II SA/Go 488/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-11-27
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Jacek Jaśkiewicz, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia miesięcznego terminu do jego złożenia, mimo powołania się na nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, ponieważ wnioskodawcy uchybili miesięcznemu terminowi do jego złożenia. Ciężar udowodnienia dochowania terminu spoczywa na stronie domagającej się wznowienia. Nawet jeśli powołano się na nowe okoliczności faktyczne lub dowody, brak zachowania terminu uniemożliwia merytoryczne badanie zasadności przesłanek wznowieniowych.Stan faktyczny
Strony złożyły wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją dotyczącą naruszenia stosunków wodnych i nakładającą obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom. Jako podstawę wznowienia wskazano nowe okoliczności faktyczne, wynikające z opinii biegłego sądowego wydanej w postępowaniu cywilnym. Organ administracji odmówił wznowienia postępowania, uznając, że wnioskodawcy uchybili miesięcznemu terminowi do jego złożenia, ponieważ dowiedzieli się o nowych okolicznościach już w 2022 r., a wniosek złożyli w maju 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. M., W. M. na postanowienie [...] w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...][...] w [...]., po rozpoznaniu wniosku W. M. i S. M. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., Nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych i nakładającą obowiązek wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 oraz art. 57 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024r. poz. 572 ze zm., dalej zwanej "k.p.a."), odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., Nr [...].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...] września 2019 r., znak [...] Wójt Gminy [...] nakazał S. M. i W. M. w terminie do [...] października 2019 r. wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom poprzez zebranie warstw}- nadmiaru rozplantowanego urobku z terenu działek nr [...] (nieza jętych w całości pod staw) oraz dz. [...] w około skarp stawu do rzędnych naturalnych terenu sprzed wykonania robót ziemnych, tj. 46,4 m n.p.m, od granic działek [...] do górnej krawędzi skarpy stawu i wywiezienie go poza obręb robót, tj. poza teren działek nr [...], w miejsce w którym zagospodarowanie zebranego urobku nie spowoduje zmian stosunków wonnych i nie będzie sprzeczne z przepisami prawa; odtworzenie zasypanego odcinka rowu R-Mr-B4 na działce [...] na długości ok. 50m, począwszy od przedłużenia zachodniej granicy działki [...] do przedłużenia zachodniej granicy działki [...] o minimalnych parametrach (takich, jakie posiadał dotychczas): szerokość dna — 0,4m, nachyleniu skarp —1:1, głębokości średniej - 0,8m, oraz dalej w kierunku do ujścia do rowu R-Mr-Nl, konserwacja bieżąca, w zależności od potrzeb warstwą od 20 do 40 cm z zastrzeżeniem wykonania powyższych robót z obowiązującymi przepisami prawa, po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń i decyzji, w tym uzgodnienia prowadzenia robót ziemnych w obrębie stanowiska archeologicznego nr [...] z [...], co wynika z zapisów uchwały nr VIII/83/03 Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2003r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...].
W/w decyzja, decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...] została uchylona w części wyznaczającej adresatom decyzji termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom i w pozostałym zakresie utrzymano decyzję w mocy. Decyzja [...] z dnia [...] czerwca 2020r. została doręczona S. M. i W. M. w dniu [...] czerwca 2020 r.
Pismem z dnia [...] maja 2024r., pn. "Skarga o wznowienie postępowania" (data wpływu do Wójta Gminy [...] w dniu [...] maja 2024r.), W. M. i S. M. zwrócili się w związku z decyzją Wójta Gminy [...] znak [...] z dnia [...] września 2019r. oraz postanowieniem znak [...] z dnia [...] marca 2024r. nakazującym wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodą, o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności. W związku z ww. pismem [...] wezwało wnioskodawców do złożenia wyjaśnień dotyczących jego treści.
W piśmie z dnia [...] września 2024r. W. M. wyjaśnił, że: wnosi o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2024r.; o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2024r.; o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019r.; o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019r.
[...] wezwało wnioskodawców m.in. do wskazania przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...].09.2019r., utrzymanej w mocy decyzją [...] z dnia [...].06.2020r., znak [...], tj. przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 k.p.a. oraz wskazanie terminu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na powyższe W. M. i S. M. w piśmie z dnia [...] września 2024r., że dot. pkt [...] z dnia [...].09.2024r. i [...].06.2024r. - dowody, na których podstawie ustalono dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się nieprawdziwe. Biegły sądowy wyznaczony przez Sąd Rejonowy w [...] stwierdził inaczej (tj. na moją korzyść) niż biegły wyznaczony przez Gminę [...], który się ze mną nie kontaktował, nie dał mi możliwości wypowiedzenia się, nie był w trakcie oględzin na mojej działce i wydał błędną opinię. Gmina [...] nie akceptuje wyroku Sądu Rejonowego w tej sprawie.
Następnie w dniu [...] marca 2025r. wnioskodawca przekazał do [...] kserokopię opinii uzupełniającej biegłego sądowego wyznaczonego przez Sąd Okręgowy w [...] . sporządzoną w związku z pismem w sprawie ustosunkowania się do zarzutów pełnomocnika strony powodowej dotyczącej opinii sądowej wykonanej na zlecenie Sądu Okręgowego w [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r., Nr [...],[...] odmówiło stwierdzenia nieważność decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019r., znak [...] nakazującej S. i W. M. w terminie do [...] października 2019r. "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" oraz decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2020r., znak [...] uchylającej ww. decyzję w części wyznaczającej S. i W. M. termin do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom i w pozostałym zakresie utrzymującą ww. decyzję w mocy.
W dniu [...] czerwca 2025 r. W. M. złożył do organu kopię prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...]. z dnia [...] czerwca 2025 r., sygn. [...], oddalającego apelację w sprawie z powództwa A. S. przeciwko S. M. i W. M. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., sygn. akt [...].
W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2025 r. [...] wskazało, że biorąc pod uwagę okoliczność jednoczesnego złożenia wniosków o stwierdzenie nieważności oraz o wznowienie postępowania, jak również uwzględniając zasadę niezależności i niekonkurencyjności środków zaskarżenia oraz skutków prawnych związanych z rozstrzygnięciami zapadłymi w ww. trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, w pierwszej kolejności rozpoznało wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019r. oraz utrzymującej tę decyzję w mocy decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2020r., a po ustaniu skutków stanowiących przeszkodę do rozstrzygnięcia tej spraw, decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r., Nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważność obu wymienionych wyżej decyzji.
Wskazana decyzja z dnia [...] czerwca 2025 r. — z uwagi na okoliczności, że [...] rozstrzygało sprawę stwierdzenia nieważności działając jako organ pierwszej instancji — stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2025 r., tj. z upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez stronę, w stosunku do której, jako ostatniej mniejsza decyzja uznana została za doręczoną. [...] rozpoznając niniejszy wniosek — uwzględniając okoliczność systematycznego przedkładania przez W. M. kolejnych dokumentów w sprawie, uwzględniło zarówno okoliczności, jakie warunkować mogły wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w zakresie trybu wszczęcia postępowania na wniosek, jak i z urzędu.
Następnie [...] opisało instytucję wznowienia postępowania administracyjnego i reguły postępowania dotyczącego go. Ustalenie czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście przyczyny wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 k.p.a., natomiast rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść we wznowionym postępowaniu wymienia art. 151 k.p.a. w powiązaniu z art. 146 k.p.a. (uchylenie decyzji dotychczasowej lub stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa lub też odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej).
[...] zaakcentowało, iż pomimo, że podanie o wznowienie postępowania dotyczyło decyzji z dnia [...] września 2019 r., którą Wójt Gminy [...] nakazał skarżącym w terminie do [...] października 2019 r. wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom związanym z naruszeniem stosunków wodnych, to organem właściwym do rozpoznania wniosku — stosownie do regulacji art. 150 § 1 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, tj. [...], które decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2020r. zakończyło postępowanie w sprawie.
[...] podało, że jako podstawę żądania wnioskodawców do wznowienia postępowania administracyjnego [...] uznało art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i przyjęło, że nową okolicznością faktyczną, o której mowa we wniosku z dnia [...] maja 2024r. są ustalenia wynikające z opinii sądowej z dnia [...] kwietnia 2022 r. wykonanej na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] na okoliczność ustalenia czy budowa stawu przez pozwanych W. M. i S. M. oraz rozmieszczenie ziemi na działce i sposób utrzymania rowu melioracyjnego spowodował zalewanie działki powodów A. S. i K. S., czy też inne czynniki, niezależne od właścicieli działek, spowodowały podtopienie działld powodów, o których wnioskodawcy dowiedzieli się w roku 2022 r.
Dalej [...] wskazało, że wnioskodawcy złożyli podanie o wznowienie postępowania pismem z dnia [...] maja 2024r. (data wpływu [...] maja 2024 r.), powołując się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzję. [...] podkreśliło raz jeszcze, że wniesienie podania o wznowienie postępowania nie wszczyna postępowania wznowieniowego. O jego podjęciu bądź odmowie rozstrzyga, stosownie do treści art. 149 k.p.a., właściwy organ. Podanie uruchamia bowiem postępowanie wstępne, którego celem jest ustalenie przez organ czy nie zachodzą przedmiotowa bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Właściwy organ zobligowany jest zatem do zbadania min. czy podanie wniesione zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istotnie istniejącej w obrocie prawnym oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw
wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Oprócz ustalenia czy nie zachodzi niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych łub podmiotowych, w owej wstępnej fazie rozpatrywania podania, organ administracji ma prawo i obowiązek badać tylko kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu. Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły. Tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Dalej [...] wyjaśniło, iż w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym to na stronie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością pozwalającą na ustalenie, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.
Strona żądając wznowienia postępowania winna wskazać przyczynę wznowienia określoną w tym przepisie, uzasadniając to na tyle precyzyjnie, aby organ miał możliwość podjęcia postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Zachowanie przez stronę terminu musi być udowodnione a nie jedynie uprawdopodobnione, przy czym ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie.
W ocenie [...] z treści wniosku wynika, że nowymi okolicznościami faktycznymi, o których mowa we wniosku z dnia [...] maja 2024 r. były ustalenia wynikające z opinii sądowej z dnia [...] kwietnia 2022r. wykonanej na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] w kwestii ustalenia, czy budowa stawu przez pozwanych W. M. i S. M. oraz rozmieszczenie ziemi na działce i sposób utrzymania rowu melioracyjnego spowodował zalewanie działki powodów A. S. i K. S., czy też inne czynniki, niezależne od właścicieli działek, spowodowały podtopienie działki powodów, o których wnioskodawcy dowiedzieli się w roku 2022r.
Powyższe [...] ustaliło m.in. na podstawie treści wniosku z dnia [...] maja 2024r. oraz dokumentów przedłożonych [...] w dniu [...] maja 2024r. przez W. M., tj. wiadomości e-mail kierowanej na adres [...] przesyłającej w dniu [...] maja 2022r. opinię biegłego wyznaczonego przez sąd znak sprawy [...]
Mając na uwadze powyższe [...] uznało, że wnioskodawcy uchybili miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem podanie datowane na dzień [...] maja 2024r. w tym zakresie wniesiono w dniu [...] maja 2024r., tymczasem o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania wnioskodawcy dowiedzieli się już w roku 2022r., tj. już w dniu [...] maja 2022r.
Reasumując [...] podało, że jednym z warunków procedowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego jest uprzednie ustalenie, że spełniony został warunek formalny, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Stwierdzenie przez organ administracji publicznej, uchybienia terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne badanie zasadności przesłanek wznowieniowych. jednocześnie organ staje się zobligowany do wydania, w trybie art. 149 § 3 k.p.a., postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Skoro zatem nie doszło do zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należało odmówić wznowienia postępowania, mając na uwadze treść przepisów art. 148 § 1 oraz art. 149 § 3 k.p.a.
Odnośnie regulacji art. 9 k.p.a., formułującej zasadę ogólną, informowania stron - [...] podało, że dokonano także rozważań w zakresie istnienia podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2020r., biorąc pod uwagę wszystkie przedłożone przez strony dokumenty tj. przede wszystkim opinię sądową wykonaną na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] (na okoliczność ustalenia czy budowa stawu przez pozwanych oraz rozmieszczenie ziemi na działce i sposób utrzymania rowu melioracyjnego spowodowała zalewanie działki powodów A. S. i K. S., czy też inne czynniki, niezależne od właścicieli działek, spowodowały podtopienie działki powodów), ale także pozostałe dokumenty, w tym zapadłe w postępowaniu cywilnyrr wyroki sądów powszechnych. W wyniku dokonanej analizy stwierdzono przede wszystkim, że zakres przedłożonej przez wnioskodawców opinii z dnia [...] kwietnia 2022r. jest różny (tj. celem opinii było ustalenie czy budowa stawu przez pozwanych oraz rozmieszczenie ziemi na działce i sposób utrzymania rowu melioracyjnego spowodowała zalewanie działki powodów A. S. i K. S., czy też inne czynniki, niezależne od właścicieli działek, spowodowały podtopienie działki powodów), od znajdującej się w aktach sprawy, przekazanych przez Wójta Gminy [...], opinii z dnia [...] kwietnia 2018r., której przedmiotem była zmiana stosunków wodnych w m. [...] na działkach ewid. nr [...] w skutek budowy stawu na działkach nr [...], i rozplantowania urobku pochodzącego z wykopu stawu wokoło krawędzi jego skarp oraz w części na działce nr [...], na odcinku od przedłużenia granicy wschodniej działki nr [...] w kierunku zachodnim (końcówki rowu) i pozostałego urobku na działce nr [...] oraz wskazanie sposobu rozwiązania problemu podtopień działek.
Niezależnie od powyższego - w aspekcie regulacji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – [...] zauważyło, że okoliczność że ustawodawca w zakresie analizowanego Kodeksu skutek związany z wydaniem prawomocnego wyroku sądu powszechnego w sposób bezpośredni wiąże wyłącznie w z przesłankami wznowienia wymienionymi w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz 145b § 1 k.p.a., tj. że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1), że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt), wydania orzeczenia sądu stwierdzającego naruszenie zasady równego traktowania. W przypadku przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wyrok sądu powszechnego, co do zasady mógłby stanowić podstawę wznowienia, gdyby istniał on w dacie wydania decyzji weryfikowanej w trybie wznowienia i nie był znany organowi. To samo odnosi się do opinii biegłego powołanego w postępowaniu przed sądem powszechnym. [...] podkreśliło, że opinie biegłych powołanych przez sądy powszechne w ramach postępowań powoływanych przez W. M. w istocie nie ujawniły żadnej nowej okoliczności, która istniałaby przed datą wydania zarówno wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., sygn[...], jak i wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2025 r., sygn. [...], a nie byłaby znana organom prowadzącym postępowanie. W kontekście unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. opinie te stanowiły jedynie odmienną ocenę stanu faktycznego od przyjętej przez organy obu instancji i to wyłącznie w odniesieniu do części okoliczności stanowiących przedmiot ustaleń oraz następczych rozstrzygnięć organów.
[...] wskazało, że przede wszystkim trybem mającym za przedmiot kontrolę legalności wydanych decyzji ostatecznych stanowi tryb kontroli sądowoadministracyjnej, w którym sądy administracyjne obu instancji dokonują oceny prawidłowości działań organów, w tym w szczególności prawidłowości ustaleń stanu faktycznego w aspekcie uchybień, które mogły wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Rezygnacja przez stronę z możliwości uruchomienia tego trybu skutkuje następczą możliwością weryfikacji decyzji ostatecznych jedynie w nadzwyczajnych trybach postępowania, jakie stanowią tryby stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Tryby te stanowić mogą jednak podstawę skutecznej weryfikacji jedynie wyjątkowo, jeżeli spełnione zostaną wszystkie wymagania formalne i ziszczą się przesłanki materialne. Okoliczność pozytywnego zakończenia sporu przed sądem powszechnym, w tym także z uwagi na dokonaną przez ten sąd oceną dowodów, w tym w szczególności sporządzonych na zlecenie takiego sądu, sama w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do uruchomienia trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego i wzruszenia wydanych w takim postępowaniu decyzji, korzystających z przymiotu ostateczności — stosownie do wspomnianej zasady trwałości decyzji ostatecznych — ale także z przymiotu prawomocności, o którym mowa w art. 16 § 3 k.p.a, niezależnie od tego czy przymiot ten stanowi konsekwencję następczego uruchomienia kontroli przed sądem administracyjnym, czy też efekt rezygnacji strony z uruchomienia takiej kontroli. Dotyczy to w szczególności uruchamiania trybów nadzwyczajnych w zakresie działania z urzędu.
[...] za celowe uznało wyjaśnienie okoliczności uzasadniających uznanie braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie wznowienia, w związku z przedkładaniem przez strony kolejnych dokumentów, w tym orzeczeń, sporządzanych lub wydawanych w procesie cywilnym, mających za przedmiot potwierdzenie tożsamej okoliczności, jaka stanowiła podstawę złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wynikających z opinii z dnia [...] kwietnia 2022 r. wykonanej na zlecenie Sądu Rejonowego w [...].
Reasumując, [...] uznało, że złożony wniosek o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie został złożony po upływie zakreślonego przepisami prawa miesięcznego terminu, co — w realiach przedmiotowej sprawy w następstwie uprzedniego obowiązku rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., która stanowić miała także przedmiot zaskarżenia w postępowaniu w przedmiocie wznowienia - determinowało konieczność odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 k.p.a.
Od powyższej decyzji strony złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zaskarżonemu postanowieniu zarzucając naruszenie:
1. art. 29 ust. 3 prawa wodnego poprzez jego zastosowanie i nakazanie skarżącym jako właścicielom gruntu wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, w sytuacji, gdy budowa stawu przez skarżących nie przyczyniła się do podtopienia działki sąsiedniej,
2. art. 146 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy dopuszczalność uchylenia decyzji w wyniku wznowienia może nastąpić jeżeli od dnia ogłoszenia decyzji nie upłynęło 5 lat, w sytuacji gdy ujawniły się nowe okoliczności i nowe dowody w sprawie w postaci dwóch opinii
3. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie wydanie decyzji odmawiającej wznowienie postępowania, w sytuacji gdy wyszły na jaw nov okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, w tym wydanie decyzji uzupełniającej przez biegłego sądowego z dnia [...].02.2025 r. po złożeniu wniosku przez skarżących o wznowienie postępowania,
4. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności istotne dla sprawy,
5. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. i art. 7 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy po złożeniu wniosku w toku dalszego postępowania apelacyjnego przed sądem powszechnym - Sądem Okręgowym w [...]. ujawniły się kolejne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody - w postaci opinii uzupełniającej biegłego sądowego z dnia [...] lutego 2024 r., które potwierdzają, że budowa stawu nie przyczyniła się podtopienia działki sąsiedniej, a zatem nie zachodzą podstawy do zobowiązania skarżących do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w związku z naruszeniem stosunków wodnych w okresie określonym w decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r., znak [...],
6. art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie orzeczenia sądu powszechnego i brak wznowienia postępowania przez organ, podczas gdy organ obowiązany był uwzględnić prawomocne orzeczenie Sądu zawierające merytoryczne rozstrzygnięcie istotnych okoliczności sprawy oraz uwzględnić kolejną opinię biegłego sądowego z [...] lutego 2025 r. i błędne przyjęcie, że organ jest związany orzeczeniem sądu powszechnego wyłącznie w momencie, gdyby istniało ono w momencie wydania ostatecznej decyzji w sprawie,
Ponadto z ostrożności procesowej skarżący przedłożyli opinię biegłego sądowego sporządzone w toku postępowania sądowego - sygn. akt[...], które jednoznacznie potwierdzają brak wpływu budowy stawu na grunty sąsiednie. Brak uwzględnienia tego materiału dowodowego przez organ stanowi zdaniem skarżących naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. oraz prowadzi do błędnych ustaleń faktycznych - a konsekwencji do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] w [...]. z dnia [...] czerwca 2020r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiot tak rozumianej kontroli na gruncie przedmiotowej sprawy stanowiło postanowienie [...] w [...]. z dnia [...] lipca 2025 r. odmawiające skarżącym wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] w [...]. z dnia [...] czerwca 2020 r. o nałożeniu na skarżących obowiązku wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w związku z naruszeniem stosunków wodnych w zakresie określonym decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r.
Rolą Sądu w przedmiotowej sprawie nie jest dokonanie merytorycznej oceny decyzji ostatecznej tj. z [...] czerwca 2020 r., ani prawidłowości postępowania poprzedzającego jej wydanie, ale stwierdzenie czy zasadnie odmówiono wznowienia postępowania skarżącym.
Wobec złożenia przez skarżących jednocześnie wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r. i decyzji [...] utrzymującej jej w mocy z [...] czerwca 2020 r. oraz o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] z [...] czerwca 2020 r., [...] prawidłowo uwzględniając zasadę niezależności i niekonkurencyjności środków zaskarżenia, rozpoznało wniosek o wznowienie postępowania po ustatecznieniu się decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z [...] września 2019 r. i decyzji [...] z [...] czerwca 2020 r.
Dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna. W konsekwencji wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą między innymi tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa.
Katalog podstaw (przesłanek) wznowienia postępowania został wyliczony enumeratywnie w przepisach art. 145-145b k.p.a., dotyczy to przypadków, gdy:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Ponadto można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy: Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art. 145a k.p.a.a), zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji (art. 145aa k.p.a.) oraz zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2025 r. poz. 1452), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną (art. 145b k.p.a.).
Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które następnie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Natomiast odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 149 § 3 i 4 k.p.a.). Organem administracji publicznej właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 k.p.a.).
Samo złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wznowienia postępowania. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności - przesłanki rozumiane jako warunki, od których zależy samo uruchomienie odnośnego trybu nadzwyczajnego. W pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom k.p.a., dotyczącym podań w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim wskazane przyczyny wznowienia określone w art. 145-145b k.p.a. oraz czy został zachowany miesięczny termin do jego złożenia (art. 148 k.p.a.) liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z ww. wymogów właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.).
Na tle postanowień art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, stwierdza się że to na stronie spoczywa ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w tym przepisie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie. Nie zwalnia to jednak organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2022 r., I OSK 606/19). Wszczęcie postępowania pomimo uchybienia terminu, uznane jest za rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ administracji obowiązany jest w pierwszej kolejności badać z urzędu zachowanie terminu określonego przepisami prawa.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało przez właściwy organ, mając na uwadze, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania zakończonego decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, iż wniosek o wznowienie postępowania odnośnie decyzji [...] z [...] czerwca 2020 r. złożony został przez uprawnione podmioty (skarżący byli adresatami decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania).
Analiza akt sprawy wskazuje, iż [...] prawidłowo przyjęło jako wskazaną przez skarżących we wniosku podstawę do wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Wyjaśnić należy, iż za okoliczności faktyczne należy uznać zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym, istniejące w dacie wydania decyzji i nieznane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub jego wykładnią.
Za wskazaniem przez skarżących na w/w przesłankę wznowienia przemawia przede wszystkim treść wniosku z dnia [...] maja 2024 r., w którym skarżący powołali się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazując na odmienność wyników opinii biegłego wydaną w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] września 2019 r. i opinii biegłego sądowego (z [...] kwietnia 2022 r.) wydaną w postępowaniu przed sądem rejonowym. Dalej stanowisko to w istocie skarżący potwierdzili w dalszych pismach kierowanych do [...] w postępowaniu tj. z [...] września 2024 r.
Natomiast ocena odnośnie terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania wykazała, iż wniosek ten złożony został z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., co uniemożliwiło skuteczne wznowienie postępowania. Podkreślenia wymaga, że z treści art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten nie jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Kwestia dotycząca wykładni pojęcia "dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji" była przedmiotem licznych orzeczeń. W wyroku z dnia 10 marca 2022 r., sygn. II OSK 740/21 (LEX nr 3328884) NSA stwierdził, że analizowany zwrot należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować nową okoliczność w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania. Zaistnienie tej okoliczności nie jest uwarunkowane ewentualnymi obowiązkami jakie powinna podjąć strona aby uzyskać taką wiedzę.
Należy zauważyć, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia, co generalnie nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy.
Zauważyć należy, iż organ w piśmie z dnia [...] sierpnia 2024 r. wezwał skarżących do podania istotnych dla sprawy nowych okolicznościach lub nowych dowodach istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych organowi, który wydał decyzję oraz do podania terminu w którym dowiedzieli się o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych lub nowych dowodach. W odpowiedzi skarżący podał, że nie zgadza się z opinią biegłego w oparciu o którą wydana została decyzja z [...] września 2019 r. (utrzymana w mocy decyzją [...] z [...] czerwca 2020 r.) i wskazał na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2023 r. i wydaną w toku tego postępowania opinię, według której wybudowany przez skarżącego staw nie przyczynił się do podtopień działki. Dalej w piśmie z [...] września 2024 r. [...] pouczyło skarżących o treści art. 145 k.p.a i o art. 148 k.p.a w tym o terminie na złożenie wniosku o wznowienie, wzywając skarżącego do podania przesłanki wznowienia.
W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] września 2024 r. skarżący ponownie wskazali na odmienności dotyczące wyników opinii biegłych w postępowaniu administracyjnym oraz sądowym, a następnie złożyli do [...] opinię uzupełniającą biegłego sądowego z [...] lutego 2025 r. i dalej wyrok Sądu Okręgowego w [...] oddalającego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., [...] o oddaleniu przeciwko skarżącym powództwa o odszkodowanie. Natomiast skarżący nie odnieśli się do kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W żaden sposób nie wykazali, by powzieli informację o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania w terminie uprawniającym ich do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania.
Zdaniem Sądu skarżący nie udowodnili, iż zachowany został wymagany miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu [...] maja 2024 r., powołali się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a i nowe okoliczności którymi były ustalenia wynikające z opinii sądowej z dnia [...] kwietnia 2022 r. W/w opinia biegłego sądowego wydana została w toku postępowania sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...]. na skutek pozwu skierowanego przeciwko skarżącym o odszkodowanie w związku z działaniami na nieruchomości skarżących. Opinia ta wydana została na zlecenie Sądu Rejonowego w kwestii ustalenia czy budowa stawu przez pozwanych oraz rozmieszczenie ziemi na działce i sposób utrzymania rowu melioracyjnego spowodował zalewanie działki powodów czy też inne czynniki, niezależne od właścicieli działek spowodowały podtopienie działki powodów.
Z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący uzyskali wiedzę dotyczącą w/w opinii biegłego jeszcze w 2022 r., czyli około 2 lata przed złożeniem wniosku o wznowienie. Należy zauważyć, iż wyrok w sprawie, w której wydawana była opinia z dnia [...] kwietnia 2022 r., wydany został przez Sąd Rejonowy w [...]. w dniu [...] stycznia 2023 r., [...]. W tych okolicznościach uprawnione było stwierdzenie przez [...] braku zachowania przez skarżących miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z powołaniem na opisaną powyżej podstawę wznowienia (okoliczności wskazane w opinii biegłego), a skarżący – mimo wezwania organu - w tym zakresie nie udowodnili, aby było inaczej.
Zdaniem Sądu [...], rozważając także przesłanki do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją własną z [...] czerwca 2020 r., biorąc pod uwagę wszystkie dokumenty złożone przez wnioskodawców: opinie biegłych z [...] kwietnia 2022 r. i z [...] lutego 2025 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w [...] [...] stycznia 2023 r. i Sądu Okręgowego w [...]. z [...] czerwca 2025 r., prawidłowo wyjaśniło brak w tym zakresie przesłanek. Zasadnie [...] zwróciło uwagę na odmienność zakresu opinii, na którą powołali się we wniosku o wznowienie postępowania skarżący (opinia z [...] kwietnia 2022 r.), a która przygotowana została na zlecenie sądu rejonowego z określonym pytaniem związanym z przedmiotem pozwu o odszkodowanie, gdy tymczasem opinia biegłego z dnia [...] kwietnia 2018 r. wydana została na potrzeby postępowania administracyjnego zakończonego decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., a jej przedmiotem były kwestie związane z przepisami Prawa wodnego i zagadnienia rozwiązania problemu podtopień działek. Opinie te wydane zostały na podstawie oględzin przeprowadzonych w różnych terminach.
Niewątpliwie należy zauważyć, że sama opinia biegłego sądowego (a także opinie je uzupełniające z października 2022 r. i lutego 2025 r., które nie wskazywały na nowe okoliczności) powstały po dacie wydania decyzji z [...] czerwca 2020 r., a zatem z tego punktu widzenia nie mogą stanowić dowodu jako przesłanki wznowienia. Jeżeli zaś chodzi o okoliczności, co do których się odnoszą się w/w opinie, to należy zauważyć, że w istocie wskazują one jedynie na odmienną ocenę stanu faktycznego w stosunku do opinii wydanej w postępowaniu administracyjnym i przyjętej przez organ administracyjny w decyzji ostatecznej. Natomiast odmienna ocena przez biegłego nie stanowi o spełnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2022 r., II SA/Po 833/21). Dodać jedynie należy, iż opinie uzupełniające biegłych z października 2022 r. i lutego 2025 r. w istocie nie wskazywały na odmienne okoliczności, niż podane w opinii biegłego z [...] kwietnia 2022 r., a jedynie stanowiły uzupełnienie w uwzględnieniem stanowiska strony powodowej.
Z kolei odnosząc się do przedstawionych przez skarżących wyroków sądów powszechnych, [...] zasadnie zwróciło uwagę, iż nie mogą one stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż tylko ma to miejsce w ściśle określonych przypadkach jak w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 145a, art. 145aa i art. 145b k.p.a. Natomiast z punktu widzenia przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., aby wyrok mógł stanowić podstawę wznowienia musiałby istnieć w dacie wydania decyzji, której dotyczyć ma wznowienie, a jednocześnie nie być znany organowi. Zatem nie można uznać, aby wskazane przez skarżących wyroki mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania w tym zakresie.
Wnioskodawcy, we wniesionej skardze, koncentrują się na kwestiach merytorycznych dotyczących podważenia prawidłowości decyzji ostatecznej [...] z [...] czerwca 2020 r., pomijając konieczność wykazania dochowania wymogu określonego w art. 148 § 3 k.p.a. terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania.
Za nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, gdyż przepis ten nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Skarżący w istocie podkreślają błędną ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organ w decyzji [...] z [...] czerwca 2020 r., jednak nie mogą one powadzić do uchylenia decyzji ostatecznej, mogły być natomiast podnoszone w toku instancji, bądź przy zaskarżeniu decyzji z [...] czerwca 2020 r. do sądu administracyjnego, czego skarżący nie uczynili.
Nieuzasadniony jest także z opisanych wcześniej względów zarzut braku wznowienia przez organ postępowania z urzędu, w tym zakresie [...] udzieliło także szczegółowych wyjaśnień w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Za nieuzasadniony uznać należało także zarzut naruszenia art. 365 k.p.c. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zauważyć należy, iż w aktach sprawy nie znajduje się wyrok potwierdzający, aby dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, czego wymaga przy wznowieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a Jak wskazano powyżej opinie biegłych wydane w postępowaniu przed sądami powszechnymi wskazują jedynie na odmienną ocenę stanu faktycznego w sprawie cywilnej o odszkodowania niż opinia biegłego w postępowaniu administracyjnym. Natomiast określony w art. 365 § 1 k.p.c zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, w przypadku wyroku oddalającego powództwo o odszkodowanie, nie oznacza obowiązku wznowienia przez organ administracyjny postępowania w odmiennej sprawie zakończonej decyzja ostateczną dotyczącej zagadnienia stosunków wodnych.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło