II SA/Go 543/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] Starosta odmówił wznowienia na żądanie strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego nr [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. w sprawie nieodpłatnego przeniesienia własności działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 900 m2 wraz zabudowaniami, położonej w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa - Zasoby Agencji Nieruchomości Rolnych, na rzecz M.C. s. J. i Z.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na wniosek M.C. reprezentowanego przez radcę prawnego E.G. organ wszczął postępowanie administracyjne o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1993 r. w sprawie nieodpłatnego przeniesienia własności działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 900 m2 wraz zabudowaniami, położonej w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa - Zasoby Agencji Nieruchomości Rolnych ustalając, że działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...], na której znajdowały się zabudowania wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, które Z.C. (matka wnioskodawcy) na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 1971 r. wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa przekazała na własność Państwa wraz zabudowaniami w zamian za rentę. W pkt 3 i 4 wymienionej decyzji wyznaczono Z.C. oraz zamieszkałej z nią rodzinie mieszkanie zastępcze i pomieszczenie gospodarcze do bezpłatnego dożywotniego użytkowania oraz działkę gruntu rolnego o powierzchni 0,50 ha w miejscowości [...] do bezpłatnego dożywotniego użytkowania. Po śmierci Z.C. - syn M.C. - jako zstępny po zmarłej skorzystał z uprawnienia określonego w przepisach art. 118 ust. 2 - 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, składając wniosek o przyznanie własności na jego rzecz działki siedliskowej wraz z zabudowaniami oznaczonej nr [...]. W związku z tym, iż w skład działki siedliskowej oznaczonej nr [...] oprócz gruntów obejmujących zabudowania sklasyfikowanych jako BRV (grunty zabudowane na gruntach ornych klasy V wchodziły również grunty orne sklasyfikowane jako R IVb i R V, Kierownik Urzędu Rejonowego zlecił jednostce wykonawstwa geodezyjnego podział działki nr [...] celem wyodrębnienia gruntów niezbędnych do korzystania z zabudowań. W wyniku podziału działki nr [...] powstała działka o nr ewid. [...] o pow. 0,09 ha obejmująca zabudowania i działka rolna o nr ewid. [...] o pow. 0,30 ha. Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] grudnia 1993 r. przeniósł nieodpłatnie własność działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 900 m2 wraz zabudowaniami, położonej w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa - Zasoby Agencji Nieruchomości Rolnych na wniosek i rzecz M.C. s, J. i Z. jako osoby zstępnej po zmarłej matce. Organ podniósł, że organ administracji nie ma obowiązku przeniesienia na własność całej działki, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, przekazanego Państwu za świadczenia rentowe czyli całego dawnego siedliska lecz jedynie takiej powierzchni, która jest niezbędna do korzystania z budynków. W dalszej części uzasadnienia organ, odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, wykazał na niezasadność wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1993 r. w sprawie nieodpłatnego przeniesienia własności działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 900 m2 wraz zabudowaniami, położonej w [...] podając, że jako zstępny osoby uprawnionej wykorzystał już swoje uprawnienia w zakresie odpowiadającym osobie uprawnionej oraz, że wnioskodawca był zorientowany już przed rokiem 2008 o przebiegu postępowania administracyjnego dot. nadania mu na własność działki siedliskowej nr [...] jak i o podziale działki nr [...]. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła radca prawny E.G. - pełnomocnik M.C., zarzucając postanowieniu naruszenie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 118 ust. 2 - 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przyznanie skarżącemu nieruchomości o pow. 0,09 ha wypełniało ustawowy wymóg "powierzchni niezbędnej do korzystania z budynków" oraz naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że decyzja z dnia 6 grudnia 1993 r. objęta wnioskiem o wznowienie została wydana niezgodnie z pierwotnym wnioskiem skarżącego, bowiem dotyczyła wyłącznie działki nr [...] bez działki [...], choć wniosek dotyczył całej nieruchomości [...]. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik skarżącego złożyła dwa pisma z [...].02.2012 r. oraz [...].03.2012 r., składając oświadczenie M.C., oświadczając ponownie w imieniu mandanta, że wniosek jak i postępowanie dotyczyły całej działki [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji wskazując, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis ten ma na celu zagwarantowanie realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Wznowienie postępowania na podstawie wskazanej w tym przepisie jest uzasadnione w sytuacji, gdy strona postępowania bez własnej winy nie brała udziału w całym postępowaniu administracyjnym lub w którymkolwiek z jego stadiów. Dalej organ II instancji wskazał, że przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w innych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z przyczyn przez nią niezawinionych i nie ma tutaj znaczenia prawnego, czy winę w tym zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracji publicznej. Organ odwoławczy podniósł, iż brak winy strony podlega udowodnieniu i nie wystarczy tutaj samo prawdopodobieństwo. W myśl art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Zgodnie treścią art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2011 r., II SA/Po 314/2011, LexPolonica nr 2627354). W przedmiotowej sprawie zdaniem Kolegium nie budzi wątpliwości, że M.C. pismem z dnia [...] czerwca 1993 r. wystąpił w wnioskiem o nieodpłatne przyznanie własności działki siedliskowej wraz z zabudowaniami nr [...]. Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] grudnia 1993 r. przeniósł nieodpłatnie własność działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 900 m2 wraz zabudowaniami, położonej w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa – Zasoby Agencji Nieruchomości Rolnych na wniosek i rzecz M.C. s. J. i Z. jako osoby zstępnej po zmarłej matce. Decyzję powyższą odebrała [...] grudnia 1993 r. żona M.C. M.C.. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] grudnia 1993 r. W aktach sprawy znajduje się również projekt podziału - szkic podstawowy, na którym widnieje podpis ojca J.C., który w zastępstwie M.C. oświadczył, że granice działki nr [...] przedstawione na szkicu zostały mu wskazane w dniu [...] października 1993 r. i nie wnosi zastrzeżeń do ich przebiegu. Tym samym Kolegium w oparciu o ww. dokumenty, uznało, że M.C. miał przymiot strony zarówno w postępowaniu w przedmiocie podziału działki [...] na działki nr [...] jako części postępowania o nadanie na własność działki [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji nie mógł odmówić wznowienia postępowania, jeżeli żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę w ustawowym terminie i jeżeli została wskazana ustawowa podstawa wznowienia, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Zdaniem SKO uzasadnienie odmowy wznowienia postępowania przez Starostę jest błędne, gdyż w istocie I organ ten rozstrzygnął na etapie wznowienia postępowania samą przesłankę wznowienia. Organ odwoławczy wskazał, że z przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Termin ten wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że wniosek o wznowienie postępowania datowany [...].11.2011 r. wpłynął do organu I instancji 15 grudnia 2011 r., zaś zakładając nawet, że wnioskodawca dowiedział się o decyzji nr [...] z dnia [...].12.1993 r. dopiero w 2006 r. (postanowienie Sądu Rejonowego z [...].11.2006 r. sygn. akt [...], pismo Starosty z dnia [...] lipca 2006 r. jako odpowiedź na pismo adw. W.P. o udzielenie informacji dot. statusu prawnego działki nr [...]), to w dacie składania wniosku termin do wniesienia wniosku upłynął. Jednakże w ocenie Kolegium M.C. o wymienionej wyżej decyzji dowiedział się w grudniu 1993 r., chociażby z uwagi na fakt, że decyzję tę odebrała jego żona. Co do złożonego [...].02.2012 r. przez M.C. oświadczenia w tym zakresie Kolegium nie dało mu wiary, z uwagi na widniejący w aktach, czytelny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Okoliczność, że M.C. nie pamięta dokumentu potwierdzającego odbiór decyzji pozostaje bez znaczenia w sytuacji gdy dokument taki znajduje się w zgromadzonym materiale dowodowym. Zaznaczyć należy, że informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu, który decyzję wydał. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Tym samym nie do przyjęcia jest twierdzenie, że wnioskodawca nie miał wiedzy o przedmiotowej decyzji. Poza tym obowiązkiem strony jest wykazanie zachowania miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czego w niniejszej sprawie wnioskodawca nie uczynił. W ocenie organu II Instancji nie budzi wątpliwości, że podstawą wznowienia postępowania wskazywaną przez wnioskodawcę jest przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jednakże z uwagi na upływ miesięcznego terminu, należało odmówić wznowienia postępowania. Co do zarzutu naruszenia art. 118 ust. 2 -2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. 2008 r. Nr 50 poz. 291, ze zm.) poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przyznanie skarżącemu nieruchomości o pow. 0,09 ha wypełniało ustawowy wymóg powierzchni niezbędnej do korzystania z budynków stwierdzić należy, że kwestia ta nie może być w ogóle przedmiotem postępowania, którego wynikiem końcowym jest postanowienie o wznowieniu postępowania, albo odmowa wznowienia, jak w niniejszej sprawie. Kwestie merytoryczne winny być rozstrzygane dopiero w ewentualnie wznowionym postępowaniu. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę wniósł M.C., który zażądał jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i niewskazanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ) – dalej "p.p.s.a." - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w ramach tak zakreślonej właściwości, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego nr [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. w sprawie nieodpłatnego przeniesienia własności działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 900 m2 wraz zabudowaniami, położonej w Dankowie, stanowiącej własność Skarbu Państwa - Zasoby Agencji Nieruchomości Rolnych, wskazując jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zachowanie terminu jednomiesięcznego musi być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione przez stronę. Obowiązkiem organ administracji publicznej jest z urzędu badać zachowanie tego terminu. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że żona skarżącego w dniu 9 grudnia 1993 r. odebrała odpis decyzji z 1993 r., która jest objęta wnioskiem o wznowienie postępowania. Z postanowienia Sądu Rejonowego (wydanego między innymi z wniosku skarżącego) z dnia [...].11.2006 r. sygn. akt [...] wyraźnie wynika, że M.C. jest właścicielem działki nr [...] oraz że działka nr [...] została w 1993 r. podzielona na 2 działki [...] położonych w [...]. W postanowieniu tym Sąd też stwierdził, że działka [...] nie należała do masy spadkowej po Z.C.. Jak wynika z akt administracyjnych w piśmie Starosty z dnia [...] lipca 2006 r. organ ten poinformował pełnomocnika skarżącego adw. W.P., że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego nr [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nadano M.C. działkę nr [...] na własność, a działka nr [...] nadal stanowi Skarbu Państwa we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych. Wobec tego już z powołanych powyżej dokumentów wynika, że wniosek o wznowienie postępowania datowany [...].11.2011 r., który wpłynął do organu I instancji [...] grudnia 2011 r. został złożony ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu. Z akt sprawy ponadto wynika, że skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Podkreślić trzeba, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości rozpatrywania z urzędu (bez wniosku) sprawy przywrócenia terminu. W tej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany był utrzymać w mocy postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia na wniosek strony mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), skargę oddalono.