II SA/Go 524/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-09-19

Skład orzekający: Maria Bohdanowicz, Aleksandra Wieczorek, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zstępny może domagać się przyznania na własność działki, która rzekomo była w dożywotnim użytkowaniu jego zmarłego ojca, jeśli brak jest dokumentów potwierdzających to prawo, a istnieją dowody wskazujące na inne działki jako przedmiot dożywotniego użytkowania lub dzierżawy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał, iż działka nr [...] była w dożywotnim użytkowaniu jego ojca. Brak dokumentów potwierdzających to prawo, w połączeniu z dowodami wskazującymi na inne działki jako przedmiot dożywotniego użytkowania lub dzierżawy, uniemożliwia przyznanie własności na podstawie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W związku z tym nie było potrzeby badania, czy skarżący faktycznie władał przedmiotową działką.
Stan faktyczny
Skarżący T.M. domagał się przyznania na własność części działki nr [...] jako działki dożywotniej po zmarłym ojcu S.M.. Organy administracji wielokrotnie odmawiały przyznania własności, wskazując na brak dowodów potwierdzających dożywotnie użytkowanie tej konkretnej działki przez ojca skarżącego oraz na fakt sprzedaży tej działki osobie trzeciej. Skarżący kwestionował ustalenia organów, powołując się na faktyczne władanie działką i wcześniejsze orzeczenia sądu. Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania własności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania części działki oddala skargę. Starosta, działając na podstawie art. 118 ust. 1, 2a, 3, 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 z późn. zmianami) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] odmówił przyznania T.M. części działki o pow. 0.50 ha z działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostce ewidencyjnej [...], jako działki dożywotniej po ojcu S.M.. W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. W dniu 10 marca 2006 r. do Starostwa Powiatowego wpłynęło pismo T.M. z informacją, że złożył dokumenty o zwrot gruntów części działki nr [...]. W piśmie tym wnioskodawca prosił o zaniechanie na czas toczących się rozpraw czynności związanych z wydzieleniem i sprzedażą wyżej wymienionej działki przez Starostwo Powiatowe. W dniu 5 września 2005 r. wpłynął wniosek do Starostwa o sprzedaż działki oznaczonej nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa. Budynki na ww. działce stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności. Budynki stanowiły własność nieujawnionych spadkobierców S.M. po przejętym na Skarb Państwa, decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...].01.1975r., Nr [...] gospodarstwie. W dniu [...] października 2005 r. pracownicy Starostwa Powiatowego podczas wizji lokalnej stwierdzili, iż w części niezabudowanej działka od dłuższego czasu nie jest użytkowana, dlatego też po wydzieleniu gruntu niezbędnego do korzystania z zabudowań, pozostała część została przeznaczona do sprzedaży. Z uwagi na powyższe decyzją Wójt Gminy z dnia [...] czerwca 2006 r. dokonał podziału działki oznaczonej ewidencyjnie numerem [...] o pow. 1.2723 ha na dwie działki o numerach: [...] o pow. 0.2314 ha [...] o pow. 1.0409 ha Podziału działki dokonano w celu zwrotu nowo wydzielonej działki o numerze [...] właścicielom znajdujących się na niej budynków, a pozostała część o numerze [...] przewidziana była do sprzedaży w drodze przetargu nieograniczonego. W dniu 19 kwietnia 2006 r. T.M. złożył wniosek o nieodpłatne nadanie na własność działki dożywotniej oznaczonej numerem [...], po zmarłym ojcu. Pismem z dnia [...] maja 2006 r. Naczelnik Wydziału Geodezji, Kartografii i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego zwrócił się z prośbą o uzupełnienie wniosku o dokument potwierdzający użytkowanie przez wnioskodawcę działki oraz protokół wydzielenia działki dożywotniej dla jego ojca – S.M.. T.M. przedstawił umowę dzierżawy zawartą z Urzędem Gminy na powierzchnię 0.84 ha z działki nr [...]. Umowa ta zawarta była w dniu [...] listopada 1983 r. na okres 10 lat. Ponadto wnioskodawca poinformował, że protokołu wydzielenia działki dożywotniej nie posiada. W dniu 16 czerwca 2006 r. T.M. złożył wniosek z prośbą o powstrzymanie się z wszczęciem procedury przekazania działki pod budynkami i działki dożywotniej w związku z przedłużaniem się sprawy spadkowej. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Starosta odmówił przyznania na własność T.M. działki dożywotniej o pow. 0.50 ha z działki nr [...]. Odmawiając przyznania działki Starosta wykazał, że od [...] listopada 1983 r. do [...] września 1993 r. grunty orne wchodzące w skład ww. działki dzierżawione były od Gminy przez T.M., stąd też nie mogły stanowić równocześnie działki rentowej i znajdować się we władaniu jego ojca. W dniu 7 sierpnia 2007 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i nakazało ponownie rozpoznać sprawę. Na wezwanie organu I instancji T.M. okazał pismo sołtysa wsi [...] potwierdzające użytkowanie przez niego części działki oznaczonej numerem [...]. Pomimo faktu nieużytkowania działki, potwierdzonego notatką służbową z wizji lokalnej, nadal podtrzymywał swój wniosek o przysługującym mu zwrocie byłej własności jego ojca. W dniu [...] listopada 2007 r. organ powtórnie przeprowadził wizję lokalną w celu potwierdzenia użytkowania działki dożywotniej. Stwierdził, że grunt poza terenem zabudowanym wygląda na nieużytkowany od wielu lat. Ponadto podczas wizji przeprowadzono rozmowę z sołtysem, który oświadczył, że T.M. kiedyś rzeczywiście uprawiał przedmiotową działkę, jednakże nie potrafi określić czy przez ostatnie lata prowadzone były na tej działce prace rolne. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Starosta ponownie odmówił przyznania na własność T.M. przedmiotowej działki. Decyzja ta została uchylona przez SKO, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyrokiem z dnia 6 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z [...] lutego 2008r. W dniu [...] maja 2012 r. Starosta wydał decyzję odmawiającą przyznania na własność T.M. działki nr [...], powołując się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2011 r., Sygn. akt [...], który oddalił powództwo o ustalenie nieważnej czynności prawnej polegającej na sprzedaży działki nr [...]. SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i ponownie nakazało rozpatrzeć powyższą sprawę. Starosta za bezsporne uznał, iż do przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa od S.M. doszło na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...] stycznia 1975 r., Nr [...], wydanej w trybie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r., Nr 21, poz. 118), Stosownie do art. 12 ust. 1 tej ustawy S.M. przyznano prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki rolnej o obszarze 0.50 ha bez wskazania numeru ewidencyjnego działki, z której zostanie ona wydzielona. Na podstawie ww. decyzji protokołem z dnia [...] września 1975 r. geodeta wyznaczył na gruncie i okazał S.M. działkę o numerze [...], który to protokół użytkownik dożywotni podpisał. Natomiast działka siedliskowa nie była wydzielana, gdyż w ówczesnym stanie prawnym, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, z chwilą śmierci rolnika i nie wcześniej niż z chwilą śmierci jego małżonka uprawnionego do renty w zamian za przekazane gospodarstwo, budynki przechodziły na własność Państwa. Budynki stanowiące własność S.M. znajdowały się na działce oznaczonej numerem [...]. Na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1977r. w sprawie podjęcia postępowania wymiennego niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi [...] postępowaniem objęto również działkę [...] o pow. 0.50 ha, będącą własnością Skarbu Państwa w dożywotnim użytkowaniu S.M.. Organ wskazał, że w czerwcu 1977 r. w rejestrze szacunkowym po wymianie gruntów istnieje zapis, że S.M. w zamian za działkę [...] o pow. 0.50 ha otrzymał działkę o numerze [...] o pow. 0.50 ha. Dożywotnik podpisem wyraził zgodę na zamianę działek. Dalej organ podał, że kolejną przesłanką świadczącą o tym, iż działka [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa nigdy nie była działką rentową stanowi fakt wydzierżawienia gruntów rolnych wchodzących w skład tej działki - umową dzierżawy podpisaną w dniu [...] listopada 1983r. pomiędzy T.M. a Urzędem Gminy. Powyższa umowa oddaje w dzierżawę powierzchnię 0.84 ha z działki nr [...] na okres dziesięciu lat T.M.. W dniu [...] października 2005 r. po dokonaniu wizji lokalnej stwierdzono, że w części niezabudowanej działka od dłuższego czasu nie jest użytkowana. W związku z powyższym przeprowadzono podział przedmiotowej nieruchomości w taki sposób, by zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., nieodpłatnie przekazać na własność działkę gruntu, na której posadowione są budynki stanowiące własność ubiegającego się ojej zwrot. Decyzję odmowną o przyznaniu na własność wnioskowanej działki organ uzasadnił również tym, że zgodnie z art. 118 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisów ust. 1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki, o których mowa w tych przepisach. W sytuacji, gdy w dacie wydania decyzji nieruchomość stanowi własność osoby prywatnej nie ma możliwości dokonania zwrotu takiej działki na rzecz osób trzecich. Aktem notarialnym z dnia [...] marca 2007 r. Skarb Państwa zbył własność działki nr [...] o pow. 1.0409 ha i w tej sytuacji Starosta nie może już rozporządzać daną nieruchomością. Fakt braku prawa do gruntów rolnych działki [...] potwierdza również wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] oddalający powództwo T.M. o ustalenie nieważności umowy sprzedaży działki nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T.M., w którym zarzucił, że nie został poinformowany o żadnej wizji lokalnej i w żadnej nie brał udziału, a ponadto z żadnej nie został sporządzony protokół a jedynie notatka, która nie spełnia wymogów określonych w KPA i nie może być dowodem w sprawie. Za niezasadne uznał również powoływanie się przez Starostę na dzierżawę działki, którą miał od 1983 r. i uznanie tego za przesłankę świadczącą o tym, że działka [...] nie była działką rentową. Ponieważ cała działka [...] posiadała powierzchnię 1,27 h, a umowa dzierżawy zawarta była na jej część o powierzchni 0,84 h, pozostała część stanowiła działka dożywotnią. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ w pierwszej kolejności przywołał treść przepisów art. 118 ust. 1, 2a, 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (t.j. Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), a następnie wskazał, że przyznanie własności działki dożywotnej zstępnemu osoby uprawnionej uzależnione jest od łącznego spełniania dwóch warunków tj. wniosek winien pochodzić od zstępnego osoby uprawnionej, a zstępny ten po śmierci osoby uprawnionej winien faktycznie władać daną działką. Nadto działka winna stanowić własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dowodów Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, tj. wskazał, że w dniu [...] września 1975 r. wydzielono S.M. dz. nr [...] o pow. 0,50 ha we wsi [...] do bezpłatnego dożywotniego użytkowania. W 1977 r. nastąpiła wymiana gruntów, w wyniku której S.M. w zamian za wydzielona działkę nr [...] do bezpłatnego dożywotniego użytkowania przyznano działkę o numerze [...] o pow. 0,50 ha poł. w m. [...]. W 1984 r. działkę o nr [...] będącą już ówcześnie w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi połączono z działką o nr [...] o pow. 1,01 ha nadając nr [...], którą następnie zbyto na rzecz Z. i D. małż. M.. S.M. w dniu [...] lipca 1978 r. zawarł z Gminą umowę dzierżawy na okres 5 lat nieruchomości - grunty z budynkami wchodzące w skład Państwowego Funduszu Ziemi poł. we wsi [...], zapisane w ewidencji gruntów jako dz. o nr [...] o pow. 1,27 ha w tym 0,25 ha zabudowanych. Zawarta umowa dzierżawy przedmiotowego gruntu wygasła z dniem [...] września 1983 r. W dniu 26 września 1983 r. S.M. złożył wniosek do Naczelnika Gminnej Rady Narodowej "o przyjęcie mojej ziemi, którą mam w dzierżawie i działki rolniczej [...] 0,5 ha". Zaznaczył, że pozostałą część ziemi 0,3 ha, która znajduje się pod budynkami, pozostawia do swojego użytku. W dniu [...] listopada 1983 r. Urząd Gminy zawarł z T.M. (synem) umowę dzierżawy na okres 10 lat dz. nr [...] o pow. 0,84 ha. T.M. złożył w dniu 1 marca 1993 r. rezygnację z dzierżawy działki nr [...] o pow. 0,84 ha ze względu na niską klasę ziemi. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. znak: [...] zatwierdził podział nieruchomości położonej w obrębie m. [...] składającej się z działki o nr ew. [...] o pow. 0,2723 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa (Starosty) na działkę o nr [...] o pow. 0,2314 ha oraz działkę nr [...] o pow. 1,0409 ha. Działka nr [...] o pow. 1,0409 ha w dniu [...] marca 2007 r. została zbyta na rzecz A.C., co potwierdza umowa sprzedaży - akt notarialny Rep. A nr [...]. T.M. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanego przez Starostę o uznanie umowy sprzedaży działki nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. za nieważną. Sąd Rejonowy Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akr [...] oddalił powództwo o ustalenie nieważności czynności prawnej. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny sprawy pozwala stwierdzić, iż S.M. otrzymał w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego, do bezpłatnego dożywotniego użytkowania pierwotnie dz. nr [...] o pow. 0,50 ha poł. w in. [...]. W wyniku wymiany gruntów w 1977 r. S.M. (za jego zgodą) przyznano działkę, do bezpłatnego dożywotniego użytkowania o nr [...] o pow. 0,50 ha, której użytkowania się zrzekł w 1983 r. S.M. dz. o nr [...] dzierżawił od Gminy od 1978 r. do 1983, a następnie od 1983 r. do 1993 r. umowa dzierżawy na część tej działki została z gminą zawarta przez T.M. (syna). W sprawie nie istnieją żadne dokumenty potwierdzające, iż doszło do ponownej zamiany przyznanej działki dożywotniej o nr [...] na część działki o nr [...]. Zdaniem składu orzekającego, gdyby nastąpiła ponowna zamiana na część działki nr [...] jako działki do dożywotniego użytkowania przez S.M. nie byłoby podstaw do zawarcia umowy dzierżawy (całości) a następnie zawarcia umowy dzierżawy przez T.M.. Zgromadzone dokumenty, zdaniem organu, pozwalają uznać, iż działka o nr [...] nie była działką przyznaną do dożywotniego użytkowania S.M., a co za tym idzie T.M. nie jest osobą uprawnioną, do przyznania własności działki (nr [...]) jako zstępny po zmarłym ojcu S.M.. Skargę na decyzję Kolegium złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. T.M., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2012 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji do wskazań co do dalszego postępowania, dotyczących obowiązku zbadania przez organ administracyjny rozpoznający sprawę czy skarżący faktycznie władał nieruchomością nr [...], zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt Il SA/Go 492/08, mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania: art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, poprzez: - nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie faktu, iż skarżący faktycznie władał działką nr [...], przez cały okres poprzedzający złożenie przez niego wniosku w sprawie nieodpłatnego nadania na własność działki dożywotnej, - nieuzasadnione przyjęcie, że działka nr [...] nie została nadana ojcu skarżącego – S.M., w dożywotnie użytkowanie, w związku z czym skarżący nie mógł skutecznie wnioskować o nadanie na własność części tej działki. Pełnomocnik skarżącego stanął na stanowisku, że część działki nr [...], która nie była objęta dzierżawą została oddana w dożywotnie użytkowanie S.M. w zamian za działkę nr [...]. Zwrócił uwagę na zbieżność czasową między odebraniem działki nr [...] i wydzierżawieniem części działki nr [...] oraz że zdarzenia te pozostają ze sobą w związku. Stwierdził, że S.M. zgodził się na zamianę działki [...] na inną odpowiednią działkę. Jednakże w związku z tym, że gmina nie dysponowała w tym okresie odpowiednią ziemią uprawną, S.M. przekazano w dożywotnie użytkowanie część działki nr [...]. Błędne są zatem ustalenia faktyczne organu II instancji dotyczące tego, że oddanie T.M. w dzierżawę części działki nr [...], wyklucza możliwość, iż pozostała cześć tej działki została przekazana w dożywotnie użytkowanie S.M.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Dokonując powyższej oceny Sąd nie jest związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani też jej wnioskami czy też powołaną podstawą prawną. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013r., którą organ utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] listopada 2012r. odmawiającą przyznania T.M. części działki o pow. 0,50 ha z działki nr [...] jako działki dożywotniej po ojcu S.M.. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r., nr 50, poz. 291). Zgodnie z tym przepisem: 1. Osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. 2. Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. 2a. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. 3. Przepisów ust. 1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach. 4. Decyzje w sprawach określonych w ust. 1-2a wydaje starosta. 5. Skorzystanie z uprawnień przewidzianych w ust. 1 i 2 nie ma wpływu na wysokość emerytury i renty. Analiza powyższych zapisów wykazała, że uprawnienie do żądania bezpłatnego przekazania działki pozostawionej rolnikowi do dożywotnego użytkowania uzależnione jest od zaistnienia dwóch przesłanek, które muszą wystąpić łącznie: wnioskodawca musi być zstępnym osoby, której przysługiwało prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki i jednocześnie faktycznie władać nią w zakresie odpowiadającym uprawnieniom przysługującym zmarłemu rolnikowi. To znaczy najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego rolnika działka gruntu pozostająca w dożywotnim użytkowaniu powinna zostać przejęta w posiadanie przez zstępnego i być nieprzerwanie użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2010r., sygn. akt I SA/Wa 1526/09, Lex nr 591644). Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa odmowy przyznania skarżącemu rzeczonej części działki była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, które zakończone zostało wyrokiem z dnia 6 listopada 2008r., sygn. akt II SA/Go 492/08. W uzasadnieniu wyroku Sąd, uchylając poprzednie decyzje organów orzekających w sprawie, stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy nie daje podstaw do przyjęcia za ustaloną okoliczność dotyczącą sprawowania przez skarżącego faktycznego władztwa nad działką dożywotnią. Innymi słowy, Sąd stwierdził, że przyjęcie przez organy, iż po śmierci ojca – S.M., skarżący nie sprawował faktycznego władztwa nad działką dożywotnią nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Należy zwrócić uwagę, że na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", wedle którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę jest związany swoim stanowiskiem wyrażonym w poprzednio wydanym wyroku z dnia 6 listopada 2008r. Z akt administracyjnych będących podstawą orzekania w przedmiotowym postępowaniu wynika jednakże, że po uprawomocnieniu się powyższego wyroku zmienił się stan faktyczny sprawy, dający Sądowi możliwość odstąpienia od ówcześnie prezentowanego stanowiska i wyrażonej oceny prawnej. Oba składy sądzące orzekały bowiem na podstawie różnych okoliczności faktycznych. Mianowicie, wskutek złożonego przez T.M. pozwu przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście Powiatu o ustalenie nieważności czynności prawnej, polegającej na sprzedaży działki nr [...], Sąd Rejonowy Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2011r., sygn. akt [...], oddalił powództwo wskazując, że działką rentową przyznaną ojcu skarżącego nie była wskazywana przez niego działka o numerze [...], ale pierwotnie działka nr [...] o powierzchni 50 arów, która następnie została wymieniona na działkę o numerze [...] o powierzchni 50 arów. Obie te działki leżą w innych częściach miejscowości niż działka nr [...]. Ustalenia te organy orzekające w sprawie przyjęły za podstawę swoich orzeczeń, wydając zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje. Zdaniem Sądu z ustaleniami tymi należy się zgodzić. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego przyznanie S.M. działki nr [...] w dożywotnie użytkowanie, co stanowiłoby podstawę do wystąpienia przez T.M. z wnioskiem o przyznanie jej na własność. W aktach znajdują się natomiast dokumenty wykazujące, że w 1975 roku przyznano S.M. działkę nr [...], a w 1977 roku działkę nr [...], jak również umowa dzierżawy zawarta z Gminą przez S.M. na okres od [...] lipca 1978r. do [...] września 1983r., a także umowa dzierżawy zawarta z Gminą przez T.M. na okres od [...] listopada 1983r. do [...] września 1993r., których przedmiotem była działka nr [...]. Dalej, jak wynika z akt, w dniu [...] listopada 1983r. S.M. zrzekł się dzierżawy; uczynił to również T.M. w dniu [...] marca 1993r. Wobec powyższego stwierdzić należy, że nie ma wystarczających podstaw do uznania, iż działka nr [...] była w dożywotnim użytkowaniu S.M., a co za tym idzie organy nie miały możliwości zastosowania art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i przyznania T.M. na własność działki nr [...]. Tym samym uznać trzeba, że nie ma potrzeby ustalania, czy skarżący faktycznie władał przedmiotową działką, ani też jaki był zakres korzystania z niej. Nie ziściła się bowiem podstawowa przesłanka, od której uzależnione jest przyznanie działki osobie zstępnej na własność, a mianowicie nie zostało dostatecznie potwierdzone, że działka nr [...] pozostawała w dożywotnim użytkowaniu ojca skarżącego; w żadnym razie nie jest wystarczające twierdzenie skarżącego co do faktu użytkowania spornej działki przez jego ojca aż do śmierci, które to twierdzenie nie zostało poparte żadnymi dowodami. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę, jako niezasadną, oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło