II SA/Go 495/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-09-16
Skład orzekający: Michał Ruszyński, Jarosław Piątek, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i inne fundusze za okres od 1 do 30 listopada 2020 r., opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON dotyczących przeważającego kodu PKD, mimo że strona skarżąca wykazała możliwość prowadzenia innej, uprawniającej do zwolnienia działalności?Ratio decidendi
Organ rentowy nie może odmówić prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON dotyczących przeważającego kodu PKD, jeśli strona skarżąca przedstawi dowody wskazujące na faktyczne prowadzenie działalności uprawniającej do zwolnienia. Rejestr REGON stanowi jedynie wzruszalne domniemanie, a organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i dopuścić inne środki dowodowe w celu ustalenia prawdy materialnej.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wspólniczkom spółki cywilnej M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., uznając, że przeważającą działalnością spółki według rejestru REGON był kod PKD 47.11.Z, a nie kod uprawniający do zwolnienia (np. 56.10.A). Skarżące podniosły, że w CEIDG widniał kod 47.11.Z jako przeważający, mimo że wnioskowały o wpis kodu 56.10.A, co mogło wynikać z prowadzenia przez jedną ze wspólniczek innej spółki cywilnej. Skarżące wniosły skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2021 r. sprawy ze skargi B.M. i A.F. – wspólników spółki cywilnej M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm, dalej jako ustawa o COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej jako u.s.u.s.), odmówił B.M. i A.F. wspólniczkom spółki cywilnej pod firmą M. s.c. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami wymienionymi w tym przepisie, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Organ wyjaśnił, iż w złożonym przez stronę skarżącą w dniu 19 stycznia 2021 r. wniosku RDZ-B6 strona wskazała jako rodzaj przeważającej działalności kod PKD 56.10.A, który nie został potwierdzony w otrzymanym z Głównego Urzędu Statystycznego (dalej jako: GUS) wykazie płatników składek, którzy na dzień [...] września 2020 r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek, albowiem według informacji zawartych w wykazie na dzień [...] września 2020 r. przeważającym kodem dla działalności prowadzonej przez stronę skarżącą był PKD 47.11.Z.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. B.M. i A.F. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 zo ust. 10 ustawy o COVID-19, poprzez błędne przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i pozostałe za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. wskazując, że zgodnie z wykazem płatników GUS przeważającym kodem działalności strony na dzień [...] września 2020 r. był kod 47.11.Z, a nie PKD 56.10.A ("Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne"). Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wywiedzionej skargi skarżące wyjaśniły, że wspólnie prowadzą działalność gospodarczą pod firmą M. s.c. na podstawie umowy spółki cywilnej zawartej w dniu [...] lipca 2011 r. Według wpisów do CEIDG B.M. prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej M. s.c., natomiast skarżąca A.F. prowadzi działalność w formie dwóch spółek cywilnych pod firmą M. s.c. i A. s.c.
W dniu 2 kwietnia 2013 r. strony działając jako wspólniczki spółki cywilnej M. s.c. wystąpiły do Państwowego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o dokonanie zatwierdzenia i wpisu punktu małej gastronomii "M." zlokalizowanego w [...] do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Następnie w dniu 11 kwietnia 2013 r. skarżąca B.M. złożyła wniosek o zmianę wpisu w CEIDG, poprzez dodanie miejsca prowadzenia działalności w [...] wskazując jako kod przeważającej działalności w tym miejscu PKD 56.10.A "Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne". Analogiczny wniosek ze wskazaniem kodu PKD 56.10.A jako przeważającej działalności w tym samym dniu złożyła skarżąca A.F. Strony zaznaczyły że w systemie CEIDG nie ma możliwości ujawnienia więcej, niż jednego kodu przeważającej działalności, nawet w przypadku, gdy działalność jest prowadzona w formie dwóch różnych spółek cywilnych. W związku z tym we wpisie do CEIDG skarżącej A.F., pomimo że złożyła ona wniosek o wpis kodu PKD 56.10.A jako przeważającej działalności dla spółki cywilnej M. s.c., to kod ten został ujawniony w systemie jako wykonywana działalność gospodarcza, a kod PKD 73.10.Z (działalność agencji reklamowych) pozostał, jako przeważający. Zdaniem stron prawdopodobnie wynika to z prowadzenia przez A.F. działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej A. s.c., która została zarejestrowana jako pierwsza w 1997 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sprawa został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez stronę skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za listopad 2020 r., a dokładnie przesłanki prowadzenia [...] września 2020 r. "przeważającej działalności" gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. W ocenie organu, w przypadku skarżącej kod PKD " przeważającej działalności" ujawniony w rejestrze REGON stanowił 47.11.Z i tym samym nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Wskazać należy, że organ dokonał tego ustalenia wyłącznie na podstawie stanu ewidencyjnego dotyczącego spółki cywilnej "M." przypadającego na dzień [...] września 2020 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu, pozbawiające skarżącą prawa do zwolnienia nie zostało w sposób przekonywujący uzasadnione. Zważyć trzeba, że zgodnie z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: k.p.a.) uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższych wymagań nie spełnia, bowiem organ w ogóle nie dokonał wywodu prawnego uzasadniającego pozbawienie strony skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez stronę skarżącą, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w ust. 10 art. 31zo ustawy o COVID i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r., niezależnie od stanu faktycznego danej sprawy, dającego się wykazać dostępnymi innymi dowodami. Organ oparł się jedynie na językowej wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID uznając, że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r.
Należy wskazać, że klasyfikacja PKD jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 443 ze zm.). W załączniku do tej ustawy "Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji (pkt 7) wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 ustawy o statystyce publicznej wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.
Zdaniem Sądu, zawarte w art. 31zo ustawy o COVID-19 sformułowanie "prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy o COVID-19 (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy o COVID-19), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy o COVID-19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.).
Zdaniem Sądu dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy o COVID-19 nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do podmiotu, który złożył wniosek inicjujący postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 k.p.a.
W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że rozwiązania przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wskazującego wyłączny środek dowodowy za pomocą którego możliwe jest wykazanie rodzaju prowadzonej działalności, uznać należy, że wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez Zakład wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Kr 645/21,www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).
Wymaga podkreślenia, że wspólnikami spółki cywilnej "M." są B.M. i A.F. Skarżące podniosły, że wspólnie prowadzą działalność gospodarczą pod firmą M. s.c. na podstawie umowy spółki cywilnej zawartej w dniu [...] lipca 2011 r. Według wpisów do CEIDG B.M. prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej M. s.c., natomiast skarżąca A.F. prowadzi działalność w formie dwóch spółek cywilnych pod firmą M. s.c. i A. s.c. Według danych CEDIG B.M. prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem 56.10.A, zaś A.F. prowadzi przeważającą działalność gospodarczą określoną kodem PKD 73.10.Z (działalność agencji reklamowych).
W skardze wskazano, że A.F. złożyła wniosek o wpis kodu PKD 56.10.A jako przeważającej działalności dla spółki cywilnej M. s.c., jednak kod ten został ujawniony w systemie jako wykonywana działalność gospodarcza, a kod PKD 73.10. Z (działalność agencji reklamowych) pozostał, jako przeważający. Zdaniem strony skarżącej prawdopodobnie wynika to z prowadzenia przez A.F. działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej A. s.c., która została zarejestrowana jako pierwsza w 1997 r.
W świetle powyższych okoliczności w ocenie Sądu oparcie się przez organ wyłącznie na danych z CEDIG odnośnie prowadzenia przez spółkę cywilną "M." przeważającej działalności gospodarczej było nieuprawnione. Organ powinien mieć na uwadze zachodzące powiązania między wspólnikami spółki cywilnej a spółką, w sytuacji gdy działalność jest prowadzona przez przedsiębiorcę wyłącznie w formie spółki cywilnej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2021 r., III SA/Lu 235/21, CBOSA). Obowiązkiem organu było zatem ustalenie rzeczywistego przeważającego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę cywilną "M.", która stanowi formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej przez wspólników tejże spółki, tj. B.M. i A.F. Wobec wskazania przez stronę skarżącą już we wniosku o zwolnienie jako przeważającej działalności o kodzie 56.10.A, a więc wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, a jednocześnie innej niż ujawnionej w rejestrze REGON, organ winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tej sprzeczności i ustalenia rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez stronę. W szczególności powinien wezwać stronę do przedłożenia dowodów pozwalających na dokonanie stosownej w tym kierunku analizy i oceny, a następnie przedstawić ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu, że ustawodawca w art. 31zo ust. 11 ustawy wprowadził w tym zakresie stosowne wzruszalne domniemanie. Obowiązek organu takiego działania wynika z przedstawionej wyżej interpretacji przepisów art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19 oraz z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Z przedstawionych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja odmawiająca zwolnienia z obowiązku płacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za miesiąc listopad 2020 roku jest co najmniej przedwczesna. Organ, ustalając stan faktyczny sprawy, przeprowadzając w tym kierunku postępowanie wyjaśniające nie zrealizował obowiązku określonego w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przyjmując bezzasadnie, że przepis art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 wskazuje wyłączny dowód wykazania prowadzenia przez uprawniony podmiot rodzaju działalności przeważającej, która jest jedną z przesłanek udzielenia zwolnienia, a nie jedynie ustanawia wzruszalne domniemanie.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3 k.p.a. oraz art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. należało zaskarżoną decyzję uchylić. Rozstrzygając sprawę ponownie organ zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło