II SA/Go 487/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] r. w przedmiocie kontroli w punkcie gier na automatach postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] maja 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga E sp. z o.o. zawierająca wniosek o uchylenie lub stwierdzenie bezskuteczności czynności i aktów Naczelnika Urzędu Celnego. Skarżąca zarzuciła zaskarżonym czynnościom naruszenie m. in. art. 3 i art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, art. 121 § 1, art. 129, art. 124 w zw. z art. 292, art. 197 § 1 i art. 52 i 54 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Ponadto zarzucono w skardze naruszenie art. 8 i art. 9 w zw. z art. 1 akapit 1 pkt 1, 3, 4 i 11 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych; art. 2, art. 7, art. 91 ust. 1-3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej oraz zasad wynikających z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości poprzez zastosowanie przepisu art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, mimo, iż z powodu braku jego uprzedniej notyfikacji, narusza on przytoczone przepisy. W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca sprecyzowała, iż wniesiona przez nią skarga dotyczy zarówno czynności polegającej na przeprowadzeniu "eksperymentu", jak i kontroli organu z [...] lutego 2010 r. i protokołu sporządzonego w jej następstwie. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego wniósł o odrzucenie skargi bądź ewentualnie o jej oddalenie. Organ zwrócił uwagę, iż zarówno czynność w postaci przeprowadzenia eksperymentu, kontroli jak również protokół sporządzony z kontroli doraźnej nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola jest procesową formą ustalania zgodności z prawem określonych zachowań, działań, zaniechań i faktów. Wskazane działania – kontrola, eksperyment czy też sporządzony protokół nie rodzą żadnych obowiązków ani uprawnień po stronie kontrolowanego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga E Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na czynność Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie kontroli w punkcie gier na automatach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest to, iż przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, sąd z urzędu zobligowany jest do badania wymogów formalnych skargi oraz jej dopuszczalności, zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Badanie pod względem formalnym skargi obejmuje nie tylko analizę jej zawartości, lecz także jej kontrolę pod względem szczególnych wymogów, jakim skarga powinna odpowiadać. Należy więc zbadać czy skarga jest dopuszczalna, czy wniesiono ją z zachowaniem ustawowego terminu itp. (art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Zakres kognicji sądów administracyjnych został przez ustawodawcę określony w ww. ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest czynność Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2010 r. polegająca na kontroli w należącym do skarżącej punkcie gier na automatach o niskich wygranych w lokalu ,,B". Mając powyższe na uwadze tutejszy Sąd podziela pogląd Naczelnika Urzędu Celnego, iż czynność polegająca na kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) przez funkcjonariuszy Służby Celnej, nie może zostać uznana za "inne czynności" w rozumieniu przywołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przez akty lub czynności organu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 4 P.p.s.a. należy rozumieć działania materialno-techniczne podjęte przez szeroko rozumiane organy administracji publicznej w sprawach o charakterze publicznoprawnym, w stosunku do indywidualnie oznaczonych podmiotów, dotyczące stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, dla załatwienia których nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Tego typu akty lub czynności muszą spełniać następujące przesłanki: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, są podejmowane w sprawach indywidualnych, muszą mieć charakter publicznoprawny, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 29-30). Skoro akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, to konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, str. 24- 27 i powołane tam orzecznictwo). Musi więc istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. Sama czynność kontroli, opisana w protokole i polegająca między innymi na kontrolowanej przez funkcjonariusza grze na automacie nie rodzi żadnych obowiązków, jak i nie stwarza uprawnień po stronie skarżącej. W myśl powołanego wyżej art. 30 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej kontrola wykonywana przez Służbę Celną polega na sprawdzeniu prawidłowości przestrzegania przepisów prawa przez zobowiązane do tego osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Zaskarżona "kontrola" stanowi jedynie czynność faktyczną organu, bez konkretyzacji obowiązku znajdującego oparcie w konkretnym przepisie prawa administracyjnego materialnego. Czynność kontroli mogłaby zatem podlegać kognicji sądu administracyjnego tylko wówczas, gdyby z jej treści wynikało nałożenie na podmiot kontrolowany określonych obowiązków. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 13/00, ). Podkreślić tym samym należy, iż ewentualnie konsekwencje karnoskarbowe, sprowadzające się do podjęcia postępowania w sprawie, wynikające z ustaleń kontroli nie wchodzą w zakres kognicji sądu administracyjnego. Przedmiotem zaskarżenia mogłaby być ewentualna decyzja organu administracji wydana w sprawie cofnięcia udzielonego zezwolenia. Sama kontrola jest jedynie czynnością faktyczną dokonaną przez uprawniony organ oraz utrwaloną później protokołem i pozostaje poza jurysdykcją sądów administracyjnych. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia