II SA/Go 497/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Burmistrz decyzją Nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 w zw . z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z poźn.zm) po rozpatrzeniu wniosku T.C. odmówił wymeldowania jego żony B.C. z miejsca zameldowania na pobyt stały – [...]. Decyzję wydano na podstawie następującego stanu faktycznego: W dniu 11 grudnia 2013 r. T.C. wystąpił do organu z wnioskiem o wymeldowanie żony B.B.C. z lokalu stanowiącego ich współwłasność ustawową małżeńską znajdującego się w [...]. W uzasadnieniu swego wniosku podał, że żona wystąpiła o rozwiązanie ich małżeństwa z jego winy i pół roku temu opuściła miejsce stałego zameldowania i nie mając zamiaru powrócić. Wniosła także o jego eksmisję z tego lokalu. Powołując się zatem na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych domagał się jej wymeldowania. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że B.C. faktycznie nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...], lecz w miejscu czasowego pobytu, gdzie zameldowała się na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące u swojej córki w [...]. W trakcie postępowania uczestniczka postępowania podała, że opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, ponieważ jest w trakcie procesu rozwodowego i eksmisyjnego męża. Mąż jest alkoholikiem, nadużywał alkoholu, znęcał się fizycznie i psychicznie nad nią i w obawie o swoje życie i zdrowie zmuszona była zamieszkać u córki. Natomiast po rozwodzie zamierza powrócić do tego mieszkania. Okoliczności te potwierdzili przesłuchani przez organ I instancji dzieci stron K.A.C. i Ż.I.R. (karty 42 i 47 akt administracyjnych). Okoliczność opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania przez B.C. potwierdzili także świadkowie zgłoszeni przez uczestniczkę – M.P. ,M.F.-W. i M.F.. Natomiast świadkowie M.F.-W. F. potwierdziła fakt awantur z powodu, których B.C. zmuszona była opuść swoje mieszkanie. Natomiast T.C. zeznał, że żona nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania, opuściła mieszkanie dobrowolnie [...] czerwca 2013 r., w mieszkaniu nie pozostawiła swoich rzeczy, wszystko zabrała ze sobą, jednak posiada klucze do mieszkania i bywa w nim od czasu do czasu. Na okoliczność opuszczenia lokalu dobrowolnie i na trwałe wnioskodawca powołał świadków Z.R., L.W., J.Ł. i A.R.. Przesłuchani świadkowie w żaden sposób nie potwierdzili wersji wnioskodawcy, a wręcz przeciwnie zeznali, że T.C. awanturował się, nadużywał alkoholu, znęcał się nad żoną i zmuszona została do opuszczenia mieszkania. Organ I instancji przeprowadził także na wniosek T.C. oględziny przedmiotowego lokalu. Stwierdzono, że w mieszkaniu znajdują się meble i sprzęt gospodarstwa domowego stanowiące współwłasność stron. Rzeczy codziennego użytku i rzeczy osobistych B.C. nie stwierdzono. Wnioskodawca przedłożył także kserokopię postanowienia Prokuratora Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie znęcania się psychicznego i fizycznego nad B.C. przez jej męża T.C. w okresie od 2008 r. do [...] maja 2013 r. tj. o czyn z art. 207 § 1 kk – wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu ([...]). W tym stanie Burmistrz mając na uwadze przesłanki, o których mowa w art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że B.C. nie opuściła dobrowolnie miejsca stałego pobytu, a jej czasowe nie zamieszkiwanie w miejscu pobytu stałego nie ma charakteru trwałego. Odwołanie od tej decyzji wniósł T.C. poddając, że organ I instancji błędnie przyjął brak przesłanek w przedmiotowej sprawie, o których mówi ustawa o ewidencji ludności pozwalających wymeldować osobę z miejsca stałego pobytu wobec opuszczenia przez nią lokalu. Tymi przesłankami są – opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz nie dopełnienie obowiązku wymeldowania przez osobę opuszczająca lokal. Zdaniem odwołującego w sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż uczestniczka postępowania nie mieszka tam, gdzie jest zameldowana i bez znaczenia jest okoliczność czy opuściła lokal dobrowolnie, bo obawia się o swoje życie, bo to są dwie odrębne kwestie i w tych sprawach toczy się postępowanie w sądzie. Odwołując podał, iż żona nie płaci za czynsz przedmiotowego mieszkania, a listonosz w nieprawidłowy sposób doręcza jej przesyłki na dotychczasowy adres mimo, że żona pod tym adresem nie mieszka. Organ II instancji – z upoważnienia Wojewody – Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich, Cudzoziemców i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, iż organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Natomiast art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy określa, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem, aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały osoba ta winna nie tylko fizycznie zamieszkiwać pod wskazanym adresem, ale również mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli skoncentrowania w nim spraw życiowych. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter stały i dobrowolny. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Z akt sprawy wynika zdaniem organu, że B.C. nie mieszka w miejscu pobytu stałego a wyprowadziła się ze względu na konflikt z mężem do czasu zakończenia sprawy rozwodowej. Jednakże fakt przemocy fizycznej nie został udowodniony wobec umorzenia dochodzenia o czyn z art. 207 kk. Stąd też organ II instancji inaczej niż organ I instancji uznał, że B.C. miejsce zamieszkania opuściła dobrowolnie. Natomiast Wojewoda uznał, że na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można uznać istnienia w sprawie drugiej przesłanki – trwałości dotyczącej opuszczenia lokalu. Świadczą o tym takie okoliczności jak – posiadanie przez uczestniczkę kluczy do mieszkania, przebywanie od czasu do czasu w tym lokalu oraz jej oświadczenie, że zamierza wrócić do mieszkania po zakończeniu sprawy rozwodowej i rozstrzygnięciu sądu rozwodowego w przedmiocie eksmisji męża z tego lokalu. Dodatkowym argumentem jest fakt posiadania przez B.C. tymczasowego zameldowania w mieszkaniu córki co stanowi o tymczasowości tego zamieszkania. Zdaniem organu brak łącznego wystąpienia tych dwóch przesłanek w rozpoznawanej sprawie skutkował utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T.C.. Jeszcze raz podtrzymał swoje stanowisko o dobrowolnym opuszczeniu mieszkania przez żonę i o trwałości tego faktu wobec upływu już roku od dnia, gdy się wyprowadziła. Przede wszystkim zwrócił uwagę na to, iż prawdziwą okolicznością opuszczenia mieszkania jest to, że została nianią dla wnuczki oraz fakt, że on zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Skarżący prosił żonę aby wróciła, ale bezskutecznie. W jego ocenie spełnione zostały wszystkie wymogi dla wymeldowania B.C. z lokalu przy ulicy [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza o odmowie wymeldowania B.C. z pobytu stałego przy ul. [...], nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Przystępując do oceny decyzji Wojewody pod względem jej zgodności z przepisami prawa materialnego wskazać na wstępie należy, iż obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony został przez ustawodawcę w art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz,U z 2006 r Nr 139 poz. 993 z zm) zwanej dalej ustawą. Jego zakres zgodnie z przepisami art. 4 pkt.2 oraz art. 15 ust.1 ustawy obejmuje między innymi obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego i czasowego przez osoby opuszczające to miejsce na okres przekraczający 3 miesiące. Z uwagi na podstawowy cel ustawy, jakim jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca przewidział w odniesieniu do osób odstępujących od realizacji własnego obowiązku meldunkowego, możliwość ich wymeldowania. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być tym samym poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym (dowodowym), którego rezultaty nie pozostawiałyby wątpliwości, iż osoba której postępowanie dotyczy opuściła miejsce pobytu stałego i że przestała koncentrować swoje sprawy życiowe w tym miejscu. W przypadku zaistnienia wątpliwości co do wskazanych okoliczności, organ musi wykorzystać możliwości dowodowe by je usunąć. Musi też dochować szczególnej staranności i wnikliwości w ocenie materiału dowodowego sprawy. Pozostaje to nad wyraz istotne w sytuacji, gdy tłem sprawy administracyjnej jest głęboki i mający wielorakie podłoże konflikt miedzy stronami postępowania administracyjnego (małżonkami w trakcie sprawy rozwodowej), a kwestia wymeldowania wiąże się z ich odmiennymi planami co do lokalu mieszkalnego. Organ w takiej sytuacji po zebraniu wszystkich dostępnych – z punktu widzenia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu i jego trwałości - dowodów powinien podjąć się analizy tego materiału. Z całą satysfakcją godną pochwały, Sąd stwierdza, że organ I instancji wywiązał się z tego zadania. Przeprowadzone postępowanie administracyjne przed tym organem było wnikliwe i bardzo staranne z zachowaniem wszelkich wymogów jakie na organy administracji nakłada kodeks postepowania administracyjnego. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, które zawiera wszelkie wymogi jakie formułuje art. 107 § 1 kpa. Sąd w pełni podziela stanowisko Burmistrza, iż w przedmiotowej sprawie wystąpił brak obu przesłanek o jakich mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. A więc zarówno przesłanki dobrowolności i trwałości co do opuszczenia przez B.C. dotychczasowego miejsca pobytu w [...]. W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska organu II instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykluczył brak przesłanki dobrowolności albowiem Prokurator umorzył dochodzenie w sprawie o znęcania się T.C. nad żoną. Zauważyć należy, że z faktu domniemania niewinności wobec braku skazującego wyroku sądu o znęcaniu się, organ II instancji nie odniósł się do ustaleń poczynionych w postępowaniu przed organem I instancji w szczególności do zeznań świadków o okolicznościach opuszczenia mieszkania przez B.C.. W materiale dowodowym znajdują się zeznania świadków, w tym świadków zawnioskowanych przez wnioskodawcę o nałogowym alkoholizmie T.C., o odgłosach awantur dochodzących z tego mieszkania i o wyrzuceniu żony z mieszkania. Wszystkie te okoliczności potwierdzili nie tylko bliscy wnioskodawcy – córka i syn, ale także dalsi krewni i powinowaci oraz sąsiedzi. Są to Ż.I.R., K.A.C.. Z.R., A.R., L.W., J.Ł., M.P. M.F.-W. i M.F.. W tej mierze Sąd podzielił stanowisko, iż opuszczenie mieszkania przez uczestniczkę postępowania nie było dobrowolne oraz fakt, iż toczący się od ponad roku proces rozwodowy między małżonkami powodował nasilenie konfliktu i zwiększenie zagrożenia. Jednocześnie Sąd uznał za zasadne stanowisko obu organów co do braku podstaw dla przyjęcia, iż opuszczenie mieszkania przez uczestniczkę miało charakter trwały. Takie fakty jak posiadanie kluczy do mieszkania, przebywanie w mieszkaniu pod nieobecność męża, wytoczenie procesu o eksmisję łącznie z żądaniem rozwodu a wreszcie posiadanie zameldowania tymczasowego u córki na czas procesu świadczą o słuszności zajętego stanowiska przez organy administracji. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd skargę jako niezasadna oddalił na mocy art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.