II SA/Go 5/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 11 marca 2009 r., Z.G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, ze jest osobą niepełnosprawna co uniemożliwia mu samodzielne działanie w postępowaniu sądowym. Z.G. wskazał, że otrzymuje rentę w wysokości 1.855 zł a także przedstawił wydatki związane z eksploatacją mieszkania (czynsz - 163,85 zł, energia elektryczna - 112 zł, gaz - 45 zł, abonament rtv - 45 zł, abonament telefoniczny - 70 zł) i zakupem lekarstw (300 zł). W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, jest osobą samotną i przedstawił rachunki dokumentujące ponoszone wydatki a także wyciąg z rachunku bankowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem Z.G. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Zważyć trzeba, że opłata kancelaryjna jest niska, wynosi 100 zł, zaś skarżący otrzymuje wojskową rentę inwalidzką w wysokości 1.900,55 zł (netto). Nie można pominąć faktu, że Z.G. nie posiada na utrzymaniu innych osób. Opłaty związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 450-550 zł. Nie negując ponoszonych przez skarżącego wydatków służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w tym znacznych kosztów zakupu leków (300 zł) należy uznać, iż posiada on możliwości uiszczenia kwoty 100 zł. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Zasadnym natomiast okazał się wniosek Z.G. w przedmiocie ustanowienia adwokata. Uznano bowiem, iż dodatkowy wydatek związany z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe skarżącego. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.