II SA/Go 547/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA ANNA Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 przy udziale sprawy ze skargi A.P. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Zasiłek okresowy Oddalono skargę Uzasadnienie. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówił przyznania A.P. pomocy w formie zasiłku okresowego. Decyzja wydana została na podstawie art. 110 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (DZ.U. z 2004r. Nr 64 poz. 593) oraz na podstawie art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie osiągającą żadnego dochodu, nadto posiada ustalony lekki stopień niepełnosprawności. Wnioskodawca korzysta z gorących posiłków w stołówce charytatywnej. Kryterium dochodowe kwalifikujące stronę do otrzymania pomocy pieniężnej wynosi 461, 00 zł . Jako odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, organ wskazał brak właściwej współpracy strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co przejawiło się w nie udzielaniu rzetelnych informacji na temat sytuacji finansowej strony. Nadto wnioskodawca nie podjął proponowanych przez Powiatowy Urząd Pracy prac krótkoterminowych w dniach od [...] grudnia 2004r. do [...] grudnia 2004r. oraz od [...] stycznia 2005r. do [...] stycznia 2005r. Dalej organ wskazał, że z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że strona jest zabezpieczona w podstawowe potrzeby. Od decyzji organu I instancji A.P. wniósł odwołanie, w którym zarzucił że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2005r. Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na fakultatywny charakter pomocy w formie zasiłku okresowego. Dalej, powołując się na treść art. 4 ustawy o pomocy społecznej, organ podkreślił obowiązek współdziałania osób i rodzin korzystających ze wsparcia z pomocy społecznej, w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie organu strona nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu jej sytuacji życiowej, ponadto mimo przedstawionej jej propozycji pracy, nie zamierzała tej pracy podjąć, dalej - w ocenie organu - strona jest zabezpieczona w podstawowe potrzeby bytowe i nie zachodzi konieczność wspierania jej w formie wnioskowanego świadczenia. A.P. wniósł skargę. W skardze strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji zarzucając, że wydana ona została z naruszeniem prawa administracyjnego, ustawy o pomocy społecznej i prawa cywilnego. Skarżący stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne prowadzone było nieprawidlowo. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że podjęcie pracy krótkoterminowej w wymiarze 5 – dni roboczych nie rozwiąże jego trudnej sytuacji życiowej i nie zapewni mu bytowania w godnych warunkach. Zdaniem skarżącego 5-dniowa forma pracy stanowi formę znęcania się nad człowiekiem, ponieważ skierowanej do tego typu pracy osobie nie zapewnia się wyżywienia, stwarzając w ten sposób zagrożenie dla życia i zdrowia. Dalej skarżący stwierdził, że praca w wymiarze 5 dni, nie może być podstawą do odmowy świadczenia. Skarżący wskazał, że zarzuty organów I i II instancji jakoby remontował i wyposażał kuchnię oraz posiadał wyżywienie są nieprawdziwe, a organ nie przedstawił wiarygodnych dowodów na te okoliczności. Dalej skarżący podniósł, że subiektywna ocena pracownika socjalnego jest nierzetelna i przesiąknięta w ocenie faktów impertynenckim działaniem na szkodę skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (DZ.U. z 2004r. Nr 64 poz. 593) – zwaną dalej ustawą, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwała chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego – osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z treści przytoczonego powyżej przepisu ustawy wynika, że zasiłek okresowy ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w wypadku spełnienia przez stronę warunków formalnych, o których mowa w przepisie, organ administracyjny jest zobligowany do przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego. Kwestią należącą do uznania organu jest natomiast wysokość przyznanego świadczenia oraz okres na jaki ma być ono przyznane. Przy czym w ust. 3 i 4 art. 38 ustawodawca określił minimalną i maksymalną wysokość zasiłku, natomiast w ust. 5 art. 38 stwierdził, że okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Ustawa przewiduje również możliwość przyznania pomocy w formie świadczeń pieniężnych, które mają charakter fakultatywny (np. zasiłek celowy). W przypadku takich form pomocy decyzja w kwestii ich przyznania opiera się w całości na uznaniu administracyjnym. Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy (w wersji obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracyjne) brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 11 ust. 2 ustawy nie różnicuje sytuacji ze względu na rodzaj świadczenia, co oznacza że zarówno w przypadku świadczenia w o charakterze obligatoryjnym jak i świadczenia o charakterze fakultatywnym, wystąpienie okoliczności, o których mowa w przywołanym przepisie, uprawnia organ do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Decyzja wydana w tym przedmiocie winna być wnikliwie umotywowana, tak aby w sposób nie budzący wątpliwości wynikało z niej, że odmowa przyznania świadczenia jest rzeczywiście uzasadniona wystąpieniem okoliczności, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący spełnia warunki formalne do przyznaniu mu zasiłku okresowego. Skarżący jest osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnego dochodu, jest niepełnosprawny w stopniu lekkim. Odmowa przyznania świadczenia nastąpiła z powodu stwierdzenia braku właściwej współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym oraz niepodjęcia proponowanych mu przez Powiatowy Urząd Pracy prac krótkoterminowych. W aktach sprawy znajdują kserokopie skierowań skarżącego do prac krótkoterminowych w okresie: [...]. 12. 2004r. - [...]. 12 2004r. oraz w okresie: [...]. 01 2005r. - [...]. 01 2005r. Skierowania te zostały przez skarżącego odebrane, jednak skarżący do wykonania prac nie zgłosił się, co pozostaje w sprawie okolicznością bezsporną. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym ze skarżącym w dniu [...] stycznia 2005r. pracownik socjalny zawarł stwierdzenie, że skarżący przejawia postawę roszczeniową w stosunku do Państwa, a konkretnie do pomocy społecznej. Postawa ta - zgodnie treścią wywiadu środowiskowego – miałaby się przejawiać w odmowie podjęcia pracy o charakterze fizycznym. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd stwierdził, że z akt sprawy nie wynika na czym miałby polegać brak właściwej współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym. W szczególności z wywiadu środowiskowego nie wynika jakie ustalenia usiłował poczynić pracownik socjalny, jakich skarżący udzielił odpowiedzi, ewentualnie w jakich sprawach nastąpiła odmowa udzielenia wyjaśnień przez skarżącego. Skarżący odmówił jednak podjęcia zaproponowanej mu przez Powiatowy Urząd Pracy pracy, przy czym sytuacja taka miała miejsce dwukrotnie. Odmowę podjęcia pracy przez skarżącego należało uznać za nieuzasadnioną, albowiem z wyjaśnień skarżącego wynikało, że gotów jest jedynie podjąć pracę umysłową, a nie fizyczną. Sąd uznał, że w sytuacji skarżącego, który jest osobą bezrobotną bez żadnego dochodu, przedstawione przez skarżącego motywy nie usprawiedliwiają odmowy podjęcia pracy. W myśl art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ustawy osoby korzystające ze wsparcia z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Ustawa o pomocy społecznej zakłada, że sytuacje życiowe w których osoby korzystające ze wsparcia znalazły się, powinny mieć charakter przejściowy, gdyż osoby te winny zmierzać do rozwiązania tychże sytuacji. Uregulowania wynikające z art. 2 ust. 1, art. 3 , art. 4 ustawy mają związek z treścią art. 11 ust. 2,czego konsekwencją jest możliwość odmowy przyznania świadczenia w wypadku między innymi nieuzasadnionej odmowy podjęcia pracy przez osobę bezrobotną. W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja faktyczna, która w myśl art. 11 ust. 2 uprawniała organ do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie Sądu argumentacja zgodnie z którą podjęcie pracy krótkoterminowej nie rozwiąże trudnej sytuacji życiowej skarżącego, wobec czego odmowę podjęcia takiej pracy należało uznać za uzasadnioną, nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl zasad ogólnych ustawy o pomocy społecznej, osoba korzystająca ze wsparcia z pomocy społecznej winna podejmować wszelkie prawem dopuszczalne kroki w celu poprawy swojej sytuacji, a jej bierna postawa i odmowa podjęcia działań w tym kierunku, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił. As. WSA S.WSA As. WSA J. Brzezińska G. Staniszewska A. Juszczyk-Wiśniewska