II SA/Go 535/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę - 2 - Sygn. akt II SA/Go 535/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...] na mocy której odmówiło stwierdzenia nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] maja 1965r. Nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 12,83 ha, stanowiącego własność zmarłej T.K.,. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w uzasadnieniu decyzji, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji służy usuwaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnych obarczonych szczególnie ciężkimi wadami. Wady decyzji wylicza art. 156 § 1 pkt 1 – 6 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ podał, że wady te muszą tkwić w samej decyzji a ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Jeśli zaś chodzi o przesłankę rażącego naruszenia prawa wyrażoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie każde naruszenie prawa będzie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. Za rażąco naruszające prawo należy uznać takie rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, które pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia albo gdy w wyniku wydania decyzji powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Kolegium wskazało, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, za opuszczone gospodarstwo rolne należało uznać gospodarstwo na którym nie zamieszkiwali ani jego właściciel ani jego małżonek lub dzieci, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawniane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika oraz dzierżawcę. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E.K. podniósł, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie gospodarstwa za opuszczone, gdyż gospodarstwo zostało wydzierżawione A.S. a ponadto z samego uzasadnienia decyzji wynika, że gospodarstwo rolne nie było opuszczone w całości, bowiem stwierdza się "iż gospodarstwo to nie jest w całości uprawniane należycie ", co oznacza, że jednak było uprawnie tyle, że nie należycie. - 3 - Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że tych twierdzeń nie potwierdzają zebrane dowody. Przedłożone przez E.K. oświadczenia A.S. i M.A. z dnia [...].11.2004r. nie znalazły potwierdzenia w bezpośrednich zeznaniach tych świadków. W swoim pisemnym oświadczeniu A.S. wskazał, że dzierżawił gospodarstwo rolne ( a nie jego część) od roku 1963. Na rozprawie świadek ten zeznał, że nie pamięta dokładnie czasu i okoliczności związanych ze sprawą. Zeznał ponadto, że dzierżawił ok. 2 ha nie więcej i była to umowa zawarta najprawdopodobniej z gminą. Dzierżawił grunt krótko, nie dłużej niż dwa lata. Świadek M.A. w swoim oświadczeniu z [...].11.2004r. wskazała, że gospodarstwo o pow. ponad 12 ha w roku 1962r. E.K. wydzierżawił A.S., natomiast podczas składania zeznań wskazała, że A.S. uprawiał najprawdopodobniej część gospodarstwa i to na polecenie agronoma. Kolegium nie uznało tych zeznań za wiarygodne. Stwierdziło jednak, że skoro A.S. – dzierżawca gospodarstwa rolnego zeznał, że dzierżawił nie więcej niż 2 ha, więc skoro gospodarstwo rolne miało 12,83 ha, to i tak w większej części nie było uprawniane przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie niespójne oraz niekonsekwentne. W ocenie skarżącego Kolegium niesłusznie odmówiło przymiotu wiarygodności oświadczeniom A.S. i M.A. z [...].11.2004r., które bezspornie wskazują, że A.S. dzierżawił gospodarstwo rolne. Gospodarstwo to było zatem uprawniane i poddawane zabiegom agrotechnicznym., wobec czego nie zachodziły żadne podstawy do uznania, że zostało one opuszczone. Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wypowiedziało się co do pozostałych dowodów bezspornie wskazujących, że gospodarstwo było uprawniane. Potwierdza to zaświadczenie z Urzędu Miejskiego z [...].11.2004r. z którego wynika, że skarżący zamieszkiwał w miejscowości w okresie od [...].07.1947r. do [...].05.1962r. oraz zaświadczenie z WKU potwierdzające że nie odbywał zasadniczej służby wojskowej w związku z pracami polowymi. W ocenie skarżącego dodatkowym argumentem przemawiającym za tym, że gospodarstwo było uprawiane jest fakt, że na terenie przedmiotowego gospodarstwa został zasadzony przez T.K. i jej dzieci las. Skarżący stwierdził ponadto, że przeprowadzona w 1965r. lustracja gospodarstwa była nierzetelna. - 4 - Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 31 maja 1965r. stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz.U. z 1957r. Nr 39, poz. 174 ze zm. ), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957r. – uchylony w 1982r. ustawą z dnia 26 marca 1982r. – o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stosownie do jego treści gospodarstwo rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne. Wykonując delegację ustawową określoną w ust. 3 art. 2 cytowanej ustawy Rada Ministrów wydała w dniu 5 sierpnia 1961r. rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo w którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze podnosi, że przedmiotowe gospodarstwo rolne nie było opuszczone, albowiem od 1963r. było ono wydzierżawione A.S. a zatem decyzja orzekająca o przejęciu gospodarstwa przez Państwo była niezgodna z prawem. Istotnie A.S. w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2004r. wskazał, że od 1963r. dzierżawił gospodarstwo rolne stanowiące własność E.K. i jego matki T.K. ( do 1965r. do przejęcia na własność Państwa ). Okoliczność tę potwierdziła M.A. w oświadczeniu z dnia 16 listopada 2004r. Wobec złożenia tych oświadczeń słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu jednoznacznego ustalenia dowodów i materiałów w sprawie. Wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną osadnictwem rolnym, oraz aktu wykonawczego do ustawy stanowiącego, że za gospodarstwo opuszczone uważa się takie, które nie jest w całości - 5 - lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez dzierżawcę, konieczne było ( i tak uczyniło Kolegium ) przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie A.S. i M.A. na okoliczność, czy dzierżawione było całe gospodarstwo, czy tylko jego część i jaka. Innymi słowy konieczne było sprawdzenie i doprecyzowanie okoliczności podanych przez A.S. i M.A. w oświadczeniach z dnia [...] listopada 2004r. Na rozprawie A.S. – osoba, która przez samego skarżącego wskazana została jako dzierżawca przedmiotowego gospodarstwa, podał, że dzierżawił ok. 2 ha ( nie więcej ). Zeznania świadka A.S. podane do protokołu są spójne i nie można im odmówić wiarygodności i mocy dowodowej. Słusznie zatem przyjęło Kolegium, że skoro A.S. dzierżawił nie więcej niż 2 ha, a gospodarstwo rolne miało powierzchnię 12,83 ha to i tak w większej części nie było ono uprawiane przez dzierżawcę. W tym też kontekście zdanie użyte w uzasadnieniu decyzji Powiatowej Rady Narodowej iż " gospodarstwo nie jest w całości uprawiane należycie " należy odczytywać w ten sposób, że gospodarstwo nie jest w całości uprawiane należycie a tylko w części jest uprawiane należycie. W tym miejscu wskazać należy, że dowody w postaci zaświadczenia z Urzędu Miejskiego z [...].11.2004r. z którego wynika, że skarżący zamieszkiwał w miejscowości od [...].07.1947r. do [...].05.1962r., oraz, że jeszcze w 1962r. skarżący dokonał zbiorów z pola i nie odbywał w związku z tym zasadniczej służby wojskowej, nie mają dla sprawy żadnego znaczenia. Postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa, oraz decyzja w tej sprawie wydana została bowiem w 1965r. Również okoliczność, że na gruncie T.K. i jej dzieci posadziły las nie ma dla sprawy znaczenia. Las ten mógł być bowiem posadzony przed dniem 23.04.1962r. W dniu tym bowiem zmarła matka skarżącego. Zalesienie więc terenu przed 1962r. nie oznacza, że w roku 1965 gospodarstwo było uprawiane. Powyższe okoliczności wskazują, że sprawa została wyjaśniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w stopniu pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie. Słusznie zatem Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Ustosunkowując się na zakończenie do zarzutu skarżącego, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie została mu doręczona, a jedynie doręczono ją A.K. – bratu skarżącego, wyjaśnić należy, że niezawiadomienie przez organ - 6 - skarżącego o wszczęciu postępowania, oraz niedoręczenie mu decyzji nie stanowi rażącego naruszenia prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa ), lecz jedynie może uzasadniać żądanie wznowienia postępowania w sprawie ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa ). Jednakże ze względu na upływ czasu ( od czasu ogłoszenia decyzji z [...].05.1965r. upłynęło ponad 5 lat ) uchyleniu decyzji po wznowieniu postępowania sprzeciwia się treść art. 146 § 1 kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). M. Bohdanowicz I. Fornalik M. Ruszyński