II SA/Go 547/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego adwokata [...] o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującej sporządzenie opinii o braku podstaw od wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego p o s t a n a w i a: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim adwokatowi [...] kwotę 120 zł (słownie sto dwadzieścia złotych) podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującej sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę A.P. złożoną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...]. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 lipca 2007 roku w niniejszej sprawie, przyznano skarżącemu A.P. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka na pełnomocnika wyznaczyła adwokata A.W.. Pismem z dnia [...] roku w/w adwokat oświadczył, iż nie znajduje on podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie i jednocześnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów rozpoznania zasadności wniesienia skargi kasacyjnej, które nie zostały opłacone w żadnej części. Z powyższego pisma wynika także, iż oświadczenie to zostało przesłane do wiadomości skarżącego A.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Z treści pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] roku wynika jednoznacznie, iż pełnomocnik domaga się zasądzenia kosztów za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W tym miejscu należy wskazać, iż co prawda w w/w przepisie mowa jest o wyznaczonym pełnomocniku jednak ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Wyznaczenie pełnomocnika tylko oznacza prawo strony do udzielenia takiego pełnomocnictwa wyznaczonemu przez organ właściwego samorządu pełnomocnikowi (art. 244 § 2 u.p.p.s.a.). Dopiero legitymujący się stosownym umocowaniem pełnomocnik (art. 37 § 1 u.p.p.s.a.) może dokonywać w imieniu strony czynności procesowych i domagać się z tego tytułu stosownego wynagrodzenia, (por. Postanowienie NSA z 11 października 2006 roku, sygn. akt l FZ 288/06). Wyznaczenie przez organ właściwego samorządu profesjonalisty wymienionego w art. 244 u.p.p.s.a., stanowi zgodnie z literalnym brzmieniem art. 244 § 2 u.p.p.s.a. "uprawnienie" strony do uczynienia go swoim pełnomocnikiem. Udzielenie w omawianej sytuacji pełnomocnictwa stanowi prawo i wybór strony, którego nie wolno domniemywać, a co wynika wprost z treści art. 244 § 2 u.p.p.s.a.. Inaczej jest jednak w przypadku nieopłaconej pomocy prawnej, nie można bowiem przyjąć, że opinia ustanowionego z urzędu adwokata (lub innego podmiotu wymienionego w art. 244 u.p.p.s.a.) o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi działanie w imieniu mocodawcy, o którym mowa w art. 34 u.p.p.s.a. Opinia ta jest jedynie wyrazem poglądów tego adwokata, co do zasadności popierania sprawy skarżącego w postępowaniu kasacyjnym. W piśmie tym, wyznaczony przez organ właściwego samorządu profesjonalista, nie wyraża zdania (i żądania) skarżącego, a jedynie swoje zapatrywanie na stan faktyczny i prawny sprawy. Skoro zatem sporządzając stosowną opinię nie działa on w imieniu skarżącego w procesie, to tym samym nie można przyjąć, że czynność ta wymaga pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 36 u.p.p.s.a.. Nie oznacza to jednak, że adwokatowi nie należy się z tego tytułu wynagrodzenie. Przeciwnie, sporządzenie stosownej opinii wymaga zapoznania się ze sprawą i przedstawienia potencjalnemu mocodawcy oceny prawnej dotyczącej jego sprawy. Mimo zatem, że czynność ta nie stanowi działania w imieniu ewentualnego mocodawcy w procesie, to jest usługą prawną na jego rzecz i jako taka mieści się w ramach nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 u.p.p.s.a.). Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest zapis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, póz. 1348 ze zm.), zgodnie z którym stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie wyznaczony adwokat nie przedstawił pełnomocnictwa. W aktach znajduje się tylko upoważnienie do działania w niniejszej sprawie udzielone przez wyznaczonego pełnomocnika A.W. - aplikantowi adwokackiemu A.S. W tym miejscu należy zauważyć, iż w wypadku zastępstwa adwokata przez aplikanta adwokackiego, zastępca aplikant adwokacki nie uzyskuje statusu pełnomocnika procesowego, gdyż działa jedynie za pełnomocnika (w jego imieniu) i nigdy - jak substytut - nie wchodzi w jego miejsce. Zastępca zastępuje adwokata, który udzielił mu upoważnienia i jakkolwiek jego czynności wywołują skutek wobec strony, to jednak nie dlatego, że jest jej pełnomocnikiem, lecz dlatego, że działa w imieniu pełnomocnika. Między stroną a zastępcą adwokata nie powstaje węzeł prawny, jaki zazwyczaj poprzedza udzielenie pełnomocnictwa procesowego, w związku z czym zastępca w zasadzie nie ponosi wobec strony odpowiedzialności obligacyjnej, ponosi ją wyłącznie wobec swego mocodawcy. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, iż aplikant adwokacki w niniejszej sprawie mógł wykonywać czynności procesowe na rzecz wyznaczonego pełnomocnika legitymując się tylko upoważnieniem do zastępstwa procesowego a nie pełnomocnictwem udzielonym wyznaczonemu pełnomocnikowi przez skarżącego. Reasumując stwierdzić należy, iż stosownie do art. 250 u.p.p.s.a. wyznaczony adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA sygn.OSK 93/04 z 15 czerwca 2004 roku, ONSAiWSA 2004/2/23). Stosownie bowiem do przepisu § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, póz. 1348 ze zm.), stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stawka ta za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej, która zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c wskazanego wyżej rozporządzenia wynosi 240 zł. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie adwokat A.W. sporządzając stosowną opinię zapoznał się ze sprawą i przedstawił mocodawcy ocenę prawną dotyczącą przedmiotowej sprawy a zatem czynność ta jest usługą prawną na jego rzecz i jako taka mieści się w ramach nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 u.p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan prawny, stwierdzić należało, że adwokat A.W. wykonał na rzecz A.P. usługę prawną w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, za wykonanie której przysługuje mu prawo do otrzymania z tego tytułu stosownego wynagrodzenia jeżeli koszty te nie zostały uiszczone. Przepis § 20 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wskazuje także, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pełnomocnik skarżącego w przedmiotowym wniosku zawarł takie oświadczenie. Z uwagi na powyższe w przedmiotowej sprawie należało zasądzić na rzecz pełnomocnika tytułem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stawkę w wysokości 120 złotych. Stawkę tę zgodnie z § 2 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia należało podwyższyć o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z postanowieniem NSA z 22 grudnia 2004 roku, OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93, pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a., w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przypadku gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. Sąd ustalając, czy pomoc prawna została udzielona, może poprzestać na oświadczeniu pełnomocnika. W przedmiotowej sprawie takie oświadczenie zostało złożone, a Sąd nie znalazł podstaw by to oświadczenie zakwestionować. Sąd rozpatrując zawarte w przedmiotowym wniosku żądanie zwolnienia pełnomocnika z pełnienia obowiązku pełnomocnika z urzędu uznał żądanie to za nieuzasadnione. Treść art. 244 u.p.p.s.a. wskazuje, iż ustanowienie pełnomocnika nie powoduje powstania stosunku pomiędzy Sądem a konkretnym pełnomocnikiem. Sąd jedynie przyznaje generalne prawo do ustanowienia pełnomocnika, którego koszty działania na zasadach określonych w Rozdziale 3 u.p.p.s.a. pokrywa. Konkretnego pełnomocnika wyznacza w tym przypadku Okręgowa Rada Adwokacka i to ona a nie Sąd jest dysponentem ewentualnego zwolnienia pełnomocnika z pełnienia obowiązku pełnomocnika z urzędu. Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.