II SA/Go 524/08

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-10-09

Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Grażyna Staniszewska, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba wychowująca wspólnie z drugim rodzicem co najmniej jedno dziecko, ale niebędąca z nim w związku małżeńskim, jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych i o zaliczce alimentacyjnej, a w konsekwencji czy pobrana przez nią zaliczka alimentacyjna jest nienależnie pobrana?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06) stwierdzający niezgodność przepisów dotyczących definicji osoby samotnie wychowującej dziecko z Konstytucją RP, stanowił podstawę do uchylenia decyzji organów administracyjnych. W świetle tego wyroku, skarżąca była osobą samotnie wychowującą dzieci, a zatem zaliczka alimentacyjna została jej przyznana prawidłowo, co oznacza brak podstaw do żądania jej zwrotu.
Stan faktyczny
M.S. złożyła wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na dzieci J. K. i P. K., dołączając zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji alimentów. Organ I instancji przyznał zaliczkę, jednak następnie wszczął postępowanie w sprawie jej pobierania i decyzją odmówił prawa do zaliczki, uznając, że M.S. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż wychowuje je wspólnie z jego ojcem, M.C. W konsekwencji organ zażądał zwrotu nienależnie pobranej zaliczki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. M.S. wniosła skargę do WSA, wskazując m.in. na krzywdzący charakter decyzji i podnosząc, że nie wprowadziła organu w błąd. Postępowanie przed WSA zostało zawieszone z uwagi na pytanie prawne skierowane do Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., a także uchylił decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] roku, nr [...], stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej B.K. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] roku, nr [...], II. uchyla decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] roku, nr [...], III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] r., M.S. (działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich J. K. i P. K.) wystąpiła do organu I instancji – Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci: J. K. i P. K.. We wniosku M.S. wskazała, że prócz niej oraz córki i syna rodzinę tworzy także córka J. C.. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie komornika sądowego z dnia 5 maja 2006r., stwierdzające bezskuteczność postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych zasądzonych od dłużnika A. K. na rzecz J. K. i P. K.. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta N. - na podstawie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 18 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 ze zm. – dalej jako: ustawa o zaliczce alimentacyjnej), oraz na podstawie § 1 ust. 1-3 i § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz.U. Nr 105, poz. 882), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: k.p.a), decyzją [...] przyznał M. S. zaliczkę alimentacyjną na dzieci J. K. i P. K. w kwocie po 180 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2006r. do 31 sierpnia 2006r. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2006r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej pobierania przez M. S. zaliczki alimentacyjnej na dzieci J. i P. K.. Decyzją [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. zmienił swoją decyzję [...] i odmówił przyznania M. S. prawa do zaliczki alimentacyjnej przyznanej na dzieci J. i P. K. od dnia 1 maja 2006r. do 31 sierpnia 2006r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść przepisów art. 2 pkt 5a ustawy o zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i wskazał, że M.S. w dniu 18 maja 2006r. złożyła pisemne oświadczenie o tym, że nie zamieszkuje z ojcem trzeciego dziecka M.C. i ponownie składa wniosek o zaliczkę alimentacyjną. Organ wyjaśnił, że poddał w wątpliwość to oświadczenie i w toku postępowania przeprowadził wywiad u M. S. oraz zwrócił się do Policji o przeprowadzenie kontroli meldunkowej u M.C.. Policja poinformowała organ, iż M.C. mieszka wraz ze swoją konkubiną w lokalu przy ul. [...], co potwierdzają także sąsiedzi z ulicy [...]. Organ uznał zatem, że M.S. wychowuje wspólnie J. C. wraz z jej ojcem M.C., prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a zatem nie można uznać M. S. za osobę samotnie wychowująca dziecko. Decyzją [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając na podstawie art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 15, art. 18 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, oraz § 1 ust. 1-3 i § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń, zażądał od M. S. zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – zaliczki alimentacyjnej – w kwocie 1 080,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 11,14 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją [...] odmówiono M. S. prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci J. i P. K. od dnia 1 maja 2006r. Zaliczka alimentacyjna pobrana przez stronę za maj, czerwiec i lipiec w kwocie 360 zł miesięcznie uznana została za świadczenie nienależnie pobrane. Zgodnie natomiast z art. 15 ustawy o zaliczce alimentacyjnej osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę jest zobowiązana do jej zwrotu. W odwołaniu od tej decyzji M.S. wskazała, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, która jest dla niej krzywdząca. Podała, że J. i P. K. nie są dziećmi M.C. i nie rozumie dlaczego zobowiązana jest do zwrotu pobranej zaliczki alimentacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że odwołanie jest nieuzasadnione, albowiem zaskarżona decyzja jest następstwem decyzji [...]. odmawiającej prawa do zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2006r. Wskutek jej niezaskarżenia w przepisanym terminie decyzja stała się prawomocna. Zgodnie natomiast z treścią art. 15 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu. Organ odwoławczy podał, iż wprawdzie przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie określają pojęcia nienależnie pobranych świadczeń, to jednak w uwagi na zapis w art. 18 ust. 2, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy k.p.a, należy kierować się określeniem tego pojęcia zamieszczonym w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tej ustawy uważa się : 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z akt sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji odmawiającej prawa do zaliczki alimentacyjnej organ I instancji ustalił, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, bowiem wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego ojcem, tj. M.C. Temu ustaleniu organu I instancji wnioskodawczyni nie zaprzeczyła. Stosownie natomiast do treści art. 2 pkt 5 ustawy o zaliczce alimentacyjnej za osobę uprawnioną w rozumieniu tej ustawy uważa się osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę lub wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. A zatem skoro organ I instancji ustalił, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, to należy uznać, że składając oświadczenie przy wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, świadomie wprowadziła w błąd organ I instancji, powodując tym samym bezpodstawne przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2006r. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła M.S.. W skardze skarżąca podniosła, że nie wprowadziła świadomie w błąd organu I instancji. Wskazała ponadto, że zwrot pobranego świadczenia działa na jej szkodę i szkodę jej rodziny, gdyż odbiera środki na jej utrzymanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie w sprawie niniejszej pozostawało zawieszone z uwagi na postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym w wyniku postanowienia z dnia 9 stycznia 2007r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 964/06, w którym wystąpił on z pytaniem prawnym o zbadanie zgodności art. 2 pkt 5 lit. a i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. Nr 120 z 1991r., poz. 526 ze zm.). Podjęcie postępowania w sprawie w dniu 20 sierpnia 2008r. nastąpiło w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008r. w sprawie P 18/06, wydanym w wyniku rozpoznania połączonych pytań prawnych Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Łodzi, Gdańsku i w Bydgoszczy. Wyrokiem tym, ogłoszonym w dniu 7 lipca 2008r. w Dzienniku Ustaw Nr 119, poz. 770, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 2 pkt 5 lit a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007r. Nr 64, poz.427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008r. Nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. z 1991r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000r. Nr 2, poz. 11). Ponadto Trybunał orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo : a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Trybunał orzekł, że art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał, że narusza ona prawo. Przy rozpoznaniu skargi Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a), według którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, oraz treść art. 135 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd administracyjny rozpatrując skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, świadczenie to przysługuje osobie uprawnionej do czasu ukończenia 18 lat, zaś w przypadku gdy uczy się w szkole do ukończenia 24 roku życia. Pojęcie "osoba uprawniona" zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 5 ustawy. Zgodnie ze wskazanym przepisem ilekroć w ustawie mowa jest o osobie uprawnionej – oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna jeżeli: lit. a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (lit. b i c nie dotyczą stanu faktycznego niniejszej sprawy). Z kolei przepis art. 3 pkt 17a stanowi, że ilekroć w ustawie tej mowa jest o "osobie samotnie wychowującej dziecko" – oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały w oparciu o przepis art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zaliczce alimentacyjnej, odsyłającego do art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji ich zastosowania organy uznały, że małoletni J. K. i P. K., choć uprawnieni do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego (wyroku sądu), którego egzekucja jest bezskuteczna, nie są wychowywane przez osobę samotną i w związku z tym skarżąca (na podstawie art. 15 ustawy o zaliczce alimentacyjnej) zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Wychowująca J. K. i P. K. matka - M.S., wychowuje bowiem co najmniej jedno dziecko z jego ojcem tj. M.C. W związku z tym składając oświadczenie przy wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organ I instancji, powodując tym samym bezpodstawne przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Na skutek przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008r. sygn. akt P 18/06, w oczekiwaniu na który postępowanie w rozpatrywanej sprawie pozostawało zawieszone, z dniem 7 lipca 2008r. tj. z dniem ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP) odpadła materialnoprawna podstawa decyzji organu I instancji [...], odmawiającej przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletnich J. i P. K.. Odpadnięcie podstawy prawnej tej decyzji jest wynikiem stwierdzenia przez Trybunał niezgodności art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych - w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej – z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji. Sąd nie podziela stanowiska organów administracyjnych co do świadomego wprowadzenia ich przez skarżącą w błąd, jeżeli chodzi o samotne wychowywanie dzieci. Nie można bowiem uznać, że skarżąca składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, oraz składając oświadczenie z dnia 18 maja 2006r. świadomie wprowadziła w błąd organ I instancji, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Składając wniosek o zaliczkę alimentacyjną oraz składając oświadczenie z dnia 18 maja 2006r. skarżąca prawidłowo, co znalazło potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008r. zinterpretowała pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje zatem to, że skarżąca podała, że nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem córki J. C. – M.C.. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem – do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z odpowiednimi przepisami Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż skarżąca była osobą samotnie wychowującą dzieci, a zatem jej dzieci – J. i P. K., uprawnieni byli do zaliczki alimentacyjnej, co w konsekwencji oznacza, że brak było podstaw do orzekania o zwrocie zaliczki alimentacyjnej. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 145a k.p.a, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której została wydana decyzja (§ 1), oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego (podstawy decyzji administracyjnej) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a, decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy przyjąć, że zasadą jest, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem – jak wykazano – powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999r. II SA 1027/99 Lex nr 46809, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 1999r. IV SA 1360/97 Lex nr 47852, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999r. II SA 1294/99 Lex nr 46246, także w : "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego" – R. Hauser, J. Trzciński, Lexis-Nexi, Warszawa 2008, str. 41 in.). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się również, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999r. III SA 4728/97, publ. OSP z 2000r. z. 1, poz. 16). Jednocześnie też wskazać należy, że dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a następuje tylko na żądanie strony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002r. III RN 200/01 OSNAP 2003/24/582). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ocena zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wymagała także odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, zwłaszcza, że istnieje między nimi bezpośredni związek. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a orzekł o uchyleniu decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. [...]. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło