II SA/Go 555/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata M.W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z [...] Marca 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Kierownik BP ARiMR) - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – w skrócie "k.p.a."), oraz art. 5 - 6 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 - w skrócie "u.p.s.w.b.") odmówił przyznania J.R. jednolitej płatności obszarowej oraz płatności na zazielenianie na rok 2016. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że 6 czerwca 2016 r. J.R. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności na zazielenianie na rok 2016. Łączna powierzchnia działek rolnych ("A", "B", "C","D", "F", "G") zadeklarowanych we wniosku wyniosła 8,37 ha. Ich obszar stanowiły grunty rolne położone w [...], zlokalizowane na działkach ewidencyjnych nr [...]. J.R. w oświadczeniu z dnia [...].06.2016 r. potwierdził tytuł prawny do deklarowanych w w/w wniosku działek ewidencyjnych nr [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Kierownik BP ARiMR zwrócił się do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych (zwanej dalej ANR) Filia z prośbą o udzielenie informacji w zakresie ustalenia dzierżawcy działek nr [...] wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Organ podał, że z pisma z dnia [...].02.2017 r. Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych (zwanej dalej ANR) Filia wynika, iż od miesiąca maja 2014 r. J.R. bezumownie użytkuje działki ew. nr [...]. Wobec tego faktu ANR wszczęła względem bezumownego użytkownika postępowanie egzekucyjne zmierzające do wydania nieruchomości. Wobec powyższego działki rolne zlokalizowane na ww. działkach ewidencyjnych zostały wykluczone z płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ponieważ zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny. Mając na względzie powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, iż w przypadku skarżącego obszar kwalifikujący się do płatności wyniósł 0,58 ha (działka rolna "G" położona na dz. ew. nr [...]). W złożonym odwołaniu od ww. decyzji J.R. wskazał, iż "nie z mojej winy ANR dopełniła błędu w niepoinformowaniu mnie odwołującego się o dacie i miejscu uaktualnienia dla mnie umów dzierżawy na grunty rolne z ANR". Skarżący przedstawił prawny aspekt sporu toczonego z ANR w zakresie dzierżawy działek w obrębie Witoszyn oraz dodał, iż usiłuje wyjaśnić na drodze sądowej zaistniałe nieprawidłowości domagając się jednocześnie niezwłocznego uaktualnienia umów dzierżawy gruntów. Do pisma odwoławczego skarżący dołączył kserokopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn.. akt [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR) - powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., 107 k.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm.), 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 - 4, art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. oraz § 3a ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U. z 2016 r. poz. 278 ze zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spór dotyczy zasadności wykluczenia z wnioskowanych płatności gruntów rolnych zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...]. Powodem wykluczenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z płatności przedmiotowych działek jest fakt, iż skarżący na 31 maja 2016 r. nie posiadał tytułu prawnego do ich użytkowania, a prowadzona przez Stronę działalność rolnicza na w/w działkach ma charakter użytkowania bezumownego. Organ II instancji wskazał, że w/w działki są integralną częścią Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (zwanego dalej ZWRSP), a co za tym idzie producent rolny wnioskujący w roku 2016 o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego musi dysponować tytułem prawnym do gruntów objętych wnioskiem, co wprost wynika z art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. Wnioskiem z dnia 06.06.2016 r. skarżący w zadeklarował do płatności na rok 2016 działki rolne "A", "B", "C", "D", "F", i "G". Złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie (datowane na dzień [...] czerwca 2016 r.), z którego wynika, iż na 31 maj 2016 r. posiada tytuł prawny do następujących działek: - nr [...] (umowa dzierżawy z [...] czerwca 1998 r. zawarta z ANR), - nr [...] (umowa dzierżawy z [...] kwietnia 1998 r. zawarta z ANR), - nr [...] (umowa dzierżawy z [...] maja 1998 r. zawarta z ANR), - nr [...] (umowa dzierżawy z dnia [...] kwietnia 1998 r. z ANR). Organ II instancji stwierdził dalej, że z pisma ANR z dnia [...] lutego 2017 r. wynika, że J.R. bezumownie użytkuje ww. działki. I tak w przypadku: - działki nr [...] (działka rolna "A") jest ona bezumownie użytkowana od [...] czerwca 2014 r., - działki nr [...] (działka rolna "F") jest ona bezumownie użytkowana od [...] maja 2014r., - działki nr [...] (działka rolna "C") jest ona bezumownie użytkowana od [...] maja 2014r., - działki nr [...] (działka rolna "D") jest ona bezumownie użytkowana od [...] maja 2014r., - działki nr [...] (działka rolna "B") jest ona bezumownie użytkowana od [...] maja 2014 r. Wobec tego faktu ANR wszczęła względem bezumownego użytkownika postępowanie egzekucyjne zmierzające do wydania nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że skarżący składając w 10 czerwca 2016 r. oświadczenie, z którego wynika, iż posiada tytuł prawny do działek deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 i powołując się na nieobowiązujące umowy dzierżawy z 1998r. oświadczył nieprawdę. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy potwierdził słuszność ustaleń dokonanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i uznał za zasadne wykluczenie z płatności na rok 2016 ww. działek ponieważ wypłata pomocy finansowej do gruntów rolnych użytkowanych bez tytułu prawnego stałaby w oczywistej sprzeczności z art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. Przepis ten uzależnia wprost możliwość otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do gruntów rolnych wchodzących w skład ZWRSP od posiadania tytułu prawnego do deklarowanych działek, a tego skarżący nie posiadał. Dyrektor OR ARiMR stwierdził dalej, że obszar zatwierdzony kwalifikujący się do płatności wynosi 0,58 ha gruntów rolnych, a tym samym nie jest spełniony warunek określony w art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. minimalnej powierzchni działek wynoszącej 1 ha. Nadto organ II instancji stwierdził, że J.R. już 26 kwietnia 2016 r. został zobligowany by wydać ANR ww. działki, co wynika z dołączonego przez stronę wyroku sądowego. Tym samym składając 10 czerwca 2016. wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 miał pełną świadomość, że zgłasza do płatności działki, co do których nie posiada tytułu prawnego. Organ podał, że zmiana wprowadzająca konieczność posiadania tytułu prawnego do działek stanowiących własność Skarbu Państwa weszła w życie 15 marca 2016 r., (art. 5 Ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 337). Dlatego też zdaniem organu, już w dniu składania wniosku o przyznanie płatności skarżący wiedział, iż nie jest możliwe otrzymanie pomocy finansowej do działek nr [...] (mając na względzie fakt, iż podpisał oświadczenie w sekcji IX tego wniosku potwierdzając tym samym znajomość przepisów stojących u podstaw przyznania płatności). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nie jest rolą ARiMR rozstrzyganie sporów na linii ANR - producent rolny; obowiązkiem organów ARiMR jest natomiast ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w kontekście możliwości przyznania beneficjentowi płatności), co w niniejszej sprawie zostało dokonane i nie pozwoliło na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Dokument urzędowy (w niniejszym przypadku wykaz danych, o których mowa w § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów oraz pismo Dyrektora ANR Filia które w myśl art. 76 § 1 k.p.a. które objęte jest domniemaniem zgodności z prawdą dokumentu urzędowego skarżący mógł obalić wszelkimi środkami dowodowymi jednakże zaprzeczając prawdziwości danych pozyskanych przez ARiMR od ANR, czego jednak nie uczynił. Skarżący nie zgodził się z decyzją Dyrektora OR ARiMR i pismem z [...] czerwca 2017 r. wniósł od niej skargę do tutejszego Sądu. Wniósł w niej o zmianę zaskarżonej decyzji względnie przekazanie sprawy organowi ARiMR do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi zarzucił organom brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Skarżący podniósł, że w 2014r. Agencja Nieruchomości Rolnych nie poinformowała skarżącego telefonicznie lub pismem o terminie przedłużenia umów dzierżawy. Skarżący podniósł, że wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2016 r., [...] odnosi się do nieruchomości rolnych położonych w miejscowości [...], których skarżący nie wydzierżawiał od Agencji Nieruchomości Rolnych. Zdaniem skarżącego został on błędnie podstawiony do ww. sprawy sądowej za inną stronę procesową. Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 4 października 2017 r. ustanowiony dla J.R. pełnomocnik z urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, precyzując jedynie, iż skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b. jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Zmiana ta weszła w życie 15 marca 2016 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016, poz. 337). W sprawie jest bezsporne, że w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżący wskazał, że do działek ewidencyjnych o nr [...] posiada tytuł prawny w postaci umów dzierżawy, które zostały zawarte w 1998 r. z ANR. Orzekające w sprawie organy administracji zweryfikowały powyższe oświadczenie skarżącego poprzez zwrócenie się do ANR. W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. ANR wskazała, że ww. działki (obręb [...]) są użytkowane bezumownie. I tak działka [...] od dnia [...] maja 2014 r., działka [...] od dnia [...] maja 2014 r., działka [...] od dnia [...] maja 2014 r., działka [...] od dnia [...] maja 2014 r., działka [...] od dnia [...] czerwca 2014. Nadto ANR podała, że zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne zmierzające do wydania nieruchomości przez bezumownego użytkownika. Należy wskazać, że zgodnie z § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U. z 2016 r.5 poz. 1003), ANR, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu ARiMR, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące:  1) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; 2) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych: a) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz: - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności - w przypadku osoby fizycznej posiadającej obywatelstwo polskie, - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości - w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego, b) nazwę, siedzibę, adres i numer identyfikacji podatkowej - w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, c) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej, d) rodzaj stosunku prawnego łączącego podmiot z ANR, stanowiącego tytuł prawny do tych gruntów e) datę nawiązania stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d, i okres, na jaki został nawiązany, f) oznaczenie identyfikujące dokument stwierdzający nawiązanie stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d. Zdaniem Sądu organy ARiMR trafnie uznały pismo z [...] lutego 2017 r. ANR za wiarygodny i pełnowartościowy dowód w sprawie. Zawarte w nim informacje pochodzą od uprawnionego organu (art. 76 § 1 k.p.a.). Należy dodać, że wskazane tam fakty znajdują potwierdzenie również w wyjaśnieniach skarżącego. Z treści odwołania i skargi jednoznacznie wynika, że w 2014 roku umowy dzierżawy dotyczące ww. działek ewidencyjnych nie zostały przedłużone z ANR. Odnosząc się do twierdzeń J.R. podważającego prawidłowość wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2016 r., [...] odnośnie między innymi zawartego w jego sentencji oznaczenia położenia nieruchomości do wydania której skarżący został zobowiązany na rzecz ANR, należy wskazać, że orzeczenie to nie stanowiło podstawowego dowodu na podstawie którego organy uznały, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do działek ewidencyjnych o nr: [...]. W ocenie Sądu w sposób pośredni wskazany wyrok potwierdza jednak prawidłowość wydanych decyzji. Nadto wyrok ten harmonizuje z informacją ANR o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego posiadanie w 2016 roku tytułu prawnego do działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. J.R. nie podniósł również uzasadnionych zarzutów mogących podważyć wiarygodność informacji podanych przez ANR, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu należy podzielić zatem stanowisko organów, że J.R. nie posiada tytułu prawnego do deklarowanych działek ewidencyjnych, który utracił w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. Tym samym nie została spełniona przesłanka o której mowa w art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. Jednocześnie organy ustaliły, że obszar kwalifikujący do płatności wynosi 0,58 ha (działka nr [...]), czyli nie został spełniony wymóg zawarty w art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. Zdaniem Sądu organy administracji zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, a wyprowadzone wnioski nie naruszają granic swobodnej oceny dowodów. Tym samym nie doszło w postępowaniu administracyjnym do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Biorąc wszystkie powyżej względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę (pkt I wyroku). O kosztach należnych pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., § 4 ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. (Dz. U. 2016, poz. 1714) w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (pkt II wyroku).