II SA/Go 539/16

Dnia 13 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium socjalnego na skutek wniosku S.S. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. S.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję rektora Uniwersytetu z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, a także do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone dnia 5 lipca 2016 r. na adres podany w skardze, odebrał je B.S. jako dorosły domownik skarżącego. W wyznaczonym terminie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jednakże nie nadesłał podpisanej przez siebie skargi. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 539/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę ze względu na nieusunięcie w wyznaczonym terminie, tzn. do dnia 12 lipca 2016 r. braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Powyższe postanowienie zostało doręczone dnia 26 lipca 2016 r., odebrał je również ojciec skarżącego jako dorosły domownik. Z kolei postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem datowanym na dzień [...] lipca 2016 r. S.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o "przywrócenie prawa do postępowania sądowego". Wyjaśnił, że w czasie biegu terminu do usunięcia braku formalnego skargi był nieobecny w miejscu zamieszkania, bowiem prowadzi badania do pracy doktorskiej i przebywa na ciągłych wyjazdach. Korespondencja trafia do niego po czasie. Od 15 czerwca br. przebywa na terenie Niemiec, kontakt z nim jest w tym czasie utrudniony, ponieważ za granicą nie ma wykupionej taryfy roamingowej. Poza granicami kraju miał także ograniczony dostęp do internetu. Natomiast od 18 do 21 czerwca br. przebywał w Krakowie. Korespondencję kierowaną do niego odbiera ojciec, który nie jest w stanie rzetelnie przekazać mu treści przychodzących do niego pism. Pismo skarżącego z dnia [...] lipca 2016 r. obarczone było brakiem formalnym w postaci braku podpisu. Skarżący został wezwany do usunięcia tego braku formalnego zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Został również wezwany do sprecyzowania, czego wniosek dotyczy, tzn. przywrócenia jakiego terminu skarżący żąda, a także pouczony o treści przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej w skrócie ppsa, regulujących instytucję przywrócenia terminu. Po podpisaniu powyższego pisma przez skarżącego, z uwagi na jego treść zostało ono zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, przy czym zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. skarżący został wezwany do dokonania czynności, której wniosek ten dotyczył, tzn. własnoręcznego podpisania skargi, pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu – co skarżący uczynił dnia 31 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu okazał się niezasadny. Stosownie do treści art. 85 ppsa czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa), przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Opisana wyżej przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z chwilą doręczenia na adres podany przez skarżącego w dniu 26 lipca 2016 r. odpisu postanowienia z dnia 22 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi, gdyż w jego uzasadnieniu została opisana przyczyna takiego rozstrzygnięcia. Skarżący w dniu 28 lipca 2016 r. złożył drogą pocztową wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie, dokonując tej czynności procesowej na wezwanie Sądu dnia 31 sierpnia 2016 r. Należy zatem przyjąć, że skarżący uczynił zadość wymogom z art. 87 § 1 oraz § 4 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu należy zwrócić uwagę, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 381 oraz przywołane tam orzecznictwo sądowe). Ponadto ciężar uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek świadczących o niezawinionym uchybieniu terminu obciąża osobę, która z wnioskiem takim występuje. Innymi słowy to właśnie ta osoba powinna co najmniej uprawdopodobnić zaistnienie przyczyn, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności procesowej w przewidzianym do tego terminie. W niniejszej sprawie brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi wynika z przyczyn dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, skarżący wskazał, że nie był w stanie dokonać tej czynności procesowej w ustawowym terminie, gdyż przebywał w tym czasie w Niemczech i miał utrudniony kontakt telefoniczny z ojcem odbierającym kierowaną do niego korespondencję. Jednakże podnoszonej okoliczności swego pobytu za granicą w żaden sposób nie udokumentował ani choćby nie uprawdopodobnił, np. przy pomocy biletu autobusowego czy kolejowego, paragonu za zakup paliwa na terenie Niemiec, dowodu uiszczenia opłaty za nocleg itp. Skarżący nie dochował tego wymogu pomimo, że w piśmie sądowym z dnia 4 sierpnia 2016 r. (k. 52 akt sądowych) został pouczony m.in. o treści art. 87 § 2 ppsa, tzn. o konieczności uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Po drugie natomiast, nawet gdyby argumentację skarżącego o pobycie za granicą w okresie biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi uznać za wiarygodną, to nie sposób przyjąć braku winy w uchybieniu terminu kogoś, kto tak jak skarżący w niniejszej sprawie, rozpoczyna z własnej inicjatywy postępowanie sądowe, podając w skardze adres, pod którym będzie faktycznie nieobecny i nie zapewnia sobie tego, aby pełna treść ewentualnych pism sądowych docierała do niego na czas. Tymczasem skarżący występując ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Rektora Uniwersytetu powinien był liczyć się z tym, iż w nieodległym czasie od wniesienia skargi na podany w niej adres zostanie wysłana korespondencja sądowa, wymagająca jego reakcji w wyznaczonym terminie. Jeżeli tak jak opisuje skarżący, jego ojciec nie był w stanie przekazać mu pełnej treści pism sądowych, należało przed wyjazdem za granicę podać inny adres do doręczeń, tzn. do osoby, która przekazałaby skarżącemu informacje o wszystkich czynnościach procesowych, do dokonania których był on obowiązany w zainicjowanym przez niego samego postępowaniu sądowym. Zwłaszcza że wyjazdu za granicę w celu przeprowadzenia badań naukowych do pracy doktorskiej nie sposób uznać za zdarzenie nagłe, niespodziewane, które skarżącego zaskoczyło i którego skutkom nie był w stanie zapobiec pomimo dochowania najwyższej staranności. W świetle powyższych okoliczności, z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.