II SA/Go 527/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.),, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Województwa na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewody na rzecz Województwa kwotę 200 zł (dwustu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. - 1 - Sygn. akt II SA/Go 527/06 U Z A S A D N I E N I E Starosta Powiatu decyzją z [...] kwietnia 2006r. Nr [...] zezwolił Zarządowi Dróg Wojewódzkich na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowych o łącznej powierzchni 0,3402 ha oznaczonych jako działki Nr [...], stanowiących własność na prawach wspólności ustawowej R. i H.G., na które została wydana decyzja Starosty Powiatu z [...] marca 2006r. Nr [...] o ich wywłaszczeniu na rzecz Województwa. Organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że Zarząd Województwa we wniosku o wydanie decyzji na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wskazał, że dysponowanie nieruchomością jest niezbędne w celu niezwłocznego rozpoczęcia robót budowlanych związanych z budową obwodnicy miasta. We wniosku wskazano, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości pozwoli Zarządowi Dróg Wojewódzkich dysponować gruntem na cele budowlane. Wskazano także, że budowa drogi jest realizowana z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Zarząd Dróg Wojewódzkich zawarł umowę o dofinansowanie budowy obwodnicy w kwocie 24.948.000,00 zł, co stanowi 75% środków strukturalnych Unii Europejskiej. Jednym z warunków uzyskania dofinansowania jest terminowe rozpoczęcie realizacji budowy i jej zakończenie do 2.10.2007r. Organ I instancji podał, że R. i H.G. wnieśli odwołanie od decyzji o wywłaszczeniu. Postępowanie odwoławcze i następnie postępowanie przed sądem administracyjnym może potrwać kilkanaście miesięcy. W ocenie organu Zarząd Dróg Wojewódzkich w swoim wniosku wykazał, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest uzasadnione. Przede wszystkim w związku ze wzmożonym ruchem pojazdów zasadnym jest pilne wyprowadzenie tranzytu drogami wojewódzkimi nr [...] poza obszar zabudowy mieszkaniowej. Ponadto prawdopodobieństwo utraty możliwości dofinansowania inwestycji w 75% ze środków strukturalnych Unii Europejskiej uzasadnia wydanie decyzji na zajęcie nieruchomości. Jest to niezbędne dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami i ze względu na ważny interes społeczny przemawiający za realizacją planowanej inwestycji. Z rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodzili się R. i H.G. i złożyli od niego odwołanie do Wojewody. W odwołaniu wskazali, że zaskarżyli decyzję o wywłaszczeniu. W ocenie odwołujących się wydanie decyzji o wejściu na ich grunt jest bezpodstawne i krzywdzące, ponieważ żądają godziwej ceny na grunt, co podnosili w odwołaniu od decyzji o wywłaszczeniu. Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, decyzją z [...] lipca 2006r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku złożonego przez R. i H.G. odwołania od decyzji wywłaszczeniowej, decyzją z [...] lipca 2006r. znak [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wobec powyższego decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie może pozostać w obrocie prawnym. Bez znaczenia będzie w takim przypadku zasadność udzielenia zezwolenia i uzasadnienie dla nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na fakt, że bezwzględną przesłankę wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości jest pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wysokości odszkodowania za wywłaszczany grunt, Wojewoda wskazał, że nie dotyczy on zezwolenia na zajęcie nieruchomości i winien być rozstrzygany przez Starostę w odrębnym postępowaniu dotyczącym wywłaszczenia nieruchomości. Decyzja Wojewody z [...] lipca 2006r. stała się przedmiotem skargi Województwa złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Zaskarżonej decyzji podmiot skarżący zarzucił naruszenie art. 122 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie może się zgodzić z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, albowiem art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem szczególnym, pozwalającym staroście udzielić zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w szczególnych okolicznościach tj. po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i w przypadku wyjątkowo ważnego interesu osoby realizującej cel publiczny polegający w tym przypadku na tym, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiała realizację budowy obwodnicy miasta w ciągu dróg wojewódzkich. Skarżący wskazał ponadto, że zgodnie z art. 130 kpa decyzja której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, staje się wykonalna przed upływem terminu do wniesienia odwołania a wniesienie odwołania nie wstrzymuje jej wykonania. Stanowi ona zatem tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. Skarżący podał także, że Wojewoda mógł skorzystać z art. 135 kpa i wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji Starosty z [...] kwietnia 2006r. zezwalającej inwestorowi realizującemu cel publiczny na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, aby nie narażać Zarząd Województwa na straty finansowe /wypłata odszkodowań/ wynikające z wejścia na grunt Wykonawcy, który rozpoczął roboty budowlane na nieruchomości. Zaistniała sytuacja spowodowała na dzień dzisiejszy wstrzymanie robót budowlanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że powołany przez skarżącego art. 135 kpa nie mógł mieć w sprawie zastosowania tak długo, jak długo pozostawała w obrocie prawnym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, ale z innych powodów niż podniesione przez skarżącego. Decyzja organu I instancji wydana została na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości niezbędne jest zajście jednej z przesłanek z art. 108 kpa i jednocześnie zwłoka w zajęciu nieruchomości musiałaby uniemożliwiać realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Przepis ten stanowi także, że właściwy organ – starosta – może wydać decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu. Zwrócić należy uwagę na użyte przez ustawodawcę sformułowanie "po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu". Oznacza ono, jak słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że bezwzględną przesłanką wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Decyzja organu I instancji o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z [...] lipca 2006r. znak [...]. Organ odwoławczy, który ponownie rozpoznaje sprawę i który musi uwzględniać zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji, obowiązany był uwzględnić to, że decyzja o wywłaszczeniu została uchylona. Wobec uchylenia decyzji o wywłaszczeniu zaistniała konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj art. 138 § 2 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wojewoda uchylając w trybie art. 138 § 2 kpa decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie wskazał, że ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów (art. 136 kpa). Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie wskazał w ogóle, że występują przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie. W takiej sytuacji organ odwoławczy miał obowiązek zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy jest władny zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, bądź umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz skarżącego stosownie do art. 200 p.p.s.a. M. Ruszyński M. Linska – Wawrzon A. Wieczorek II SA/Go 527/06 ZARZĄDZENIE Dnia 30 stycznia 2007r. 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć : a/ skarżącemu, b/ Wojewodzie, c/ uczestnikom postępowania : - R.G., - H.G., - Zarządowi Dróg Wojewódzkich, Z pouczeniem o skardze kasacyjnej, 2. Za 30 dni. As. WSA Michał Ruszyński