II SA/Go 55/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi R.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek uchyla zaskarżoną decyzję. R.Z. w dniu 30 listopada 2020 r. (data wpływu wniosku RDZ do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wniósł o prawo do zwolnienia z opłacenia składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. organ powiadomił stronę o złożeniu wniosku RDZ po ustawowym terminie oraz przedstawił zaległości pieniężne ustalone na dzień [...] grudnia 2020 r. na: ubezpieczenie społeczne w kwocie 3070,81 zł (za okres od lipca do października 2020 r.), ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1104,02 zł (za okres od lipca do października 2020 r.), Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 230,52 zł (za okres od sierpnia do października 2020 r.) wraz z odsetkami za zwłokę do dnia wpłaty włącznie. R.Z. pismem z [...] stycznia 2021 r. wniósł ponownie o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od marca do maja 2020 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W treści ww. decyzji organ przywołał treść art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej ustawa o COVID-19) wskazując, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, należnych za okres od marca do maja 2020 r. płatnik winien przekazać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później, niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie strona taki wniosek złożyła w dniu 30 listopada 2020 r., tj. po ustawowym terminie. R.Z. od powyższej decyzji wniósł skargę, wskazując jako przyczynę niedotrzymania terminu do złożenia wniosku o zwolnienie nadmiar obowiązków podmiotu prowadzącego jego rozliczenia podatkowego. Jednocześnie podał, że w jego ocenie podstawowymi warunkami do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek było w przypadku firmy jednoosobowej uzyskanie w marcu 2020 r. przychodu nieprzekraczającego kwotę 15.681 zł, natomiast przychód z prowadzonej przez skarżącego działalności wyniósł 13.702 zł. Nadto w kwietniu osiągnął jeszcze niższy przychód – w kwocie 9.720 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2521/21, stwierdził swą niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. – zgodnie z treścią § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.) – w wersji obowiązującej od dnia 16 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sprawa ze skargi została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, należnych za okres od marca do maja 2020 r. po terminie określonym ustawą o COVID-19 tj. po 30 czerwca 2020 r. Z powyższych względów organ uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za ww. okres. Zgodnie z treścią art. 31 zp ust. 1 ustawy o COVID-19, przywołanego w treści zaskarżonej decyzji, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. W sprawie jest bezsporne, że wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. wpłynął do ZUS 30 listopada 2020 r., czyli po 30 czerwca 2020 r., będącym terminem, jaki ustawodawca przewidział w art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, do złożenia w/w wniosku. Wskazać trzeba, że organ rozpoznając sprawę całkowicie pominął okoliczność złożenia przez skarżącego w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie ze składek. W piśmie tym skarżący ponownie, po uprzednim otrzymaniu od ZUS pisemnej informacji z [...] grudnia 2020 r. o braku podstaw do zwolnienia z opłacania składek, zwrócił się do ZUS o uznanie, że prawo to mu przysługuje, gdyż spełnia on przesłanki określone w ustawie o COVID-19. Wnosząc o przywrócenie terminu strona odwołała się do okoliczności wymienionych w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. W ocenie Sądu w takiej sytuacji ZUS powinien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Organ powinien w sposób ostateczny, w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., rozstrzygnąć w zakresie przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, a dopiero później przejść do rozpoznania sprawy. ZUS na gruncie przedmiotowej sprawy kompletnie pominął kwestię złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. W tych okolicznościach działanie organu, polegające na pominięciu istotnego wniosku strony, a następnie przedwczesne odmówienie przyjęcia wniosku i umarzenie postępowanie w sprawie o zwolnienie z opłacania składek – uznać należało za naruszające art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ powinien bowiem podjąć wszelkie czynności niezbędne do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie skarżącego do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Należy również zwrócić uwagę, że ZUS powinien uwzględnić na gruncie rozpoznawanej sprawy treść przepisu szczególnego jakim art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Zgodnie z nim w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięciu lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1.). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Art. 15zzzzzn2 dodany został do ustawy COVID-19 na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255) z dniem 16 grudnia 2020 r., a więc przed dniem wydania zaskarżonej decyzji. Z jego treści wprost zaś wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadkach uchybienia terminu (nie tylko procesowego, ale także materialnoprawnego) w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tymczasem stan epidemii ogłoszony został od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c stanowi podstawę jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględni zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania, co do dalszego postępowania, a przede wszystkim najpierw rozpozna i ostatecznie rozstrzygnie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, a dopiero potem rozpozna wniosek skarżącego o zwolnienie z opłacania składek. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.