II SA/Go 500/25

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-12-10

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Grażyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kar pieniężnych na przewoźnika drogowego na podstawie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym za to samo naruszenie (przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i długości pojazdu) narusza zasadę ne bis in idem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw (o transporcie drogowym i Prawo o ruchu drogowym) za to samo naruszenie nie narusza zasady ne bis in idem. Kara z ustawy o transporcie drogowym ma na celu ochronę prawidłowości prowadzenia działalności gospodarczej i uczciwej konkurencji, podczas gdy kara z Prawa o ruchu drogowym służy zapobieganiu uszkodzeniom dróg i zagrożeniom w ruchu. Cele i dobra chronione przez te przepisy są różne, co uzasadnia odrębne sankcje. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy szczególne ustawy o transporcie drogowym wyłączają zastosowanie ogólnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących administracyjnych kar pieniężnych.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę A.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł. Kara została nałożona za dopuszczenie do wykonania przewozu drogowego pojazdem o przekroczonej dopuszczalnej masie całkowitej (o ponad 20%) oraz o przekroczonej dopuszczalnej długości (o ponad 2% do mniej niż 20%). Skarżący zarzucił organom naruszenie zasady ne bis in idem poprzez wszczęcie dwóch postępowań i nałożenie dwóch kar za to samo zachowanie, a także niezastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących odstąpienia od ukarania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...], [...] Inspektor Transportu Drogowego (GITD), po rozpatrzeniu odwołania A.A. (skarżący) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł. 1.1. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej k.p.a.), art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. 1), art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 ze zm.; dalej u.t.d.) oraz lp. 10.2.4 i lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do tej ustawy, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej p.r.d.), § 2 ust. 1 pkt 4, § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 502 ze zm.). 1.2. Podstawę faktyczną tego rozstrzygnięcia stanowiły wyniki przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2024 r. na drodze ekspresowej (MOP [...]), kontroli drogowej pojazdu składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], którym kierował D.R., wykonujący przewóz drogowy rzeczy (ładunek zbiorczy) w imieniu przedsiębiorcy – skarżącego A.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: A.A. a sprowadzające się do: - dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20 %, - dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona - powyżej 2 % do mniej niż 20%. Przebieg i wyniki tej kontroli zawarto w protokole z dnia [...] listopada 2024 r. W tym samym dniu WITD zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2024 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 (dwanaście tysięcy) złotych , od której strona złożyła odwołanie. 3. We wniesionym odwołaniu skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść przedmiotowej decyzji polegające na wszczęciu wobec niego (jako przewoźnika) dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie, co stanowiło złamanie zasady ne bis in idem. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie zastosował również w sprawie art. 189f k.p.a. i nie rozważył możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. 4. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy przytoczył ustalenia kontroli funkcjonariuszy organu I instancji (niekwestionowane przez stronę) a następnie rozważył zarzuty odwołania wskazując, że kary zostały nałożone na podstawie art. 92a w z w. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Podkreślił, że art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 u.t.d. i załącznika nr r 3 do tej ustawy określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia tam wskazane przepisów załącznika nr 3 do utd. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulację zawarte w art. 189d, art. 189e oraz art. 189f k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 u.t.d. 4.1. Następnie organ przytoczył prawne podstawy wymiaru kary pieniężnej wynikające z art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do ustawy, a następnie omówił przesłanki od niej odstąpienia, wskazane w art. art. 92c ust. 1 u.t.d. Potem opisał kwalifikacje obu deliktów polegające na przekroczenia dopuszczalnej normy - rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego - 51,65 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 11,65 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 29,12 %, a także tym, że podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym (na kilku stronach opisano procedurę i przepisy dotyczące ważenia pojazdu). Dalej wskazał, że zgodnie z lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona powyżej 20 %, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł. 4.2. Odnośnie do naruszenia lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono następujące przekroczenie dopuszczalnej normy - długość pojazdu członowego z ładunkiem - 17,0 m (bez korekty 1 %) - przekroczenie o 0,5 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,03 %). Zgodnie z lp. 10.3.2. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona - powyżej 2% do mniej niż 20 %, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2.000 zł. Organ odwoławczy wskazał, że łączna suma kar z tytułu naruszeń stwierdzonych podczas przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2024 r. kontroli drogowej wyniosła 12.000 zł. 4.3. Odnosząc się do argumentacji strony organ powołując się na szczególny charakter przepisów u.t.d. stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania przepisów Dział IVa k.p.a. Jeśli chodzi zaś o kumulację kar wymierzonych na podstawie przepisów dwóch ustaw – u.t.d. i p.r.d. organ powołał się na inne funkcje i cele tych regulacji usprawiedliwiające ich odrębne zastosowanie do tego samego stanu faktycznego. Rozwiniętą argumentację poparto orzecznictwem. W konkluzji GITD stwierdził, że wymierzenie kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów o transporcie drogowym i kara taka dotyczy naruszenia przez skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Wymierzana zaś na podstawie przepisów p.r.d. kara za przejazd pojazdu nienormatywnego wiąże się ściśle z zapobieganiem przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. 4.4. Zdaniem organu strona nie uczyniła wszystkiego czego by można od niej wymagać jako od profesjonalnego podmiotu, by nie dopuścić do powstania stwierdzonych naruszeń. Nie wynikały one tez z okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym. Nie zachodziły zatem w sprawie, zdaniem organu, podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust.1 u.t.d. 4.5. Organ podkreślił, że strona w toku postępowania przed organem I instancji nie złożyła wyjaśnień, a wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie stanowią dowodów wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Nie są takimi dowodami okoliczności przedstawione w odwołaniu. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, iż przed rozpoczęciem wykonywania przewozu drogowego dokonała weryfikacji rzeczywistej masy całkowitej oraz długości pojazdu członowego, które to wielkości nie przekraczały dopuszczalnych norm. Jak wskazano, stwierdzenie faktu, że przyjęcie ładunków w ilości zadeklarowanej w dokumentach przewozowych doprowadzi do nienormatywności pojazdu, było możliwie nawet bez ważenia pojazdu. Wystarczyło bowiem zsumować masy ładunków na podstawie dokumentów przewozowych - zbiorcza waga ładunków wynosiła ok. 35.000 kg. Tymczasem dopuszczalna ładowność pojazdu członowego (różnica między dopuszczalną masą całkowitą, a masami własnymi pojazdu silnikowego i naczepy) wynosiła 23.382 kg. 4.6. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie naruszono zasad postępowania wynikających z k.p.a. W sposób wszechstronny dokonano oceny stanu faktycznego, działając w granicach i zgodnie z przepisami prawa. 5. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu przeciwko całości decyzji GITD pełnomocnik skarżącego zarzucił jej naruszenie: 1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: - art. 8 § 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz.U.2003.42.364), art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U.1977.38.167), art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i wynikającej z tych przepisów zasady ne bis in idem w zw. z art. 49 ust. 3 i art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych UE i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wyrażających zasadę proporcjonalności, przez wszczęcie wobec przewoźnika dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie (tożsamość czynu), tj. kary na podstawie art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.4 i 10.3.2 zał. nr 3 do u.t.d. oraz kary na podstawie art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. w sytuacji gdy podmiot nie powinien być karany dwukrotnie za jedno i to samo zarzucone zachowanie, która to reguła ma zastosowanie również do sankcji administracyjnych o charakterze prewencyjnym lub represyjnym będących karami pieniężnymi, bowiem postępowanie karne na gruncie konwencyjnym i konstytucyjnym rozumiane jest szerzej niż na gruncie krajowym, a tożsamość zachowania należy rozumieć jako jedność czynu (idem), a nie tożsamość ocen prawnych dokonywanych z perspektywy dóbr prawnie chronionych; 2) art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez nieumorzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy za to samo naruszenie WITD nałożył w drodze innej decyzji administracyjnej karę pieniężną, albowiem na podstawie protokołu kontroli drogowej z dnia [...].11.2024 r., nr [...] wydał decyzję administracyjną z dnia [...] grudnia 2024 r. o nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, utrzymaną w mocy decyzją GITD z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...], która była konsekwencją zarzuconego przekroczenia dopuszczalnych wymiarów i masy całkowitej pojazdu, a więc stanowiła karę za to samo naruszenie; 3) art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. przez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy p.r.d., a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.; 4) art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. przez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 12.000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna; W skardze zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.: 4) art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d., art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.3 zał. nr 3 do u.t.d. oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) poprzez nałożenie na przewoźnika kary za delikt dotyczący przekroczenia dopuszczalnej masy i wymiarów pojazdów na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy wobec przewoźnika zostało wszczęte drugie postępowanie za to samo naruszenie sklasyfikowane w ustawie o transporcie drogowym (UTD), w sytuacji gdy naruszenia stypizowane w dwóch ustawach (PRD i UTD) dotyczą tego samego zachowania ("idem") i ich wspólnym źródłem jest Dyrektywa Rady 96/53/WE, którą wdraża p.r.d.i do której odwołuje się Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 stanowiące podstawę wprowadzenia w polskim porządku prawnym (w ustawie o transporcie drogowym) deliktów dotyczących mas i wymiarów pojazdów, a jednocześnie przedmiot ochrony obydwóch aktów prawa unijnego jest tożsamy i stanowi go ochrona konkurencji w zakresie działalności transportowej oraz bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co naruszyło zasadę ne bis in idem. 5.1. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. 5.2. W skardze zawarto również wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów – wskazanych tam i załączonych do skargi decyzji na okoliczność nałożenia na stronę dwóch kar pieniężnych za to samo naruszenie oraz wniosek o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym czy "art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE dotyczących masy i wymiarów pojazdów którymi wykonywane są przewozy oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym należy interpretować w ten sposób, że art. 50 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz oczywista dla TSUE i przez niego uznawana zasada ne bis in idem sprzeciwia się temu by Państwa Członkowskie stosowały wobec jednego podmiotu za jeden przewóz dwie sankcje administracyjne - kary pieniężne, jedną za przejazd pojazdu nienormatywnego (przekraczającego dopuszczalne wymiary lub masę) z ładunkiem lub bez ładunku bez zezwolenia takie jak te nakładane na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i drugą za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej lub wymiarach które zostały przekroczone (są nienormatywne) - takie jak te nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy jedno naruszenie (przejazd) zawiera się w drugim (przewóz - którego częścią jest przejazd)". 6. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Za zgodą stron sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). 7. Konsekwencją stwierdzonych przez organy i opisanych wyżej naruszeń było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej na podstawie przepisów art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do tej ustawy za popełnienie dwóch stwierdzonych w trakcie kontroli deliktów administracyjnych - dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20 % oraz dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona - powyżej 2 % do mniej niż 20%, sankcjonowanych łącznie karą pieniężną w wysokości 12.00 zł. Te ustalenia oraz ich kwalifikacja prawna tych deliktów są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym i nie budzą wątpliwości. Nie są też przez skarżącego kwestionowane. Przepisy stanowiące podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej ustanawiają tzw. odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter zobiektywizowany Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy. Dla ustalenia tejże odpowiedzialności wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, zatem określona w art. 92a u.t.d. kara pieniężna jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co stwierdzono. Celem tych kar jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy u.t.d. stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę uznaną przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność ponosi co do zasady to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. W sprawie, co też nie budzi wątpliwości, nie wystąpiły okoliczności egzoneracyjne, o których mowa w art. 92c ust.1 u.t.d. Jak rozważył to GITD skarżący wgóle się na nie powoływał, a obu deliktom łatwo było przy należytej (profesjonalnej) uważności przewodnika zapobiec. 8. Sporne w sprawie były zatem dwie kwestie – wskazane w zarzutach odwołania i skargi. Dopuszczalność podwójnego karania, na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz, odrębnie, prawa o ruchu drogowym, w oparciu o ten sam stan faktyczny (tego dotyczył też wniosek dowodowy i wniosek o zadanie pytania prejudycjalnego do TSUE). Drugą kwestią było niezastosowanie w sprawie przez organy obu instancji przepisów działu IVa k.p.a. 8.1. Jeśli chodzi o pierwszą z nich sąd podziela stanowisko organów, oparte na ugruntowanej linii orzeczniczej, że nałożenie na stronę skarżącą kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw, stanowiąc dopuszczalny przepisami prawa zbieg odpowiedzialności administracyjnej, nie narusza zakazu podwójnego karania za to samo zachowanie. Kara na gruncie ustawy o transporcie drogowym wymierzana jest co do zasady przewoźnikowi - profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji temu podmiotowi, który uczestnicząc w obrocie gospodarczym na zasadach konkurencji, przy wykonywaniu swej działalności, nie stosuje się do wymogów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji. Natomiast kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na stronę kary zostały wymierzone za różne naruszenia prawa, mimo że wiążą się z przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz określonych parametrów. Każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., II GSK 191/23; CBOSA). Obie regulacje i wynikające z nich sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej, jak i podmiotowej. Przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Różne zakresy normowania ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym uzasadniają zatem przyjmowany przez orzecznictwo zgodnie wniosek, że realizują one odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne. Delikt administracyjny przypisany stronie skarżącej na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie był zatem tożsamy deliktowi przypisanemu na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym. 8.2. W orzecznictwie tym dostrzega się, że wprowadzone ustawą nowelizującą z dnia 5 lipca 2018 r. zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wynikały z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 - w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego, a zmiana - aktualnej do czasu uchwalenia wymienionej ustawy - treści załączników do ustawy o transporcie drogowym była konieczna do prawidłowej transpozycji rozporządzenia (UE) 2016/403 do polskiego ustawodawstwa, to jednak nie można jednocześnie tracić z pola widzenia następującej okoliczności, że zmiany przyjęte w załącznikach do aktualnego brzmienia u.t.d. polegają na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403, określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie - PN, bardzo poważne naruszenie - BPN, najpoważniejsze naruszenie - NN) zgodnie z postanowieniami załącznika nr 1 do rozporządzenia (UE) 2016/403 oraz dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2024 r., II GSK 645/22, CBOSA). 8.3. Podkreślić również należy, że ustawodawca dysponuje znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej. Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. Konstytucja RP nie wprowadza zakazu kumulacji sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn (zasada ne bis in idem). Konstytucja RP nie zawiera bowiem postanowień bezpośrednio statuujących tę zasadę, inaczej niż czynią to przepisy wiążących Polskę przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które - na gruncie sankcjonowania karnoprawnego - zakazują ponownego sądzenia lub karania w sprawach karnych dotyczących tego samego czynu zagrożonego karą (Artykuł 4 ustęp 1 Protokołu nr 7 do Konwencji, Artykuł 50 Karty). Nawet jeśli zakaz ne bis in idem jest uznawany za szczegółową zasadę konstytucyjną wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) lub za element konstytucyjnego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji) i konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), to nie należy zapominać, że nie jest uprawnione aprioryczne wnioskowanie, że kumulacja sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn jest konstytucyjnie zabroniona. Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. Z takim przypadkiem nie mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, a zatem nie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz.U.2003.42.364) i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U.1977.38.167), jak i zarzucanych w skardze przepisów prawa unijnego Nie ma też podstawy do występowania w tym ostatnim zakresie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. 9. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczących niezastosowania przepisów działu IVa k.p.a., tu również stanowisko orzecznictwo i doktryny jest utrwalone i zgodne z tym co przyjęły oba organy powołujące się na to, że uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w dziale IVa k.p.a. Zakres normowania w przepisach odrębnych nie musi więc pokrywać się z zakresem normowania w przepisach wskazanego działu k.p.a., a tak nie jest (por. A. Wróbel, KPA. Komentarz, LEX/el, tezy do art. 189a oraz wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., II GSK 717/21, CBOSA). Zwraca się też uwagę na to, że wykładnia art. 189f § 1 k.p.a. (jak i innych przepisów działu IVA k.p.a.) nie może pomijać potrzeby odwołania się do ich wykładni systemowej, a ta przemawia za szczególnym charakterem regulacji u.t.d. Zarzut ten jest więc bezzasadny. 10. W świetle powyższego nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że organy nakładając karę pieniężną naruszyły przepisy wskazane w skardze, jak i uchybiły jakimkolwiek innym przepisom postępowania i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Nie było także podstaw do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w skardze, bo nie mają one znaczenia dla wyniku sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło