzyskał pozwolenie na użytkowanie w odrębnym postępowaniu?Ratio decidendi
Kara pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, jest samodzielną sankcją, niezależną od uzyskania pozwolenia na użytkowanie w odrębnym postępowaniu. Ustalenie, że obiekt był użytkowany bez wymaganego pozwolenia, stanowi wystarczającą podstawę do nałożenia kary, nawet jeśli później uzyskano pozwolenie.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na "R" S.A. karę pieniężną w wysokości 75 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego, stwierdzając, że obiekt był użytkowany pomimo braku decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie. Strona skarżąca kwestionowała zasadność kary, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, a także nieadekwatność kary. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi R S.A. - Oddział na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu oddala skargę.
W dniu [...] czerwca 2008r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) wpłynął wniosek "R" S.A o wydanie pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowego, usytuowanego na działce nr [...]. W związku z powyższym PINB w dniu [...] lipca 2008r., działając na podstawie art. 59a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej: prawo budowlane), przeprowadził kontrolę obowiązkową zakończonej budowy obiektu budowlanego. PINB ustalił, że budowa pawilonu handlowego zrealizowana została z odstąpieniem od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...]. Stwierdzona przez PINB niezgodność z projektem polegała na niezamontowaniu kurtyny powietrznej oraz zmianie wysokości progu przy wejściu do pawilonu z projektowanych 2cm na 18 cm. Ponadto podczas kontroli PINB ustalił, że pawilon handlowy jest użytkowany pomimo braku decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie. Według ustaleń PINB w obiekcie prowadzona jest sprzedaż towarów. W ocenie organu użytkowanie obiektu potwierdza również dołączona do protokołu kontroli dokumentacja fotograficzna. Na jednej z fotografii uwidoczniono wnętrze pawilonu ze zgromadzonymi w nim artykułami przemysłowymi, na dwóch kolejnych – klientkę z dzieckiem, która wchodzi i wychodzi z pawilonu.
W takim stanie faktycznym PINB w dniu [...] lipca 2008r. wydał postanowienie nr [...], którym nałożył na "R" S.A karę w wysokości 75000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego. Jako podstawę prawną postanowienia PINB wskazał art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 prawa budowlanego i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a). Do kary PINB zastosował odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1 prawa budowlanego, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
W uzasadnieniu postanowienia PINB podkreślił, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przystąpiono do użytkowania obiektu budowlanego, pomimo braku decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył "R" S.A. Strona skarżąca wskazała, iż PINB ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem postanowień przepisów art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie skarżącego stwierdzony przez PINB brak montażu kurtyny powietrznej, jak również zmiana wysokości progu przed wejściem do pawilonu nie stanowi odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Brak ten powinien być ewentualnie uznany za odstępstwo nieistotne. W ocenie skarżącego te uchybienia nie mają wpływu na bezpieczeństwo i standard wykonania obiektu, natomiast użytkowanie obiektu nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia. W związku z tym, w ocenie skarżącej, nałożona kara jest nieadekwatna do stanu faktycznego sprawy. Ponadto w treści zażalenia zawarte zostało stwierdzenie, że nałożenie kary pieniężnej przewidzianej w art. 57 ust. 7 prawa budowlanego powinno być skutkiem naruszenia przepisów prawa budowlanego a nie obowiązku określonego w decyzji o pozwoleniu na budowę w kwestii uzyskania samego pozwolenia na użytkowanie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), postanowieniem z dnia [...] października 2008r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia WINB wskazał, że nałożenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, o której mowa w art. 57 ust. 7 prawa budowlanego, jest obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, który nie może odstąpić od uczynienia użytku ze swojej kompetencji. Organ podkreślił, iż przedmiotowy obiekt budowlany jest zaliczony do kategorii XVII, według załącznika do prawa budowlanego. Do kategorii tej należą budynki handlu, gastronomii i usług. Oznacza to, zgodnie z art. 55 pkt 1 prawa budowlanego, iż przed przystąpieniem do użytkowania "R" S.A powinien uzyskać ostateczną decyzje o pozwoleniu na użytkowanie. WINB podkreślił, iż obowiązek powyższy wynika wprost z przepisów prawa, zatem błędna jest opinia inwestora, że obowiązek w tym względzie ustanowiony został w decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ II instancji podzielił stanowisko PINB, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dowiódł, że inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego pomimo braku decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Dowodem w tym zakresie są ustalenia zawarte w protokole kontroli oraz dołączona do niego dokumentacja fotograficzna. WINB stwierdził także, iż wysokość wymierzonej kary jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Nadto bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje kwestia stwierdzonych przez PINB odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, jak i charakteru tych odstępstw. Sprawa ta stanowi bowiem przedmiot odrębnego postępowania organu nadzoru budowlanego.
Powyższe postanowienie WINB stało się przedmiotem skargi "R" S.A złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 57 ust. 7 prawa budowlanego,
- naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 59f ust. 5 i 6 prawa budowlanego,
- naruszenie prawa procesowego poprzez niespełnienie wymogów określonych dla treści postanowienia w art. 107 § 3 w zw. z art. 123 k.p.a,
- naruszenie art. 6, 7 i 11 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania kary określonej w art. 57 ust. 7 prawa budowlanego. Skarżący podkreślił, iż zgodnie z przepisami prawa budowlanego, oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę, w dniu [...] czerwca 2008r. powiadomił PINB o zakończeniu budowy pawilonu i wniósł o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Jedynym zaś dowodem wskazującym na prowadzoną w nim rzekomo działalność użytkową jest zdjęcie kobiety z wózkiem i zdjęcie zapełnionych półek towarami. Skarżący zaznaczył, iż PINB w żaden sposób nie udowodnił a nawet nie uprawdopodobnił, że działalność użytkowa jest faktycznie prowadzona (poprzez możliwe dowody np. wydruki z kasy fiskalnej, zeznania sfotografowanej pani z dzieckiem itp.), oraz że pawilon jest faktycznie użytkowany, a nie np. "zatowarowywany", bo następowało umieszczenie towarów na półce w celu przygotowania do sprzedaży a pani z wózkiem testowała podjazd i rozmieszczenie towaru w pawilonie.
Skarżący stwierdził, iż PINB błędnie nie zastosował art. 59f ust. 6 prawa budowlanego, który stwierdza, iż w przypadku wymierzenia kary właściwy organ w drodze decyzji, odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie i przeprowadza, w odpowiednim zakresie, postępowanie o którym mowa w art. 51 prawa budowlanego. Skarżący podkreślił, iż dzień po wydaniu postanowienia przez PINB, organ ten decyzją nr [...] (z dnia [...] lipca 2008r.) postanowił udzielić skarżącemu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego pawilonu handlowego i jednocześnie zobowiązał skarżącego do usunięcia niezgodności z pozwoleniem na budowę do dnia [...] września 2008r. Powyższe oznacza, iż w ciągu jednego dnia przedmiotowy pawilon stał się z obiektu za który wymierzono karę, obiektem w pełni funkcjonalnym, który można użytkować. W ocenie skarżącego godzącym w zaufanie do organów Państwa jest sytuacja, w której w ciągu jednego dnia za ten sam stan faktyczny, raz skarżący otrzymuje karę (a zgodnie z art. 59f ust. 6 powinien otrzymać decyzję odmawiającą wydania pozwolenia na użytkowanie, a PINB powinien wszcząć w odpowiednim zakresie postępowanie z art. 51 prawa budowlanego), a raz uzyskuje pozwolenie na użytkowanie (jak gdyby kary nie wymierzono bądź kara była wymierzona bezcelowo).
Skarżący zakwestionował także wysokość kary, gdyż zgodnie z art. 59f ust. 5 prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, karę oblicza się odrębnie za każdą stwierdzoną nieprawidłowość. Karę stanowi suma tak obliczonych kar. Skarżący wskazał, iż w przypadku zaskarżonego postanowienia, jak wynika z sentencji, w przedmiotowym pawilonie nie zainstalowano kurtyny powietrznej a próg wejściowy był zbyt wysoki. Są to więc dwa naruszenia, jednakże ani PINB ani WINB nie napisał w uzasadnieniu postanowienia czy i dlaczego zakwalifikował te dwa naruszenia do jednej kategorii i wymierzył jedną karę, albo dlaczego odstąpił od ukarania. Brak tego elementu uzasadnienia stanowi istotne naruszenie przepisów k.p.a. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie powinny być zastosowane zarówno art. 59f ust. 5 i art. 59f ust. 6 prawa budowlanego, chociaż literalne brzmienie art. 57 ust. 7 prawa budowlanego mówi co innego. Jednakże zarówno organ I jak i II instancji zastosowały odpowiednio art. 59f ust. 2 i 3, co uwidocznione jest w sposobie obliczenia kary.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a skarżący podkreślił, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera w sentencji powołania się na przepisy prawa budowlanego, jedynie z treści uzasadnienia można wyczytać jakie to przepisy prawa budowlanego są ważne dla WINB. W ocenie skarżącego organ ten nie odniósł się do tego, iż w dniu [...] lipca 2008r. uzyskał pozwolenie na użytkowanie. Także organ II instancji nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego niewspółmierności kary do ewentualnej winy. Stanowi to zatem naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i wyjaśniania zasadności przesłanek.
Skarżący wskazał ponadto, że żaden z organów nie powołał w żadnym postanowieniu podstawy prawnej swojego umocowania do nałożenia kary z art. 57 ust. 7 prawa budowlanego. Nadto organ II instancji udzielił nierzetelnego pouczenia o środku zaskarżenia postanowienia, gdyż nie wskazał, co powinno znajdować się w skardze i czego można się w skardze domagać. Takie zachowanie organu II instancji budzi podejrzenia skarżącego, iż jest to celowa dezinformacja służąca odrzuceniu skargi przez sąd z przyczyn formalnych.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone (na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a ), postanowieniem Sądu z dnia 11 marca 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 września 2007r., Sygn. akt II OSK 568/06 wystąpił bowiem do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym :
- czy art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) ustalający podstawę naliczenia wymiaru kary, o której mowa w tym przepisie, jest zgodny z art. 2 w zakresie, w jakim narusza zasadę sprawiedliwości społecznej i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, oraz
- czy art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zakresie, w jakim przewiduje stawkę kary za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 stanowiącą dziesięciokrotność kary, o której mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, jest zgodny z art. 2 w zakresie, w jakim narusza zasadę sprawiedliwości społecznej i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W dniu 1 lipca 2009r. zawieszone postępowanie podjęto z urzędu. Trybunał Konstytucyjny w dniu 5 maja 2009r., wydał wyrok (Sygn. akt P 64/07), orzekający, iż art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217, z 2007r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz. 880, Nr 191, poz. 1373 i Nr 247, poz. 1844, z 2008r. Nr 145, poz. 914, Nr 199, poz. 1227, Nr 206, poz. 1287, Nr 210, poz. 1321 i Nr 227, poz. 1505 oraz z 2009r. Nr 18, poz. 97 i Nr 31, poz. 206) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym, umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku postanowień, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a.). Analiza przedmiotowej sprawy w powyższym zakresie prowadzi do wniosku, że skarga jest nieuzasadniona.
Matrialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia PINB stanowił art. 57 ust. 7 prawa budowlanego. Stanowi on samodzielną podstawę wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Przepis ten zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli organ stwierdzi, że przystąpiono do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 i art. 55 prawa budowlanego. Warunkiem wymierzenia kary jest więc :
- stwierdzenie użytkowania,
- z naruszeniem art. 54, czyli przystąpienie do użytkowania bez zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy,
- z naruszeniem art. 55, czyli bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Przepis art. 54 prawa budowlanego wprowadza zasadę, iż do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Od wyżej wymienionej zasady przystąpienia do użytkowania obiektu po zawiadomieniu o zakończeniu budowy ustawodawca w art. 55 prawa budowlanego wprowadza wyjątki. Dotyczy to następujących sytuacji: a) gdy na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do określonych kategorii, wymienionych w załączniku do prawa budowlanego, b) gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4 prawa budowlanego, c) gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. We wszystkich wskazanych wyżej przypadkach przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na jego użytkowanie.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, iż zrealizowany przez skarżącego obiekt budowlany (tzw. [...]), według załącznika do prawa budowlanego, zaliczony jest do kategorii XVII. Do kategorii tej należą bowiem budynki handlu, gastronomii i usług. Oznacza to, zgodnie z art. 55 pkt 1 prawa budowlanego, iż przed przystąpieniem do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego, skarżący powinien uzyskać ostateczną decyzje o pozwoleniu na użytkowanie.
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w postaci protokołu z kontroli budynku a także wykonana dokumentacja fotograficzna, jak słusznie przyjęły organy obu instancji potwierdza, iż skarżący przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie (do uzyskania którego zobowiązany był także decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] stycznia 2008r.). Zarzuty skargi w części dotyczącej naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a przez niewyjaśnienie stanu faktycznego. Na gruncie niniejszej sprawy sprowadzają się one do "braku niezbędnego wyjaśnienia", czy strona skarżąca przystąpiła do użytkowania kiosku bez pozwolenia na jego użytkowanie.
Podstawą ustalenia, że przedmiotowy kiosk był użytkowany przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie był wynik protokołu z kontroli obowiązkowej zakończonej budowy obiektu budowlanego przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2008r. z udziałem pełnomocnika strony skarżącej. Protokół ten zaopatrzony w pieczęć inwestora i podpis jego pełnomocnika zawiera następujący wniosek końcowy: "stwierdzono użytkowanie obiektu (kiosku) przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie". Do powyższego stwierdzenia pełnomocnik strony skarżącej nie zgłosił żadnych uwag. Oznacza to, że strona skarżąca nie kwestionowała wówczas ani stwierdzonych faktów, ani zdjęć obrazujących to, że do kiosku wchodziła i z niego wychodzą klienci oraz, że w kiosku rozłożono towary. Wbrew zarzutowi zawartemu w skardze jedynym dowodem wskazującym na prowadzoną działalność gospodarczą nie są tylko zdjęcia kobiety z wózkiem dziecięcym i zdjęcie zapełnionych towarami półek ale treść ustaleń zawartych w protokole kontroli potwierdzonych przez pełnomocnika strony skarżącej. Należy także podkreślić, iż o użytkowaniu budynku handlu nie może świadczyć tylko ta okoliczność, iż w obiekcie ma miejsce sprzedaż. Z użytkowaniem mamy bowiem do czynienia także w sytuacji, kiedy w obiekcie wykonywane są inne czynności np. umieszczany jest towar. Zastosowanie zatem wobec skarżącego sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej określonej w art. 57 ust. 7 prawa budowlanego było w pełni zasadne. Tak więc zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 57 ust. 7 prawa budowlanego okazał się nieuzasadniony. Powyższe okoliczności powodują, że należało nie uwzględniać zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze - naruszenia przez WINB prawa materialnego przez niezastosowanie art. 59f ust. 5 i 6 prawa budowlanego wskazać należy, iż zgodnie z treścią tych przepisów, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie i przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego (naprawczego) na podstawie art. 51 prawa budowlanego, tylko w przypadku wymierzenia kary za nieprawidłowości stwierdzone w trakcie obowiązkowej kontroli budowy (wykonywanej na podstawie art. 58a prawa budowlanego). W rozpatrywanej sprawie PINB nie wymierzył skarżącemu kary za stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości (odstępstwa od projektu w zakresie niezamontowania kurtyny powietrznej oraz zmiany wysokości progu przy wejściu do pawilonu), lecz karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie). Wbrew zatem stanowisku skarżącego w niniejszej sprawie nie mogły być zastosowane przepisy art. 59f ust. 5 i 6 prawa budowlanego. Jednocześnie wskazać należy, iż w uzasadnieniu postanowienia WINB wskazał – zdaniem Sądu słusznie – iż bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu pozostaje kwestia stwierdzonych przez PINB odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, jak i charakter tych odstępstw. Odstępstwa te nie były bowiem przedmiotem niniejszego postępowania.
Skarżący wskazuje w skardze, iż WINB nie zajął stanowiska w kwestii podniesionej przez skarżącego – niewspółmierności kary do ewentualnej winy. Skarżący podkreśla także, iż przedmiotowy budynek był użytkowany nielegalnie (w ocenie organu) przez jeden dzień. Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy, iż zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą (postanowieniem) wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją (postanowieniem) organu I instancji. Zatem w niniejszej sprawie WINB nie miał obowiązku uwzględniania tego, iż w odrębnym postępowaniu PINB w dniu [...] lipca 2008r. wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a okazał się zatem nieuzasadniony.
Wobec powyższego stanowiska skarżącego podkreślić także należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 maja 2009r. w sprawie o sygn. akt P 64/07, orzekł iż art. 57 ust. 7 zdanie drugie, stanowiący, że do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu, w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził iż "obowiązek inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy, które wymaga akceptacji właściwego organu przez niewniesienie sprzeciwu w terminie 21 dni (art. 54 prawa budowlanego), lub uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55 prawa budowlanego) oraz zapewniająca realizację tych powinności sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości określonej w art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego, mają służyć ochronie doniosłych wartości wyróżnionych ze względu na interes publiczny. Wśród nich wymienić należy przede wszystkim: środowisko, bezpieczeństwo ludzi i mienia, zdrowie i życie ludzi, ład przestrzenny, czy też poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich". W ocenie Trybunału Konstytucyjnego "nieporównywalnie mniejszą wagę w kontekście wartości chronionych w kwestionowanych przepisach przypisać należy dysproporcjom społecznym i majątkowym, wielkości obiektu budowlanego oraz okresowi jego nielegalnego użytkowania. Wynika to stąd, że takie samo zagrożenie wartości chronionej może być wynikiem samowolnego użytkowania niewielkiego, jak i dużego obiektu, krótkiego, jak i długiego, jego użytkowania bez akceptacji organu przez osobę zamożną, jak i ubogą. Zatem w zakresie określenia tego rodzaju kryteriów ustalania wymiaru kary istnieje daleko idąca swoboda ustawodawcy, ponieważ czynniki te nie mają bezpośredniego wpływu na stopień zagrożenia ochrony wartości właściwych prawu budowlanemu". Dalej Trybunał stwierdza, że "surowość sankcji określonej w art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego jest uzasadniona z punktu widzenia konieczności ochrony doniosłych dóbr gwarantowanych w przepisach. Ma ona w optymalnym stopniu dyscyplinować do tego, aby każdy – bez wyjątku – inwestor realizował obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie".
Przyjąć zatem należało, że okres nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu nie mógł mieć znaczenia dla wymierzenia kary.
Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera w sentencji powołania się na przepisy prawa budowlanego, jedynie z treści uzasadnienia można wyczytać jakie to przepisy prawa budowlanego są ważne dla organu II instancji. WINB jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. Podkreślić należy, iż powołanie podstawy prawnej (zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a) jest elementem obowiązkowym decyzji administracyjnej. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ II instancji nie powołując mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa budowlanego naruszył wskazany wyżej przepis postępowania. Naruszenie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Również takiego wpływu nie miało niepowołanie w podstawie rozstrzygnięcia przepisu art. 83 prawa budowlanego, ustalającego właściwość rzeczową i instancyjną organów nadzoru budowlanego.
Nieuzasadniony jest w ocenie Sądu zarzut "nierzetelnego" pouczenia przez WINB o środku zaskarżenia. W pouczeniu do postanowienia organ II instancji wskazał, iż w przypadku niezgodności z prawem, stronom służy prawo wniesienia (za pośrednictwem organu) skargi do sądu administracyjnego. Przepis art. 107 § 1 k.p.a zdanie drugie stanowi, iż decyzja w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi. Wskazany wyżej przepis nie nakłada jednak na organ administracji obowiązku pouczania stron postępowania w zakresie wymagań co do treści skargi, określonych w art. 57 § 1 p.p.s.a. Pouczenie zawarte w decyzji organu II instancji jest zatem prawidłowe. Ponadto wskazać należy, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi bez sprecyzowania, w czym upatruje naruszenie prawa lub interesu prawnego, Sąd w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a, wezwałby go do uzupełnienia skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a.
Wobec powyższych wyjaśnień niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 6, 7 i 11 k.p.a.
Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Wysokość tej kary obliczono zgodnie z art. 59 f ust. 1 prawa budowlanego.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należało wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło