II SA/Go 54/17

Dnia 28 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.W. na decyzję Burmistrza z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wpłaconych zaliczek alimentacyjnych p o s t a n a w i a : 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.) odmówił umorzenia S.W. należności z tytułu wypłaconych przez OPS zaliczek alimentacyjnych na rzecz uprawnionej P.K. w kwocie 10.025,66 zł. Na powyższą decyzję S.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwestionując jej zgodność z prawem, a także prawidłowość poprzedzającego tę decyzję postępowania administracyjnego. Nadto wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na skargę Burmistrz, działając przez pełnomocnika w osobie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej wskazując, iż skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z pominięciem przysługującego mu środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji w postaci odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej w skrócie p.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji, do rozpatrzenia którego właściwy jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Decyzja organu wyższego stopnia, tj. organu odwoławczego jest decyzją ostateczną (art. 16 § 1 k.p.a.) i właśnie od tego rodzaju rozstrzygnięcia stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na decyzję organu pierwszej instancji (w tym przypadku Burmistrza), z pominięciem etapu rozpoznania sprawy przez administracyjny organ odwoławczy (w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze), należy uznać za niewyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. Jest to jedna z przyczyn niedopuszczalności skargi, o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, wyd. Zakamycze 2005, s. 158), w związku z czym wniesiona skarga nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym i została odrzucona. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Jeżeli chodzi o wniosek S.W. o przyznanie prawa pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12, LEX nr 1121172), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12, LEX nr 1121093). Norma wynikająca z przepisu art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723), co ma miejsce w niniejszej sprawie. W rozpatrywanym przypadku oczywista bezzasadność skargi S.W. wynika z faktu zaskarżenia rozstrzygnięcia, którego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny rozpoznać merytorycznie, tzn. decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Jednakże w razie ewentualnego wniesienia przez stronę skargi na rozstrzygnięcie ostateczne, tzn. takie, na które skarga do sądu administracyjnego przysługuje (tzn. rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane na skutek odwołania skarżącego od organu pierwszej instancji) oraz ewentualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego wraz z tą skargą, wniosek ten podlegać będzie merytorycznemu rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W konsekwencji, na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.