II SA/Go 550/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Orodek Pomocy Społecznej z dnia r. Nr w przedmiocie : dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem p o s t a n a w i a Odrzucić skargę W dniu 20 czerwca 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęło pismo A.M., nazwane wnioskiem i skargą, w którym zwróciła się ona do Sądu o wszczęcie postępowania sądowego w sprawie bezprawnego żądania przez Ośrodek Pomocy Społecznej ( dalej jako OPS ) zwrotu przyznanego jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od [...] lutego do [...] sierpnia 2006 roku, obciążenia jej dodatkowymi kosztami (koszty egzekucji, odsetki itp.) oraz bezpodstawnego wstrzymania wypłat zasiłku rodzinnego. Jednocześnie skarżąca domagała się wypłacenia przez OPS należnego jej, a niezapłaconego dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem za miesiące niezapłacone do [...] sierpnia 2006r. Ponadto A.M. wskazywała, iż OPS nie doręczał jej pism, w tym decyzji dotyczących jej sprawy oraz utrudniał jej zapoznawanie się z zebranymi w sprawie dokumentami. Dodatkowo zwróciła się "o przywrócenie jej terminu odwołania zaznaczając, iż OPS w pismach nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 roku nie podał terminu, miejsca ani procedury wniesienia odwołania". Mając na uwadze, iż skarga do sądu administracyjnego jako pierwsze pismo skarżącego w postępowaniu sądowym powinna czynić zadość wymaganiom określonym w art. 46 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej powoływanej jako: ppsa ), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. pismem z dnia [...] czerwca 2007 roku wezwał A.M. do sprecyzowania czy powyższe pismo stanowi skargę na działalność administracji publicznej oraz pouczył, iż skarga musi zawierać oznaczenie organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy, wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. W odpowiedzi A.M. w piśmie z dnia [...] lipca 2007 roku, sprecyzowała iż skarga dotyczy decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2006 roku Ośrodka Pomocy Społecznej i kolejnych decyzji OPS oraz bezprawnych czynności jak też wszczęcia egzekucji w sprawie zwrotu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem i wstrzymania wypłaty zasiłku rodzinnego. Jednocześnie skarżąca podniosła, iż działanie OPS polegające na tym, iż nie otrzymuje ona decyzji wydawanych w jej sprawie jest świadome i bezprawne, utrudniające i dezinformujące ją o przebiegu sprawy. W odpowiedzi na skargę Ośrodek Pomocy Społecznej wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej, informując o przebiegu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny zobowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, w razie niedopuszczalności skargę odrzuca się bez merytorycznej oceny jej zasadności. Badając dopuszczalność zaskarżenia, sąd musi ustalić istnienie dwóch elementów, to jest istnienie przedmiotu zaskarżenia oraz istnienie aktu zaskarżenia, a ich brak oznacza, że skarga nie ma prawnego bytu. Wskazać też należy, iż w myśl przepisu art. 52 § 1 ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepis ten wyraża zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a więc nie może zostać wszczęte dopóty, dopóki to postępowanie się toczy, jak również zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli przez podmiot ( chcący uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne ) nie zostały wykorzystane jeszcze środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, przysługujące mu w postępowaniu administracyjnym ( vide: T. Woś- red., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, str. 235 ). Zgodnie z treścią art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wyczerpanie środków należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku kwestionowania przez dany podmiot decyzji administracyjnej organu I instancji oznacza to, iż dopiero rozpoznanie sprawy przez organ II instancji , w wyniku odwołania podmiotu otwiera mu możliwość wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie A.M. sprecyzowała, iż zaskarża m.in. decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2006 roku OPS. Jak wynika z akt administracyjnych od tej decyzji organu I instancji wniosła ona odwołanie w postępowaniu administracyjnym do organu II instancji. W wyniku rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] września 2006 roku ([...]) uchyliło w całości decyzję z dnia [...] lipca 2006 roku i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Tym samym Kolegium wydając decyzję uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji, zgodnie z żądaniem skarżącej, wyeliminowało tę decyzję z obrotu prawnego. Jednocześnie brak jest w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy skargi od ww. decyzji Kolegium, co wskazuje, iż skarżąca zgodziła się z tym rozstrzygnięciem Kolegium. W zaistniałych okolicznościach skarga do sądu administracyjnego na nieistniejącą już w obrocie prawnym decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2006 roku jest niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. W piśmie z dnia [...] lipca 2007 roku skarżąca wskazała, iż poza decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku zaskarża również "kolejne decyzje OPS, których nie posiada" oraz " bezprawne czynności i wszczęcie egzekucji w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem i wstrzymanie wypłaty zasiłku rodzinnego". Z akt administracyjnych wynika, że po orzeczeniu Kolegium, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wydana została przez OPS w dniu [...] listopada 2006 roku decyzja nr [...], uchylająca z dniem [...] lutego 2006 roku decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2006 roku o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od [...] lutego 2006 do [...] sierpnia 2006 roku. W dniu [...] listopada 2006 roku OPS wydał natomiast decyzję nr [...] zobowiązującą A.M. do zwrotu części świadczenia - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 1 813, 40 zł, przyznanego decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku nr [...]. Upomnieniami Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 i Nr [...] z dnia [...] marca 2007 roku OPS wezwał A.M. do zwrotu dodatku do zasiłku rodzinnego wraz z odsetkami i kosztami upomnień. Zaś w dniu [...] kwietnia 2007 roku wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], dotyczący wskazanych należności kierując go do organu egzekucyjnego - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Tym samym wskazane jako zaskarżone decyzje OPS wydane zostały przez organ I instancji. Od nich, stosownie do treści art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zmianami), przysługiwało skarżącej prawo wniesienia odwołania do organu II instancji tj. samorządowego kolegium odwoławczego. Wnosząc w niniejszej sprawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzje organu I instancji skarżąca nie wyczerpała więc przysługujących jej środków zaskarżenia, albowiem nie wniosła odwołań od zaskarżonych rozstrzygnięć do organu II instancji, którym w niniejszej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co czyni jej skargę na decyzje OPS niedopuszczalną. Skarga okazała się niedopuszczalna również w zakresie w jakim skarżąca domagała się wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 pkt 3 ppsa skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługuje jedynie na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie. Organem egzekucyjnym jest w sprawie egzekucji należności wynikających z tytułu wykonawczego wystawionego przez OPS Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego. Na podejmowane przez ten organ czynności przysługują zobowiązanej różne środki prawne przewidziane w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005 roku, Nr 229 poz.1954 ) o których organ ma obowiązek ją pouczać. Organ właściwy do wykonywania egzekucji podlega nadzorowi organu wyższego stopnia i dopiero od jego postanowień, wydanych wyniku rozpoznania zażalenia, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Trzeba również wskazać, iż skarga podlegała odrzuceniu również gdyby traktować pisma A.M. jako skargę w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawach skarg i wniosków zostało uregulowane w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, którego rozdział 2, obejmujący przepisy art. 227 - 240, normuje postępowanie skargowe. W myśl art. 227 Kpa przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W sytuacji, gdy przepisy szczególne nie określają organów właściwych do rozpatrywania skarg, zgodnie z art. 229 pkt 3 Kpa organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, jest rada gminy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. Sędzia