II SA/Go 548/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dnia 1 grudnia 2011 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.L. o udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. odrzucił skargę Z.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia. 5 października 2011 r. od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła uczestniczka postępowania A.L.. Dnia 26 października 2011 r. wpłynął do sądu wniosek uczestniczki postępowania o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku A.L. wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą która przynosi stratę (7.000 zł). Uczestniczka oświadczyła, że również mąż z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie osiąga zysku (strata 6.000 zł). Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 października 2011 r., uczestniczka została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu, 2. przedłożenie wyciągu z wszystkich posiadanych przez uczestniczkę i jej męża rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, 3. odpisy rocznych zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. złożonych przez uczestniczkę i jej męża, 4. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisy deklaracji podatkowych podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z działalnością gospodarcza prowadzoną przez uczestniczkę i jej męża, 5. oświadczenia uczestniczki, czy ona i jej mąż są właścicielami samochodów (z podaniem marki, rocznika i wartości). Na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie uznano za skutecznie doręczoną z dniem 18 listopada 2011 r. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie A.L. nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uczestniczka nie przedłożyła między innymi wyciągów z rachunków bankowych, a powyższe dokumenty w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą stanowią istotny element służący ocenie ich zdolności płatniczych. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej, wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. W uzasadnieniu wniosku A.L. podała, że ponosi stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W tym kontekście należy podnieść, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Nie można również pominąć, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że A.L. nie wykazała, że zachodzi przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.