II SA/Go 555/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.H., D.N., L.B., J.M., J.M., J.H., J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia: odrzucić skargę D.N., L.B., J.M., J.M., J.H., i J.M. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. B.H., D.N., L.B., J.M., J.M., J.H., J.M, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...], którą to Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] marca 2020 r., znak [...], w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie oczyszczalni ścieków w m. [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą" zlokalizowanej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 czerwca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: a) oznaczenie miejsca zamieszkania skarżącej B.H., a w razie jego braku – adresu do doręczeń skarżącej, b) nadesłanie sześciu odpisów skargi własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wraz z załącznikami, celem doręczenia uczestnikom postępowania, c) podanie numeru PESEL każdego ze skarżących, d) określenie naruszenia interesu prawnego skarżących: D.N., J.M., J.H. i J.M. Nadto wezwano pełnomocnika skarżących do wyjaśnienia, w terminie 7 dni, w czyim imieniu został uiszczony w przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi, pod rygorem uznania, że wpis sądowy uiszczono w imieniu skarżącej B.H. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z [...] lipca 2021 r. wskazał adres zamieszkania skarżącej B.H., podał numery PESEL każdego ze skarżących oraz nadesłał sześć podpisanych odpisów skargi wraz z załącznikami. Nadto wobec zobowiązania Sądu do określenia naruszenia interesu prawnego wyjaśnił, że: skarżący D.N. zamieszkuje w miejscowości [...] pod numerem [...], jest mężem R.N., której interes prawny był badany przez organy w postępowaniu administracyjnym, z ostrożności procesowej podał, że D.N. jest współwłaścicielem działki rolnej oddalonej o około 250 m od planowanej inwestycji i przedłożył poglądową mapę z oznaczeniem miejsca zamieszkania strony oraz wypisem z rejestru gruntów działki ewid. nr [...]; skarżący J.M. zamieszkuje w miejscowości [...] pod numerem [...], a jego nieruchomość jest oddalona od planowanej inwestycji o około 250 m; skarżący J.M. zamieszkuje w miejscowości [...] pod numerem [...], a jego interes prawny był badany przez organy w postępowaniu administracyjnym, z ostrożności procesowej podał, iż strona jest właścicielem działki rolnej o nr ewid. [...] oddalonej od planowanej inwestycji o około 250 m oraz przedłożył poglądową mapę z oznaczeniem przedmiotowej działki; skarżący J.H. od urodzenia zamieszkuje w miejscowości [...] pod numerem [...], jest tam również zameldowany, pomaga J.H. (którego prawo ujawnione zostało w dziale III księgi wieczystej [...]) w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a jego interes prawny jest taki sam jak skarżącej B.H. Pełnomocnik ponadto zaznaczył, że interes prawny w/w osób wynika z faktu rzeczywistego zamieszkiwania i korzystania z nieruchomości, a budowa oczyszczalni ścieków zaburzy dotychczasowe funkcjonowanie miejscowości. Odnosząc się natomiast do uiszczonego wpisu sądowego od skargi pełnomocnik skarżących podał, że stosownie do art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) przedmiotowa skarga podlegała jednej opłacie, w przypadku wątpliwości należy przyjąć, iż wpis został uiszczony od skargi B.H. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga D.N., J.M., J.M. oraz J.H. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Natomiast skargę L.B. oraz J.M. należało odrzucić wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać jej dopuszczalność, gdyż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w razie niedopuszczalności skargę odrzuca się bez merytorycznej oceny jej zasadności. Na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Natomiast zgodnie z przepisem art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z treści przywołanych przepisów wynika, że do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego legitymowane są cztery grupy podmiotów: – Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka lub prokurator, – organizacja społeczna, która w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób brała udział w postępowaniu administracyjnym, – każda osoba, która ma we wniesieniu skargi interes prawny, – oraz inne podmioty, jeżeli zezwala im na to przepis ustawy. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Wyjaśnienia wymaga, że podstawą prawną interesu prawnego jest taki przepis prawa materialnego, z którego podmiot wywodzi własne prawo lub obowiązek, który podlega skonkretyzowaniu w danym postępowaniu administracyjnym i stanowi podstawę procesową legitymacji strony. Istotą interesu prawnego jest zatem jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić skutki prawne. Od pojęcia interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny – sytuację w której strona jest zainteresowana sprawą ale nie może tego zainteresowania poprzez przepisami prawa materialnego. Strona posiadającą interes faktyczny, tj. opiera swój udział w postępowaniu na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego, nie ma przymiotu strony. Podkreślenia przy tym wymaga, że orzecznictwo sądowoadministracyjne jednoznacznie przyjmuje, iż legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Interes prawny ma charakter materialnoprawny i przejawia się w tym, że podmiot wnoszący skargę do sądu działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, zatem własnego, indywidualnego i opartego o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Poprzez pojęcie interesu prawnego rozumieć należy wskazanie przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem, w stosunku do organu administracji publicznej. Strona skarżąca, która nie wykazała istnienia (naruszenia) interesu prawnego, bądź wywodzi swoje uprawnienie z posiadania interesu faktycznego nie posiada legitymacji skargowej, skarga zatem podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 9 października 2012 r., II SO/Bk 13/12, wyrok NSA z 10 marca 2011 r., II OSK 439/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...], którą to Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] marca 2020 r., w przedmiocie realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie oczyszczalni ścieków w m. [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą" zlokalizowanej na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...], wydana m.in. na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 dalej jako: u.o.o.ś.). Stosownie do art. 74 ust. 3 a u.o.o.ś. stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Powołany przepis służy doprecyzowaniu ogólnej definicji stron postępowania zawartej w art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako: k.p.a.), w którym podano, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, przy uwzględnieniu stanowiska pełnomocnika stron oraz po dokonaniu analizy akt administracyjnych sprawy uznać należy, że D.N., J.M., J.M. oraz J.H. nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Pełnomocnik skarżących w ustosunkowaniu zawartym w piśmie procesowym z dnia z [...] lipca 2021 r. wskazał, że D.N. naruszenie interesu prawnego wywodzi z faktu zamieszkiwania w miejscowości [...], pozostawania w związku małżeńskim ze stroną postępowania administracyjnego – R.N. oraz bycia współwłaścicielem nieruchomości oddalonej o około 250 m od planowanej inwestycji. W ocenie Sądu argumentacja pełnomocnika w tym zakresie wskazuje na istnienie jego interesu faktycznego, nadto z informacji udzielonej przez Burmistrza z [...] maja 2019 r. oraz [...] lipca 2020 r. wynika, że D.N. - współwłaściciel działki nr [...] nie został ujęty jako strona postępowania na podstawie art. 74 ust. 3a u.o.o.ś., albowiem żadna z w/w nieruchomości nie przylega bezpośrednio do nieruchomości na którym przewidziano realizację inwestycji. Zdaniem Sądu stanowisko w tym zakresie przyjęte przez organy administracyjne jest słuszne. W odniesieniu natomiast do skarżącego J.M. pełnomocnik wyjaśnił, iż naruszenie interesu prawnego strona w wywodzi z faktu zamieszkiwania w miejscowości [...], natomiast z informacji udzielonej przez Burmistrza z [...] maja 2019 r. oraz [...] lipca 2020 r. wynika, iż J.M. nie jest ani właścicielem ani użytkownikiem wieczystym działek na terenie obejmującym planowaną inwestycję. W świetle powyższego strona nie posiada interesu prawnego, zatem słusznie organy administracyjne uznały, że J.M. nie jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu wyjaśnienia pełnomocnika skarżących wobec naruszenia interesu prawnego J.M. również nie zasługują na uwzględnienie. Pełnomocnik wskazał, iż J.M. swój interes prawny wywodzi z faktu zamieszkiwania w miejscowości [...], nadto widnieje jako właściciel działki rolnej o nr ewid. [...] oddalonej o około 250 m od planowanej inwestycji, a istnienie interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu analizowały już organy administracyjne. W ocenie Sądu słusznie pełnomocnik podniósł, że istnienie interesu prawnego było analizowane przez organy administracyjne, jednak podkreślenia wymaga, że decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz decyzją z [...] października 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze J.M. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla w/w inwestycji, ponieważ nie posiada on przymiotu strony postępowania i nie wykazał w niniejszym postępowaniu istnienia interesu prawnego. Nadto Kolegium zasadnie wskazało, że posiadane przez J.M. nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z planowaną inwestycją oraz są znacznie oddalone od w/w przedsięwzięcia, stąd nie spełniono przesłanek wynikających z art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. Sąd nie uwzględnił także wyjaśnień pełnomocnika odnośnie naruszenia interesu prawnego J.H., bowiem sam fakt zamieszkiwania w miejscowości [...] podnoszony przez pełnomocnika stanowi zdaniem Sądu istnienie jedynie interesu faktycznego. Pełnomocnik w stosunku do J.H. nie przedstawił żadnej normy prawa materialnego, z którego skarżący wywodziłby ochronę swoich praw, a która zostałaby naruszona przez zaskarżoną decyzję. W świetle powyższego Sąd stwierdza, że zarówno analiza akt sprawy jak i ustosunkowanie pełnomocnika nie wykazały istnienia interesu prawnego w/w skarżących. Bezspornym jest, również że żadna z powyższych osób nie była adresatem zaskarżonych decyzji, a nieruchomości, które pełnomocnik wymieniał uzasadniając istnienie naruszenia interesu prawnego, nie mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 odrzucił skargę D.N., J.M., J.H. i J.M. Odnosząc się natomiast do odrzucenia skargi L.B. i J.M. Sąd podaje, co następuje. Stosownie do art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym, pobiera się wpis sądowy. Art. 220 § 1 cytowanej ustawy stanowi, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku skargi, przewodniczący wzywa wnoszącego, aby pod rygorem jej odrzucenia, uiścił wpis w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. podlega odrzuceniu przez sąd skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, w sprawach z zakresu ochrony środowiska i przyrody wpis stały wynosi - 200 zł. W myśl art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zgodnie z § 2 tego artykułu - pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. Z unormowań tych wynika, że zasada wnoszenia jednej opłaty od pisma ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 601). Współuczestnictwo formalne zachodzi wówczas, gdy roszczenia lub zobowiązania współuczestników oparte są na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, ale wynikają z odrębnych tytułów prawnych (tutaj: prawo własności do odrębnych nieruchomości). W związku z powyższym każdy ze skarżących zobowiązany był do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł, mimo wniesienia skargi jednym pismem, ponieważ interes prawny skarżących do wniesienia skargi wynika z tytułu własności do odrębnych nieruchomości. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wraz ze skargą uiścił na rachunek bankowy tut. Sądu wpis sądowy w kwocie 300 zł podając w tytule, że jest to "WPIS OD SKARGI [...]" (k. 34 akt). Nadto w zakreślonym przez Sąd terminie pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że stosownie do art. 214 § 2 p.p.s.a. skarga podlegała jednej opłacie, natomiast w przypadku wątpliwości przyjąć należy, iż wpis uiszczono od skargi B.H. Z powyższych względów stanowisko profesjonalnego pełnomocnika w zakresie uiszczenia jednego wpisu od przedmiotowej skargi jest nieprawidłowe. W konsekwencji obligowało to Sąd do odrzucenia skargi L.B. i J.M. na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.