II SA/Go 54/21

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-10-20

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Jarosław Piątek, Grażyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej jest uzasadniona w sytuacji, gdy wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe, ale nie wykazała wystarczającego współdziałania z organem w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w tym odmówiła udziału w zajęciach Centrum Integracji Społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego była uzasadniona, ponieważ mimo spełnienia kryterium dochodowego, wnioskodawczyni nie wykazała wystarczającego współdziałania z organem w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. Odmowa udziału w Centrum Integracji Społecznej oraz brak inicjatywy w poszukiwaniu zatrudnienia, mimo wezwań organu, stanowiły podstawę do odmowy przyznania świadczenia, zgodnie z zasadą pomocniczości i wymogiem aktywizacji beneficjentów pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni K.K. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na okres maj-czerwiec 2020 r. na różne potrzeby. Organ I instancji przyznał jej częściową pomoc na żywność i z powodu bezrobocia. Po uchyleniu tej decyzji, organ odmówił przyznania zasiłku celowego, wskazując na brak wystarczającego współdziałania wnioskodawczyni, w tym odmowę udziału w Centrum Integracji Społecznej (CIS) i zawyżone deklarowane koszty utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając brak działań wnioskodawczyni zmierzających do poprawy sytuacji finansowej. W skardze do WSA wnioskodawczyni podtrzymała swoje stanowisko, kwestionując propozycję skierowania do CIS i zarzucając organom działania bezprawne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. K.K. wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej na okres maj-czerwiec 2020 r. na jedzenie, ubrania, opłaty, leki oraz inne ważne potrzeby. Wniosek został uzasadniony trudną sytuacją finansową strony. W zakresie dotyczącym żywności działający w imieniu Burmistrza Zastępca Kierownika Miejsko-Gminnego OPS w dniu [...] maja 2020 r. wydał decyzję przyznającą stronie pomoc finansową na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 300,00 zł miesięcznie na okres od maja do czerwca 2020 r. Nadto decyzją z tej samej daty organ przyznał stronie z powodu bezrobocia miesięcznie kwotę 128,00 zł na okres od maja do czerwca 2020 r. Wnioskująca odebrała te świadczenia, ale nie zgodziła się z tym sposobem załatwienia sprawy i złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które, decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2, 3, art. 4 art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 3, ust.4, art. 2 ust. 2, art.39 ust. 1, 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 dalej jako: u.p.s.) w zw. z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z dnia 13 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020, poz. 256 ze zm., dalej jako: k.p.a.), odmówił K.K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. W toku ponowionego postępowania organ ustalił, że wnioskodawczyni na dzień składania wniosku prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z synem A.K. (lat 15). Rodzina zamieszkiwała w [...] w wynajętym pokoju z dostępem do kuchni i łazienki. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] maja 2020 r. wynika, że wnioskodawczyni i jej syn zamieszkują pod wskazanym adresem od marca 2020 r. Strona jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Dochód rodziny to alimenty pobierane na rzecz małoletniego syna w wysokości 800,00 zł. Z zaświadczenia wydanego przez lekarza specjalistę medycyny pracy wynika, że dla K.K. "ze względu na przewlekłe choroby" wskazana jest praca w krótszym wymiarze godzinowym. Zdaniem organu I instancji kryterium dochodowe dla rodziny dwuosobowej, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej wynosi 1056,00 zł. Oznacza to, że dochód wnioskodawczyni kwalifikował ją do świadczeń z pomocy społecznej. K.K. zadeklarowała, że miesięczny koszt wynajmu mieszkania wynosi 1000,00 zł (w tym 100,00 zł energia i 100,00 zł woda) z dochodu rodziny w wysokości 1300,00 zł (800,00 zł alimenty i świadczenie 500+). Pozostałe 300,00 zł z budżetu domowego przeznacza na potrzeby związane z zakupem lekarstw dla syna, który często choruje na infekcje wirusowe, na zakup artykułów higienicznych, chemicznych, dojazdy do pracy jeżeli ją znajdzie - dojazd do [...] wynosi 260,00 zł miesięcznie. Strona w przedmiotowej sprawie wnioskuje o 200 zł na wodę i prąd. Nadto wnioskująca podała, że miesięczny koszt wyżywienia syna ocenia na 600 zł, natomiast kwota za wyżywienie ww. wynosi 400 zł. Wnioskodawczyni wskazała również, że syn powinien spożywać dziennie chleb (3,00 zł), 1 mleko (2,20 zł), 1 porcję warzyw lub owoców (3,00 zł), obiad (5,00 zł), śniadanie (2,50 zł), kolacja (2,50 zł), napoje w tym herbata, cukier, kakao (1,80 zł). Strona wymieniła także zapotrzebowanie na ubrania dla syna: koszulki 4 sztuki (120,00 zł), buty pełne 1 para (150,00 zł), tenisówki 1 para (30,00 zł), szorty 3 pary (120 ,00 zł), skarpety 3 pary (120,00 zł), kurtka wiosenna (100,00 zł), piżama (80,00 zł) papcie (30,00 zł). Łączne zapotrzebowanie na ubiór to kwota 650,00 zł. W ocenie organu I instancji podane przez stronę kwoty są zawyżone. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. zgłaszała również inne potrzeby: piankę do spania (40,00 zł), pościel (2x 50,00 zł), prześcieradła (2x 30,00 zł), ręczniki duże (2x 30,00 zł). Dalej organ pomocy społecznej wyjaśnił, że w związku z trudną sytuacją finansową rodziny przeprowadzono rozmowę dotyczącą możliwości skierowania wnioskodawczyni do Centrum Integracji Społecznej (dalej jako: CIS), za udział w którym ww. otrzymywałaby świadczenie integracyjne, co poprawiłoby byt rodziny. Zainteresowana nie wyraziła zgody na udział w CIS twierdząc, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć uczestnictwa w CIS. Przedstawione zaświadczenie lekarskie potwierdza możliwość udziału K.K. w zajęciach CIS, gdzie możliwe jest dostosowanie wykonywanych czynności do możliwości strony w zmniejszonym wymiarze czasu pracy. Ze względu na zgłaszany stan zdrowia K.K. otrzymała do wypełnienia wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, co może dać szansę na pracę w warunkach szczególnych oraz przynieść dodatkowe świadczenia pieniężne. Jednak wnioskodawczyni nie potwierdziła organowi złożenia takiego wniosku. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazało na konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy, jednak ponowne przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jest w przedmiotowej sprawie niemożliwe, ponieważ strona wyprowadziła się i nie wskazała nowego adresu. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 3 ust. 2 u.p.s. zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Zdaniem organu oznacza to wszelkie działania pomocowe skierowane w stronę rodziny, mające za zadanie usamodzielnienie rodziny w jej funkcjonowaniu. Pomoc społeczna nie opiera się jedynie na świadczeniach pieniężnych, dlatego ważna jest, stosownie do treści art. 4 ww. ustawy współpraca wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, której w przedmiotowej sprawie strona nie podejmowała. Organ I instancji podał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast treść ust. 4 powyższego przepisu stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Uzasadniając odmowę przyznania zasiłku celowego organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Według organu wnioskodawczyni nie wykazywała działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej rodziny, bowiem nie wyraziła zgody na udział w zajęciach Centrum Integracji Społecznej, co stanowi podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń, czy też odmowy przyznania świadczenia. Jednocześnie organ wskazał, że przyznał stronie pomoc finansową w formie zasiłku okresowego na okres 2 miesięcy oraz pomoc finansową również na okres 2 miesięcy w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu". Następnie organ podał, że na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.) i zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, które dotyczą zasad udzielania pomocy społecznej, nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Organ pomocy społecznej wyjaśnił, że zasiłek celowy jest świadczeniem uzależnionym od uznania administracyjnego organu rozpoznającego wniosek, co oznacza, że organ nie jest zobowiązany, lecz może przyznać jedynie świadczenie i to tylko po spełnieniu wszystkich ustawowych przesłanek oraz przy założeniu, iż nie wystąpi żadna przesłanka obligatoryjnie wykluczająca przyznanie zasiłku, natomiast decyzja o wysokości przyznanej pomocy jest wydana w ramach tzw. "uznania administracyjnego", czyli obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłoszonych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej posiadając określone środki w budżecie przeznaczone na zasiłki celowe na bieżący rok musi racjonalnie nimi gospodarować. W konsekwencji, organ I instancji - oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby wnioskodawczyni uznał, iż niezasadnym jest przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia i nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Nadto organ wskazał, że wydatki deklarowane przez K.K. nie zostały udokumentowane fakturami, paragonami, brak jest zatem potwierdzenia deklarowanych wydatków. Wnioskodawczyni nie dostarczyła również dokumentacji medycznej świadczącej o konieczności zażywania leków oraz dokumentu, który potwierdzałby brak możliwości podjęcia zatrudnienia. Syn wnioskodawczyni ma 15 lat, nie jest osobą niepełnosprawną i nie wymaga opieki całodobowej. Odmowę udziału w zajęciach Centrum Integracji Społecznej strona uzasadniła tym, że jest osobą wykształconą, a proponowane uczestnictwo jest poniżej jej kwalifikacji. W ocenie organu wnioskodawczyni nie wykazuje żadnych działań, które samodzielnie umożliwiłyby jej codzienne funkcjonowanie, natomiast cały ciężar wydatków przerzuca na MGOPS. Od powyższej decyzji K.K. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uwzględnienie odwołania lub przesłanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Strona podniosła, że wnioskowała o pomoc na miesiące maj-czerwiec 2020 r. i wywiad został wówczas przeprowadzony, potrzeby określiła w złożonym wniosku, a organ nie ma podstaw do ingerencji w jej prywatność. Skarżąca stwierdziła też, że "organ podejmuje działania bezprawne wskazując, że skierowano ją do CIS, choć nie dostała takiej propozycji". Zdaniem strony jest to kłamstwo, gdyż w tym czasie, podczas pandemii, nigdzie nie pracowano, panie z opieki przyjechały tylko raz z paczką żywnościową, która starczyła jedynie na tydzień, nie rozpatrzyły wniosku o pomoc żywnościową. Nikt z MGOPS nie prosił skarżącej o dostarczenie rachunków za leki, dokumentacji medycznej, które dośle do SKO. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] października 2020 r., nr [...] stwierdziło, że skarżąca nie podejmowała żadnych działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej rodziny i nie wyraziła zgody na udział w zajęciach Centrum Integracji Społecznej, co stanowi podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń, czy odmowy przyznania świadczenia. Organ odwoławczy zaznaczył także, że skarżącej przyznano na miesiące maj i czerwiec 2020 r. pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 128,00 zł miesięcznie oraz pomoc finansową w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu",w wysokości 300 zł miesięcznie. Odnosząc się do zarzutu skarżącej Kolegium wskazało, że propozycja jej zatrudnienia w Centrum Integracji Społecznej zawarta jest w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym ze skarżącą w dniu [...] maja 2020 r, w którym wskazano, że zaproponowano skarżącej podjęcie pracy w Centrum Integracji Społecznej w celu poprawy sytuacji finansowej rodziny. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż rodzinny wywiad środowiskowy, w związku ze złożonym przez nią wnioskiem o przyznanie pomocy na miesiąc maj i czerwiec został już z nią przeprowadzony i opieka społeczna po miesiącu czerwcu nie powinna ingerować w jej prywatność Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania skarżącej i brak informacji o nowym miejscu zamieszkania, w trakcie prowadzonego ponownie postępowania organ wezwał skarżącą o zgłoszenie się do Ośrodka, a następnie wobec braku kontaktu ze skarżącą, wydał decyzję w oparciu o zebrane wcześnie dokumenty. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu K.K. podniosła okoliczności wskazywane we wniosku oraz odwołaniu podkreślając, że nie jest w stanie podjąć pracy ze względu na schorzenia, nie stać jej na leczenie siebie i syna, a organ I instancji nie domagał się żadnych dokumentów. Nie proponowano jej także zajęć w CIS. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa, zgodnie z wolą stron, została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej, która w art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Wskazać należy, że decyzja w sprawie zasiłku celowego ma znamiona aktu uznaniowego, a zatem spełnienie wymogów określonych w tym przepisie, a także wymogu dotyczącego kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.) otwiera możliwość przyznania zasiłku celowego, przy czym podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego w tej sprawie nie jest obowiązkiem organu. Przyjęcie przez ustawodawcę konstrukcji uznania administracyjnego oznacza wyposażenie organu administracji w kompetencję do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji skarżąca spełnia warunki materialne kwalifikujące ją do przyznania wsparcia z pomocy społecznej, bowiem nie osiąga dochodu, a w dacie składania wniosku była osobą bezrobotną. Zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Mimo zatem spełnienia przez stronę kryterium dochodowego i zaistnienie niezbędnej potrzeby bytowej brak współdziałania w przezwyciężeniu trudnej sytuacji może stanąć na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku w większym zakresie. Wymaga podkreślenia, że rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej organ winien mieć zawsze na uwadze, że pomoc ta ma charakter wspomagający osobę zainteresowaną w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej. Pomoc ta powinna być jednym z instrumentów polityki społecznej zmierzającym do ułatwienia i umożliwienia danej osobie powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Zaspakajanie niezbędnych potrzeb bytowych, których dana osoba nie jest w stanie zaspokoić własnym działaniem stanowi formę wsparcia w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Poszczególne instytucje wsparcia pomocy społecznej zakładają jednak konieczna współpracę osoby wnioskującej z organem w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej oraz podejmowanie własnych inicjatyw przez wnioskodawcę w celu poprawy swojej sytuacji. Zdaniem Sądu ze stanu faktycznego sprawy i dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że takiego współdziałania zabrakło. Twierdzenia i zarzuty strony dotyczące tego, że organ nie wzywał jej do udokumentowanie podnoszonych we wniosku okoliczności są niezgodne z dokumentami sprawy. Organ wykazał również, że skarżąca odmówiła udziału w zajęciach CIS, co umożliwiłoby poprawę sytuacji finansowej jej rodziny. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, że nie może w ogóle podejmować zatrudnienia. Nie można również pominąć, że skarżąca - pomimo wezwania organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. - nie zgłosiła się do Ośrodka Pomocy Społecznej. Kolegium wskazało również, że skarżąca otrzymała pomoc w formie zasiłku okresowego (za okres maj-czerwiec 2020 r.) oraz pomoc finansową w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu". W ocenie Sądu podnoszone przez skarżącą w skardze okoliczności nie usprawiedliwiają jej pasywności w zakresie podjęcia zatrudnienia i oczekiwania, że wszystkie jej potrzeby życiowe i bytowe zostaną pokryte ze środków tylko pomocy społecznej, środków, co należy podkreślić, ograniczonych i mających na celu aktywizację osób potrzebujących, a nie uczynienie ich nieaktywnymi, biernymi beneficjentami środków publicznych. Powyższe stanowisko pozostaje w zgodzie z zasadą pomocniczości (subsydiarności) wynikającą z powołanego art. 2 ust. 1 u.p.s., którą można sprowadzić do kilku tez. Po pierwsze, społeczeństwo nie powinno pozbawiać jednostki tego, co sama może zrobić – zakaz odbierania. Po drugie, państwo powinno wesprzeć jednostkę w działaniach przekraczających jej możliwości, powinna to być tzw. pomoc do samopomocy – subsydiarne towarzyszenie. Po trzecie, pomoc powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2016 r., I OSK 1055/16 i 13 czerwca 2017 r., I OSK 331/16, CBOSA). Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy sprawy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast odmowa przyznania świadczenia znajdowała uzasadnienie w przywołanych powyżej art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 11 ust. 2 u.p.s. W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała ani przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło