II SA/Go 548/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor sądowy Joanna Brzezińska Protokolant Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi M.D. na postanowienie Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 9 marca 2007 roku M.D. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej o udzielenie mu urlopu okolicznościowego w wymiarze 10 miesięcy, celem sprawowania opieki nad żoną T.D.. W piśmie tym skarżący oświadczył, iż obecnie opiekę tę sprawuje osobiście. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Dowódca Jednostki Wojskowej pismem z dnia [...] marca 2007 roku, nr [...] poinformował M.D. o nieudzieleniu mu urlopu okolicznościowego na sprawowanie opieki nad najbliższym członkiem rodziny. Uzasadniając swoje stanowisko Dowódca wskazał, iż przeszkodę w udzieleniu przedmiotowego urlopu stanowi duża ilość zadań realizowanych przez kadrę jednostki, ponadto udzielenie tak długiego urlopu nie jest możliwe ze względu na rozformowanie brygady, które ma nastąpić do końca czerwca 2007 roku. M.D. pismem z dnia 31 marca 2007 roku złożył odwołanie od wskazanego wyżej pisma Dowódcy Jednostki Wojskowej. W odwołaniu tym wskazał, iż Dowódca powinien zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego wydać w sprawie decyzję administracyjną. Zdaniem M.D. zaskarżone pismo nie zawiera podstawowych wymogów decyzji administracyjnej określonych w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie odwołującego się Dowódca nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie gdyż nie odniósł się do przedłożonej dokumentacji lekarskiej. M.D. wskazał także, iż obecnie posiada trudną sytuację rodzinną gdyż schorzenia żony pogłębiają się i wymaga ona codziennej opieki. Z uwagi na powyższe skarżący musi się także opiekować nieletnimi dziećmi. W ocenie odwołującego się ustawodawca przewidział taką sytuację ustanawiając przepis art. 62 ust. 12 ustawy a obowiązkiem organów państwowych jest ten przepis stosować. Z uwagi na powyższe M.D. wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i przyznanie mu urlopu okolicznościowego w wymiarze 10-miesięcy. Postanowieniem nr [...] z [...] maja 2007 roku Dowódca Jednostki Wojskowej stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania od pisma nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr z dnia [...] marca 2007 roku. Uzasadniając swoje stanowisko Dowódca wskazał, iż zgodnie z art. 127 kodeksu postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, do którego rozpatrzenia właściwy jest organ wyższego stopnia. W ocenie Dowódcy rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym może nastąpić po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i wniesieniu odwołania od tej decyzji przez uprawniony podmiot. Zdaniem Dowódcy pismo nr [...] nie jest decyzją gdyż nie spełnia wymogów jakim powinna odpowiadać decyzja, określonych w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji nie można było od tego pisma się odwołać gdyż brak decyzji organu pierwszej instancji wyklucza możliwość wydania orzeczenia przez organ drugiej instancji. Postanowienie Dowódcy Jednostki Wojskowej, nr [...] z dnia [...] maja 2007 roku M.D. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Postanowieniu temu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 62 ust. 12 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, póz. 55 wraz z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż urlop okolicznościowy żołnierzowi zawodowemu się nie należy mimo spełnienia ustawowych przesłanek przez wnioskodawcę. Skarżący postanowieniu temu zarzucił także naruszenie art. 8 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, art. 104 w zw. z art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie procedury postępowania i nie wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Wskazując na powyższe M.D. wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji i decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej odmawiającej mu prawa do urlopu oraz o przyznanie urlopu okolicznościowego w wymiarze 10 miesięcy, ewentualnie o uchylenie decyzji organu l i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia następcy prawnemu zlikwidowanej Jednostki Wojskowej Nr - Dowódcy Jednostki Wojskowej lub Dowódcy Jednostki Wojskowej jako organowi II instancji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, iż art. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nakazuje wręcz załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej oraz, iż w sprawach związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego nie ma wątpliwości, iż Dowódca Jednostki Wojskowej winien wydać decyzję, która powinna być zgodna z art. 104 i 107 kodeksu postępowania administracyjnego. M.T. stwierdził także, iż organ II instancji niejako zalegalizował postępowanie organu l instancji powołując się przy tym na art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego, który nie ma zastosowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia a ponadto stwierdził, iż udzielenie urlopu okolicznościowego nie jest obowiązkiem Dowódcy Jednostki Wojskowej na co wskazuje zwrot "może być udzielony". W odpowiedzi na skargę wskazano także, iż skarżący nie udowodnił konieczności sprawowania opieki nad najbliższym członkiem rodziny, ponieważ z załączonej do wniosku o udzielenie urlopu opinii lekarskiej wynika jedynie, iż "wskazane byłoby, gdyby chora miała wsparcie najbliższej rodziny", co nie jest jednoznaczne z koniecznością sprawowania opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie rozważań należy wskazać, iż badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza sprawdzenie, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 5 pkt 2 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. W ocenie Sądu udzielenie bądź odmowa udzielenia urlopu okolicznościowego żołnierzowi zawodowemu jest aktem z zakresu sfery dyspozycyjności żołnierza wobec jego dowódcy. Przesłanki udzielenia urlopu okolicznościowego określa art. 62 ust. 12 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 03.179.1750 z późn. zm.). Zgodnie z nim w szczególnie uzasadnionych przypadkach żołnierzowi zawodowemu, który wykorzystał zwolnienie od zajęć służbowych w związku z koniecznością sprawowania opieki nad najbliższym członkiem rodziny i nadal opiekę tę musi osobiście sprawować, może być udzielony urlop okolicznościowy w wymiarze do dziesięciu miesięcy. W tym miejscu należy wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. akt K 28/97, w którym zwrócono uwagę na istotę stosunku prawnego, jakim jest stosunek służbowy łączący żołnierza zawodowego z organami państwa. Stosunek ten oparty jest na podporządkowaniu organom wojskowym i możliwości jednostronnego kształtowania statusu żołnierzy zawodowych przez te organy. Jednakże należy odróżnić sprawy podległości służbowej, należące do sfery wewnętrznej administracji publicznej, od spraw ze stosunku służbowego, w których jednostka, dochodząc swoich praw, występuje jako wyodrębniony podmiot praw i obowiązków, które dotyczą praw jednostki wobec organów państwowych, jakie przysługują jej w ramach stosunku służbowego i określają treść tego stosunku. Opowiadając się za dopuszczalnym ograniczeniem prawa do sądu żołnierza zawodowego w sprawach służbowych, Trybunał Konstytucyjny wiąże to ograniczenie z koniecznością zapewnienia możliwości realizacji przez Siły Zbrojne ich zadań określonych w art. 26 Konstytucji. Ograniczenie to spełnia wymaganie niezbędności w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do zapewnienia większej mobilności i zdolności do osiągania wyższych stanów gotowości wojska oraz w celu spójnego i sprawnego działania Sił Zbrojnych. Oznacza to, że ograniczenie prawa do sądu żołnierza zawodowego może dotyczyć tylko takich sporów ze stosunku służbowego, w których ograniczenie prawa do sądu można usprawiedliwić ze względu na te wartości konstytucyjne. Przenosząc powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy stwierdzić, należy iż jej charakter wskazuje, iż dotyczy ona sfery podległości służbowej skarżącego wobec jego przełożonego. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż podana przez przełożonego skarżącego przyczyna odmowy udzielenia okolicznościowego urlopu mieści się w wskazanych przez Trybunał przesłankach ograniczenia prawa do sądu usprawiedliwionych zadaniami Sił Zbrojnych określonymi w art. 26 Konstytucji. Ograniczenie prawa do sądu w niniejszej sprawie wynika ze szczególnych cech nadrzędności i podrzędności organizacyjnej oraz cech stosunku służbowego i związanej z nim dyspozycyjności. Z uwagi na powyższe należało stwierdzić, iż sprawa z wniosku żołnierza zawodowego o przyznanie urlopu okolicznościowego należy do spraw wynikających z podległości służbowej między podwładnymi a przełożonymi i tym samym na mocy art. 5 pkt 2 p.p.s.a. jest wyłączona spod kognicji sądów administracyjnych (por. uchwała NSA z 10 kwietnia 2006 roku, sygn. akt l OPS 3/06). Na marginesie należy zauważyć, iż załatwienie wniosku o udzielenie urlopu okolicznościowego, o którym mowa w art. 62 ust. 12 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 03.179.1750 z późn. zm.), nie dokonuje się w formie decyzji administracyjnej. Świadczy o tym treść art. 8 ust. 1 tejże ustawy, z którego wynika iż decyzje wydaje się tylko w sprawach określonych w tej ustawie a zatem tylko w takich sprawach i tylko od takich decyzji przysługuje tryb odwoławczy wynikający z przepisów postępowania administracyjnego. Z treści art. 62 ust. 12 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wynika aby sprawa dotycząca wniosku o udzielenie urlopu wypoczynkowego załatwiana była przez organ w formie decyzji administracyjnej a zatem od rozstrzygnięcia - nie będącego decyzją administracyjną - wydanego na skutek takiego wniosku nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.