II SA/Go 5/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J.K. i L.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. 17 lutego 2010 r. do sądu wpłynął wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wraz z żoną dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 4.954,11 zł (brutto). Skarżący podał, że posiada na utrzymaniu dwójkę uczących się dzieci. W uzupełnieniu złożonego wniosku J.K. przedstawił wyciąg z rachunku bankowego i wykaz rachunków. Wniosek o udzielenie prawa pomocy okazał się częściowo zasadny. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem J.K. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zauważyć, że skarżący wraz z żoną dysponują stałym dochodem w wysokości 4.954,11 zł (brutto). Nie można także pominąć, że skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 500 zł, co świadczy o możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. Nie negując ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, zakupem leków, eksploatacją samochodu, należy jednak uznać, że J.K. dysponuje środkami pieniężnymi które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie można bowiem pominąć, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy korzystające z pomocy społecznej, posiadające bardzo niskie dochody (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Mając jednak na względzie sytuację majątkową skarżącego uznano, że dodatkowe wydatki związane z ustanowieniem adwokata przekraczają jego możliwości finansowe. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.