II SA/Go 484/09

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-09-03

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Grażyna Staniszewska, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara nałożona za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, naliczona na podstawie art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, jest zgodna z zasadą sprawiedliwości społecznej i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, nawet jeśli inwestor znajduje się w trudnej sytuacji materialnej?
Ratio decidendi
Kara nałożona za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, naliczona zgodnie z art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, jest zgodna z Konstytucją RP, w tym z zasadą sprawiedliwości społecznej i art. 32 ust. 1. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy te służą ochronie doniosłych wartości publicznych, takich jak środowisko, bezpieczeństwo, zdrowie i życie ludzi, ład przestrzenny oraz poszanowanie interesów osób trzecich. Dysproporcje społeczne i majątkowe, wielkość obiektu czy okres jego użytkowania nie mają bezpośredniego wpływu na stopień zagrożenia tych wartości, a surowość sankcji jest uzasadniona potrzebą dyscyplinowania inwestorów do przestrzegania przepisów.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na T.Ś. karę pieniężną za użytkowanie budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Skarżący zamieszkiwał w części budynku, która nie została w pełni ukończona, a jego próby uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie zakończyły się sukcesem z powodu nieuzupełnienia wymaganych dokumentów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc m.in. kwestie związane z jego trudną sytuacją materialną oraz wcześniejszym zameldowaniem na terenie budowy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T.Ś.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi T.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokata J.D. kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. W dniu 10 kwietnia 2007r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) przeprowadził kontrolę budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem, zbiornikiem na ścieki z przyłączem, przyłączem wodociągowym i wewnętrzną energetyczną linią zasilającą oraz budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...]. PINB ustalił, iż realizacja budynków następuje na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] listopada 1982r., zmienionego decyzją z dnia [...] sierpnia 1988r. Urzędu Miasta i Gminy. W trakcie kontroli PINB ustalił, iż budynek mieszkalny jest użytkowany przez jego właściciela T.Ś., który w nim zamieszkuje i został w nim zameldowany w dniu [...] maja 1994r., bez wymaganego prawem pozwolenia na użytkowanie. Podczas kontroli PINB wykonał zdjęcia z których wynika, iż oprócz mebli w pomieszczeniach znajdują się inne przedmioty użytku codziennego oraz dekoracje. W protokole zapisano, że T.Ś. nie przedstawił pozwolenia na użytkowanie zrealizowanej części budynku, natomiast przedłożył wezwanie z dnia [...] marca 2001r. znak: [...] do uzupełnienia złożonego wniosku w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie wybudowanej części budynku mieszkalnego. Obecny w trakcie kontroli T.Ś. nie podpisał protokołu kontroli "z uwagi, iż jego budowa była już kontrolowana w 1994r., gdzie nie stwierdzono uchybień i nieprawidłowości. Pismem z dnia [...] kwietnia 2007r. PINB zwrócił się do Urzędu Miasta z zapytaniem, czy wniosek T.Ś. złożony w marcu 2001r. w sprawie zakończenia budowy części budynku mieszkalnego został uzupełniony na wezwanie organu z dnia [...] marca 2001r. znak: [...] i czy T.Ś. uzyskał pozwolenie na użytkowanie części budynku mieszkalnego. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia [...] maja 2007r. Burmistrz wyjaśnił, że T.Ś. nie przedłożył dokumentów określonych w wezwaniu z dnia [...] marca 2001r. Nie zostało też wydane zaświadczenie o zakończeniu budowy. W takim stanie faktycznym PINB w dniu [...] maja 2007r. wydał postanowienie nr [...], którym nałożył na T.Ś. karę w wysokości 10000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego bez wymaganego zawiadomienia o zakończeniu budowy lub decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Jako podstawę prawną postanowienia PINB wskazał art. 57 ust. 7, art. 59f i art. 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej: prawo budowlane) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a). Do kary PINB zastosował odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1 prawa budowlanego, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T.Ś., podkreślając, iż w decyzji o pozwoleniu na budowę nie ma pouczenia, że nie można przebywać – zamieszkiwać na terenie budowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...], utrzymał w zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia WINB podkreślił, iż rozstrzygniecie PINB wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Fakt, iż T.Ś. przebywa pod stałym adresem zamieszkania przy ul. [...] ma w ocenie WINB decydujące znaczenie dla ustaleń. Ponadto pełne wyposażenie tego obiektu w meble oraz w inne przedmioty użytku codziennego świadczą o przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego. Sam zresztą inwestor przyznaje, iż tam zamieszkuje. Organ wskazał, że wysokość kary za nielegalne użytkowanie naliczona została zgodnie z art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego. Odnosząc się do treści zażalenia WINB wyjaśnił, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych wynika wprost z prawa budowlanego (art. 55 pkt 3). Organ odwoławczy podkreślił także, iż w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 1982r., T.Ś. został pouczony, że o fakcie zakończenia budowy, tzn. z chwilą zakończenia wszystkich robót budowlanych, określonych w pozwoleniu na budowę, należy zawiadomić właściwy organ. Natomiast obowiązujące przepisy stanowią, że jeżeli inwestor zamierza przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, obowiązany jest bezwzględnie uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W ocenie WINB bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy jest natomiast okoliczność, iż inwestor podejmował starania w celu uzyskania decyzji dopuszczającej do użytkowania przedmiotowego obiektu zrealizowanego w części. Skoro bowiem T.Ś. nie uzupełnił na wezwanie właściwego organu złożonego wniosku w zakresie zezwolenia na użytkowanie będącego w budowie budynku mieszkalnego, to złożenie tego wniosku nie wywołało skutku prawego. Powyższe postanowienie WINB stało się przedmiotem skargi T.Ś. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w 1994r. Urząd Miasta zameldował go na terenie budowy w części zakończonej. Skarżący wskazał także, iż ponownie w decyzji nr [...] został poinformowany, iż nie jest zobowiązany uzyskiwać pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Ustanowiona w sprawie z urzędu pełnomocnik skarżącego – adwokat J.D. w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2008r. wskazała, iż organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy w szczególności dotyczących warunków życiowych, materialnych i zdrowotnych strony skarżącej, a w szczególności nie uwzględniły sytuacji finansowo-materialanej skarżącego, przez co nałożona kara jest niewspółmierna do możliwości finansowych skarżącego i rażąco surowa. Pełnomocnik podkreśliła ponadto, iż nie uwzględniono istotnej okoliczności tj. wybudowania innego budynku z otworami okiennymi w odległości 1,5m od granicy nieruchomości należącej do skarżącego, przez co skarżący nie może w pełni korzystać ze swojej nieruchomości. W ocenie pełnomocnika nie uwzględniono także okoliczności dotyczących wyłączenia z mocy prawa osób pracowników Urzędu Miasta i Gminy, które uczestniczyły w procesie przygotowania inwestycji budowlanych, oraz nie uwzględniono okoliczności częściowego zakończenia budowy przez skarżącego i zgłoszenia w 1994r. wniosku o zameldowanie. Pełnomocnik zarzuciła także, iż nie uwzględniono decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 1982r., decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] a także pisma skarżącego z dnia [...] marca 2001r. skierowanego do Burmistrza dotyczącego zawiadomienia o zakończeniu części budowy. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone (na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a ), postanowieniem Sądu z dnia 5 marca 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 września 2007r., Sygn. akt II OSK 568/06 wystąpił bowiem do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym : - czy art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) ustalający podstawę naliczenia wymiaru kary, o której mowa w tym przepisie, jest zgodny z art. 2 w zakresie, w jakim narusza zasadę sprawiedliwości społecznej i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, oraz - czy art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zakresie, w jakim przewiduje stawkę kary za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 stanowiącą dziesięciokrotność kary, o której mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, jest zgodny z art. 2 w zakresie, w jakim narusza zasadę sprawiedliwości społecznej i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W dniu 1 lipca 2009r. zawieszone postępowanie podjęto z urzędu. Trybunał Konstytucyjny w dniu 5 maja 2009r., wydał wyrok (Sygn. akt P 64/07), orzekający, iż art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217, z 2007r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz. 880, Nr 191, poz. 1373 i Nr 247, poz. 1844, z 2008r. Nr 145, poz. 914, Nr 199, poz. 1227, Nr 206, poz. 1287, Nr 210, poz. 1321 i Nr 227, poz. 1505 oraz z 2009r. Nr 18, poz. 97 i Nr 31, poz. 206) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym, umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku postanowień, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a.). Analiza przedmiotowej sprawy w powyższym zakresie prowadzi do wniosku, że skarga jest nieuzasadniona. Matrialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia PINB stanowił art. 57 ust. 7 prawa budowlanego. Stanowi on samodzielną podstawę wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Przepis ten zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli organ stwierdzi, że przystąpiono do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 i art. 55 prawa budowlanego. Warunkiem wymierzenia kary jest więc : - stwierdzenie użytkowania, - z naruszeniem art. 54, czyli przystąpienie do użytkowania bez zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy, - z naruszeniem art. 55, czyli bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przepis art. 54 prawa budowlanego wprowadza zasadę, iż do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Od wyżej wymienionej zasady przystąpienia do użytkowania obiektu po zawiadomieniu o zakończeniu budowy ustawodawca w art. 55 prawa budowlanego wprowadza wyjątki. Dotyczy to następujących sytuacji: a) gdy na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do określonych kategorii, wymienionych w załączniku do prawa budowlanego, b) gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4 prawa budowlanego, c) gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Z ostatnią z opisanych sytuacji mamy najczęściej (tak jak w niniejszej sprawie) do czynienia, gdy budowa obiektu budowlanego jest rozłożona w czasie. Wówczas jest wydawane pozwolenie na użytkowanie części obiektu budowlanego. We wszystkich wskazanych wyżej przypadkach przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na jego użytkowanie. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli dokonanej w dniu [...] kwietnia 2007r. oraz dokumentacja fotograficzna potwierdza, jak zasadnie podkreśliły organy obu instancji, iż roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego skarżącego nie zostały zakończone. Ustalono, że w części budynku wykonano piwnice oraz ściany parteru do wysokości stropu. W otworach okiennych nie ma osadzonej stolarki oraz rozłożone są belki stropowe, nie ma ich wypełnienia oraz nie ma dachu. Ta część została zabezpieczona przez pokrycie jej folią. W takiej sytuacji skarżący, zgodnie z treścią art. 55 pkt 3 prawa budowlanego, zobowiązany był uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Takiej jednak decyzji skarżący nie uzyskał i pomimo tego przystąpił do użytkowania zrealizowanego w części obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego. Skarżący, jak wynika z akt administracyjnych podjął jedynie starania w zakresie złożenia zawiadomienia o zakończeniu części budowy przedmiotowego budynku (pismo skarżącego z dnia [...] marca 2001r). W tym miejscu należy podkreślić, iż skarżący w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 1982r. (w pkt 3), zobowiązany został do zawiadomienia organu wydającego pozwolenie na budowę o terminie rozpoczęcia i zakończenia budowy, a więc zakończenia wszystkich robót budowlanych. Nie oznacza to jednak, że był zwolniony z obowiązku złożenia wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w sytuacji, gdy zamierzał przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Pełnomocnik skarżącego podnosi, iż organy nie uwzględniły tego, że skarżący w dniu [...] marca 2001r. zawiadomił Burmistrza Miasta i Gminy o zakończeniu części budowy. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, iż zawiadomienie o zakończeniu budowy jest czynnością, która nie stanowi wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Ponadto, jak słuszne wskazał organ odwoławczy, złożenie przez skarżącego zawiadomienia w dniu [...] marca 2001r., nie wywołało skutku prawnego. Zawiadomienie o zakończeniu budowy powinno być dokonane pisemnie i zawierać w załączeniu dokumenty wskazane w art. 57 ust. 1 prawa budowlanego i ewentualnie ust. 2. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż skarżący pismem z dnia [...] marca 2001r., zawiadomił Burmistrza Miasta i Gminy o zakończeniu części budowy budynku. Należy jednak wskazać, co słusznie podniosły organy obu instancji, iż organ do którego skarżący złożył wniosek, pismem z dnia [...] marca 2001r. (odebranym przez A.Ś. w dniu [...].03.2001r.), wezwał skarżącego do usunięcia braków zawiadomienia z dnia [...] marca 2002r., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2007r. wynika, iż w trakcie tej kontroli skarżący sam przedłożył pracownikom organu pierwszej instancji przeprowadzającym kontrolę, wezwanie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] marca 2001r., będące wezwaniem do uzupełnienia zawiadomienia o zakończeniu robót. Jak wynika z akt sprawy (wyjaśnienia Burmistrza Miasta i Gminy przedstawione w piśmie z dnia [...] maja 2007r.), skarżący nie uzupełnił braków formalnych zawiadomienia o zakończeniu budowy. Należy podkreślić, iż Burmistrz Miasta i Gminy wezwał skarżącego do uzupełnienia braków zawiadomienia o elementy wskazane w art. 57 ust. 1 prawa budowlanego a więc te dokumenty, które inwestor zobowiązany jest dołączyć do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Skoro zatem skarżący nie uzupełnił braków zawiadomienia a więc nie przedłożył dokumentacji zrealizowanej budowy, to słusznie uznał organ odwoławczy, iż złożenie przez skarżącego zawiadomienia nie wywołało skutku prawnego. Skarżący podnosi w skardze, iż na jego prośbę został zameldowany, jak się wyraził "na terenie budowy", a także w decyzji z dnia [...] marca 1999r. nr [...] nie został zobowiązany do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Odnosząc się do tego stanowiska należy wskazać, że meldunek na pobyt stały określonej osoby lub osób pod oznaczonym adresem służy jedynie celom ewidencyjnym (art. 6 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Organ meldunkowy nie dokonuje oceny zdatności obiektu budowlanego do wypełniania funkcji mieszkaniowej. Przepisy prawa nakazują realizację obowiązku meldunkowego także wówczas, gdy pobyt osób ma miejsce w obiektach, które nie spełniają standardów budynków mieszkalnych przeznaczonych na stały pobyt osób. Oznacza to, że organ meldunkowy w przypadku złożenia wniosku o zameldowanie w "nowowybudowanym" budynku nie ma obowiązku ustalać, czy osoba składająca taki wniosek dysponuje decyzją o pozwoleniu na użytkowanie budynku. Zameldowanie skarżącego w przedmiotowym budynku nie stanowi zatem potwierdzenia legalnego użytkowania budynku przez skarżącego. Decyzja zaś z dnia [...] marca 1999r. nr [...], na którą powołuje się skarżący, nie jest decyzją o pozwoleniu na budowę budynku, lecz o pozwoleniu na wykonanie przyłącza energetycznego do przedmiotowego budynku mieszkalnego. Skarżący nie może się zatem powoływać na postanowienia tej decyzji, co do ciążącego na nim obowiązku złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego. Pełnomocnik skarżącego podnosi, iż organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy w szczególności dotyczących warunków życiowych, materialnych i zdrowotnych strony skarżącej, przez co nałożona kara jest niewspółmierna do możliwości finansowych skarżącego i rażąco surowa. Wobec powyższego stanowiska skarżącego podkreślić zatem należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 maja 2009r. w sprawie o sygn. akt P 64/07, orzekł iż art. 57 ust. 7 zdanie drugie, stanowiący, że do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu, w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził iż "obowiązek inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy, które wymaga akceptacji właściwego organu przez niewniesienie sprzeciwu w terminie 21 dni (art. 54 prawa budowlanego), lub uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55 prawa budowlanego) oraz zapewniająca realizację tych powinności sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości określonej w art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego, mają służyć ochronie doniosłych wartości wyróżnionych ze względu na interes publiczny. Wśród nich wymienić należy przede wszystkim: środowisko, bezpieczeństwo ludzi i mienia, zdrowie i życie ludzi, ład przestrzenny, czy też poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich". W ocenie Trybunału Konstytucyjnego "nieporównywalnie mniejszą wagę w kontekście wartości chronionych w kwestionowanych przepisach przypisać należy dysproporcjom społecznym i majątkowym, wielkości obiektu budowlanego oraz okresowi jego nielegalnego użytkowania. Wynika to stąd, że takie samo zagrożenie wartości chronionej może być wynikiem samowolnego użytkowania niewielkiego, jak i dużego obiektu, krótkiego, jak i długiego, jego użytkowania bez akceptacji organu przez osobę zamożną, jak i ubogą. Zatem w zakresie określenia tego rodzaju kryteriów ustalania wymiaru kary istnieje daleko idąca swoboda ustawodawcy, ponieważ czynniki te nie mają bezpośredniego wpływu na stopień zagrożenia ochrony wartości właściwych prawu budowlanemu". Dalej Trybunał stwierdza, że "surowość sankcji określonej w art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego jest uzasadniona z punktu widzenia konieczności ochrony doniosłych dóbr gwarantowanych w przepisach. Ma ona w optymalnym stopniu dyscyplinować do tego, aby każdy – bez wyjątku – inwestor realizował obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie". Wobec powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego przyjąć należało, że kwestia trudnej sytuacji materialnej skarżącego a nawet jego sytuacja zdrowotna nie mogła mieć znaczenia dla wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2009r. pełnomocnik skarżącego wskazała, że decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości z dnia [...] lutego 2009r. potwierdza okoliczność, iż był częściowy odbiór domu i pozwolenie na użytkowanie 77m2 budynku mieszkalnego, bowiem organ od 77m2 naliczał i pobiera podatek. Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy ustawa o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) w sposób samoistny określa przedmiot, podmiot i stawki podatku, zaś ustawa - prawo budowlane zawiera zupełnie inną regulację i przepisy ustawy podatkowej nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia spraw na gruncie prawa budowlanego. Art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowiąc o okolicznościach, od których uzależniony jest obowiązek podatkowy używa wprawdzie określenia "zakończenie budowy" oraz "rozpoczęcie użytkowania obiektu budowlanego", ale chodzi wyłącznie o stan faktyczny powodujący moment rozpoczęcia obowiązku podatkowego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości uzależnione jest od faktu zakończenia prac związanych ze wznoszeniem obiektu budowlanego lub od rozpoczęcia jego użytkowania przed ostatecznym zakończeniem robót. Powstanie obowiązku podatkowego nie jest uwarunkowane uzyskaniem prawa do użytkowania budynku. Nie jest zatem uprawniony wniosek, iż objęcie części przedmiotowego budynku podatkiem od nieruchomości stanowi o dopuszczeniu tegoż budynku do użytkowania w rozumieniu przepisów prawa budowlanego lub potwierdza pozwolenie na użytkowanie tego obiektu budowlanego. Błędne jest także przekonanie pełnomocnika skarżącego, iż wpływ na rozstrzygnięcia organów miało nieuwzględnienie wybudowania "innego budynku z otworami okiennymi w odległości 1,5m od granicy nieruchomości należącej do skarżącego", oraz "wyłączenie z mocy prawa osób pracowników Urzędu MiG". Okoliczności te nie miały bowiem najmniejszego wpływu na rozstrzygnięcie. Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Wysokość tej kary obliczono zgodnie z art. 59 f ust. 1 prawa budowlanego. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należało wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie kosztów znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Miniasta Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło