II SA/Go 531/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.A. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usunięcia mas ziemnych p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 100 zł, 2. ustanowić adwokata, 3. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 września 2008 r., Z.A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że otrzymuje niską rentę w kwocie 538,15 zł (netto), choruje na serce, nadciśnienie tętnicze i nerwicę. W uzupełnieniu złożonego wniosku Z.A. wskazał, że na leki wydaje miesięcznie 150-200 zł, nie posiada oszczędności oraz przedstawił rachunki związane z eksploatacją mieszkania. Na wstępie należy podnieść, iż skarżący w złożonym formularzu PPF wniósł jedynie o ustanowienie adwokata. Mając jednak na uwadze fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, a także słabą znajomość prawa przez skarżącego – uznano – że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy również zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem Z.A. prawo pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zważyć trzeba, że wpis od skargi jest stosunkowo niski, wynosi 200 zł. Nadto należy wskazać skarżącemu, iż rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Żona skarżącego uzyskuje dochód w wysokości 1.900 zł a syn w kwocie 1.600 zł. Nie negując zatem ponoszonych przez skarżącego wydatków służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w tym kosztów leczenia (zakupu leków) należy uznać, iż dysponuje on pewnymi środkami, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, iż sytuacja majątkowa Z.A. umożliwia mu zgromadzenie pewnych środków na pokrycie kosztów sądowych i dlatego przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 100 zł. Zasadnym natomiast okazał się wniosek skarżącego w przedmiocie ustanowienia adwokata. Uznano bowiem, iż dodatkowy wydatek związany z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe Z.A.. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.