II SA/Go 529/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata P.B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Uzasadnienie. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. M.B. zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy o wymeldowanie D.B. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym we [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił wymeldowania D.B. z pobytu stałego we [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że analiza materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że D.B. nie opuściła danego lokalu dobrowolnie i na trwałe. Organ stwierdził, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że D.B. opuściła je w rozumieniu jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem organu o stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W ocenie organu opuszczenie lokalu przez D.B. spowodowane było wymianą zamków w drzwiach przez M.B. oraz złymi relacjami pomiędzy ojcem, a córką. Brak jest dowodów na to, że D.B. opuściła mieszkanie na stałe, w.w. wymieniona zameldowała się w innym miejscu na pobyt czasowy. Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2014 r. Wojewoda uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D.B. z pobytu stałego we [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego. Organ podniósł, że w dacie wszczęcia postępowania wnioskodawca posiadał status trony, który wynikał z posiadanego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Jednak w trakcie trwania postępowania M.B. tytuł ten utracił. Dnia [...] czerwca 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy wypowiedział M.B. umowę najmu lokalu mieszkalnego we [...]. Od [...] sierpnia 2014 strona zajmuje przedmiotowy lokal bezumownie. Z datą utraty umowy najmu lokalu M.B. utracił podstawę materialnoprawną do wywodzenia interesu prawnego, w konsekwencji przestał być stroną w toczącym się postępowaniu. W tej sytuacji organ stwierdził brak podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy. Od decyzji organu II instancji M.B. wniósł skargę, w której zarzucił że zaskarżona decyzja jest błędna i niezgodna z prawem, a wypowiedzenie umowy najmu lokalu zostało dokonane z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie była zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego. W ocenie organów obydwu instancji, w toku postępowania o wymeldowanie D.B. z lokalu położonego we [...], wnioskodawca – M.B. utracił status strony, skutkiem czego postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do treści art. 35 ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (DZ.U. z 2010 r. Nr 217 poz. 1427) - dalej zwana ustawą - organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (czyli właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu – przyp. autora), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści przytoczonego przepisu ustawy wynika, że postępowanie w sprawie wymeldowania osoby zostaje wszczęte z urzędu lub na wniosek właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Z akt analizowanej sprawy wynika, że postępowanie o wymeldowanie D.B. z lokalu położonego we [...] zostało wszczęte na wniosek M.B., który na podstawie umowy z dnia [...] maja 2004 r. posiadał prawo najmu do przedmiotowego lokalu. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Burmistrz, ze skutkiem na dzień [...] lipca 2014 r., wypowiedział M.B. umowę najmu przedmiotowego lokalu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wypowiedzenie umowy było prawnie skuteczne, a zatem z datą [...] sierpnia 2014 r. skarżący utracił tytuł prawny do lokalu położonego we [...]. W tym stanie sprawy, który jest bezsporny, prawidłowe jest stanowisko organu, że z chwilą utraty przez M.B. tytułu prawnego do danego lokalu, utracił on status strony w postępowaniu o wymeldowanie D.B., a postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do treści art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego należy oceniać na gruncie norm prawa materialnego, który przesądza w rozumieniu art. 28 k.p.a. o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym. Sprawa administracyjna - jest to zespół okoliczności prawnych i faktycznych, w których organ administracji publicznej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu (podmiotów) sytuacji prawnej w postaci udzielania żądanego uprawnienia albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem. W myśl art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 462), co jednakże nie ma większego znaczenia dla interpretacji komentowanego przepisu (por. wyrok NSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r.,SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80, w którym przyjęto, że: "Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy"). Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony. W pierwszym wypadku chodzi o powstałe w toku postępowania administracyjnego znane prawu polskiemu tzw. przekształcenia podmiotowe w związku z prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych czy komunalizacją mienia państwowego, w których brak sukcesji czy następstwa prawnego po zlikwidowanych na podstawie przepisów ustawowych jednostkach organizacyjnych, których praw i obowiązków dotyczyło to postępowanie; w drugim zaś o sytuacje, w których śmierć strony nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania (zob. komentarz do art. 97), lecz czyni postępowanie bezprzedmiotowym (por. Komentarz do art. 105 kpa, A. Wróbel, Lex). Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje np. śmierć podmiotu uprawnionego, zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej. Do grupy tej należy zaliczyć także utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn.. akt II SA/Łd 1179/14, Lex nr 1748814). W świetle poczynionych powyżej uwag stwierdzić należy, że utrata przez M.B. statusu strony, pociągała skutek w postaci bezprzedmiotowości postępowania. Trzeba pamiętać, że w analizowanej sprawie administracyjnej wszczęcie postępowania o wymeldowanie nastąpiło na wniosek najemcy lokalu. Interes prawny skarżącego w byciu stroną w danym postępowaniu znalazł oparcie w art. 35 ustawy, gdyż legitymował się on prawem najmu do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Wygaśnięcie umowy najmu z dniem [...] lipca 2014 r. skutkowało również utratą interesu prawnego w danym postępowaniu administracyjnym. Warto zauważyć, że w trakcie postępowania administracyjnego wszczętego na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2014 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego w interesującym tu zakresie. Z dniem 1 stycznia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (oprócz art. 62, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.), której przepisy stanowiły podstawę prawną orzekania przez organy obydwu instancji. Jednak w dacie złożenia przez skarżącego wniosku wszczynającego postępowanie obowiązywał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przytoczony przepis ustawy z 10 kwietnia 1974 r. możliwość wydania decyzji w sprawie wymeldowania również wiązał z tytułem prawnym wnioskodawcy do danego lokalu. Ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca miały charakter procesowy, a zatem nie dotyczyły merytorycznej strony sprawy, dlatego nie było żadnych podstaw do analizowania faktycznych i prawnych przesłanek wymeldowania D.B. z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W tym stanie sprawy skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270), podlegała oddaleniu.