II SA/Go 556/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-04-30
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Mirosław Trzecki, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grzywna w celu przymuszenia nałożona na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być wymierzona w przypadku, gdy obowiązek rozbiórki wynika z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a nie art. 48 Prawa budowlanego, oraz czy organ odwoławczy może merytorycznie rozpatrywać zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być wymierzona wyłącznie w przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części orzeczonej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, podstawą wymierzenia grzywny powinien być art. 121 § 2 i § 4 tej ustawy. Ponadto, organ odwoławczy nie miał podstaw do merytorycznego rozstrzygania zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w okresie trwającego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie jest to czynność niezbędna w rozumieniu art. 102 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na skarżącą U.P. z powodu uchylania się od obowiązku rozbiórki pawilonu usługowego, wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca kwestionowała zasadność nałożenia grzywny, wskazując m.in. na wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę przez WSA oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi UP na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej U.P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej zwany PINB) działając na podstawie art. 64a, art. 119, art. 121 § 4 i § 5 i art. 122 ustawy z dniu 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. Nr 229, póz. 1954) nałożył na U.P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 8.236.20 zł z powodu uchylania się od obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] i obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł. Jednocześnie organ wezwał skarżącą do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym znak: [...] z dnia [...] listopada 2007r. wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następujących okoliczności faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał U.P. rozbiórkę pawilonu usługowego położonego w [...] na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...]. Decyzja wydana została na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, póz. 2016 ze zm.) w związku z niewykonaniem przez U.P. nałożonego na nią obowiązku dostarczenia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania na cele budowlane przedmiotową nieruchomością. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpatrzeniu odwołania U.P. o w/w decyzji, w związku z wyrokiem wydanym przez WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 sierpnia 2006r, sygn. akt II SA/Go 107/06, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r.
W wyniku inspekcji przeprowadzonej przez PINB na w/w nieruchomości w dniu [...] października 2007r., przy udziale U.P., jej pełnomocnika radcy prawnego W.L. oraz J. i W.K., ustalono, iż nie przystąpiono do rozpoczęcia robót rozbiórkowych pawilonu usługowego przy ul. [...].
Upomnieniem z dnia [...] października 2007 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając jako organ egzekucyjny, wezwał U.P. do rozbiórki przedmiotowego obiektu. W treści upomnienia organ wskazał, że w przypadku nie wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne (upomnienie doręczono w dniu 25 października 2007r),
W dniu [...] listopada 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na U.P..
Uzasadniając wydane postanowienie z dnia [...] listopada 2007 r. organ l instancji wskazał, iż nałożona na zobowiązaną grzywna w celu przymuszenia została naliczona na podstawie art. 121 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który mówi, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywnę taką nalicza się jednorazowo, a jej wysokość ustala się na podstawie iloczynu powierzchni zabudowy obiektu lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny za 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnych dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
Organ podał, iż działając w oparciu o zgromadzoną dokumentację oraz wyniki oględzin dokonanych w terenie, przedmiotowy pawilon usługowy posiada powierzchnię zabudowy 15.54 m2. Natomiast cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszona w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 sierpnia 2007r., wynosi 2.650 zł. Stąd też organ wyliczył, iż grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce przedmiotowego pawilonu usługowego wynosi 8.236.20 zł. Dodatkowo organ podkreślił, iż w przypadku nie uiszczenia grzywny w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
U.P. reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego W.L., wniosła w dnu [...] listopada 2007r. zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi, iż nałożenie grzywny w celu przymuszenia stało się bezprzedmiotowe, ponieważ egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny. Odwołująca wskazała, iż postanowieniem z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Go 695/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w sprawie ze skargi U.P. na decyzję WINB z dnia [...] sierpnia 2007r. znak: [...] wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz "umorzenie postępowania względnie zawieszenie postępowania".
WINB zwrócił się do organu egzekucyjnego o udzielenie informacji co do sposobu załatwienia przez tenże organ sformułowanego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe PINB przesłał postanowienie nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r, którym działając w oparciu o art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania przez U.P. obowiązku rozbiórki pawilonu handlowego położonego na działce nr [...], z uwagi na wydane przez WSA w Gorzowie Wlkp. postanowienie z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie II SA/Go 695/07 ze skargi U.P. na decyzję WINB z dnia [...] sierpnia 2007 r., o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W kolejnym piśmie nadesłanym na wezwanie WINB organ l instancji wyjaśnił, iż zawarty w zażaleniu wniosek U.P. ,,o umorzenie względnie zawieszenie postępowania" został rozstrzygnięty przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto w ocenie organu na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego, nie ma podstaw do jego umorzenia, ponieważ nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W wyniku złożonego przez U.P. zażalenia postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
Na wstępie uzasadnienia organ podkreślił, iż niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez PINB na podstawie tytułu wykonawczego wydanego w dniu [...] listopada 2007r, a więc wydanego przed datą powzięcia wiadomości przez ten organ, iż Wojewódzki Sad Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 6 listopada 2007r, sygn. akt II SA/Go 695/07 wstrzymał wykonanie zaskarżonej do Sądu decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...] lipca 2005r., która stanowi podstawę prawną niniejszej egzekucji (postanowienie Sądu doręczono w dniu 19 listopada 2007r.).
Organ odwoławczy zauważył, iż fakt wstrzymania przez WSA wykonania zaskarżonej do Sądu decyzji nie oznacza, że Sąd automatycznie uchyli tę decyzję. Zatem za nietrafne uznane zostało stanowisko odwołującej, że nałożony na nią decyzją PINB z dnia [...] lipca 2005 r. obowiązek rozbiórki pawilonu nie jest wymagalny.
Natomiast niezależnie od okoliczności, iż postępowanie egzekucyjne został zawieszone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r., wydane w toku dotychczasowego postępowania, postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] listopada 2007r. ze względu na wniesione przez zobowiązaną zażalenie podlega ocenie organu odwoławczego. W sprawie rozpatrzenia zażalenia na w/w postanowienie zawieszenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, zdaniem organu, nie stanowi zagadnienia wstępnego. Jednocześnie organ podkreślił, iż do czasu podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie podlega wykonaniu również wydane postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, co jednakże nie stanowi przeszkody dla oceny przez organ odwoławczy zgodności z prawem tego postanowienia, do czego organ zobowiązany jest z uwagi na wniesione zażalenie. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone postanowienie PINB nie narusza wymagań przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. WINB wskazał, iż organ egzekucyjny ustalił zaskarżonym postanowieniem grzywnę w celu przymuszenia w sposób zgodny z prawem i prawidłowo określił jej wysokość.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła U.P. reprezentowana przez pełnomocnika radcy prawnego W.L., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB z dnia [...] listopada 2007 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa w tym art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez zastosowanie tego przepisu do obiektu budowlanego, który nie jest budynkiem, art. 119 § 1 w związku z art. 124 § 1 i art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy grzywny w celu przymuszenia, pomimo że wykonanie obowiązku, do którego wykonania ma przymuszać ta grzywna, został wstrzymane, a postępowanie egzekucyjne z tej przyczyny zawieszone.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, iż pawilon handlowy, którego dotyczy zaskarżone postanowienie nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, dlatego że nie jest trwale związany z gruntem i nie posiada fundamentu, a zatem należy go zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze skarżąca zwróciła uwagę, iż organ orzekając o grzywnie w celu przymuszenia zastosował błędnie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dodatkowo skarżąca wskazała na fakt, iż nakaz rozbiórki pawilonu został wstrzymany postanowieniem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 listopada 2007 r., a postępowanie egzekucyjne, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie zostało zawieszone przez PINB. Zdaniem skarżącej postanowienie organów l i II instancji winny zostać usunięte z obrotu prawnego, gdyż nakładają grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, który aktualnie nie podlega wykonaniu, a postępowanie dodatkowo postępowanie egzekucyjne jest zawieszone.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ podał, iż obiekt którego dotyczy postępowanie stanowi budynek, a nie tymczasowy obiekt budowlany, powołując się w tym zakresie na ustalenia PINB, że obiekt wykonany jest z płyty obornickiej, ustawiony na płycie żelbetonowej i zakotwiczony w niej (trwale związany z gruntem) i doprowadzone są do niego przyłącza wodne, kanalizacyjne i energetyczne. Ponadto WINB stwierdził, iż niezależnie od okoliczności, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone przez organ egzekucyjny, wydane w toku postępowania postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] listopada 2007 r. ze względu na wniesienie zażalenia przez skarżącą podlegać winno ocenie organu odwoławczego. Organ podkreślił, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego powoduje wstrzymanie czynności organu egzekucyjnego, co oznacza, że nie podlega wykonaniu wydane postanowienie o nałożeniu grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z treścią art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Sąd administracyjny uwzględnienia zatem skargę tylko-w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.).
Stosownie do dyspozycji art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
W niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie z kilku względów, w tym częściowo z uwzględnieniem zarzutów skarżącego.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowa sprawa dotyczy grzywny w celu przymuszenia nałożonej na skarżącą zaskarżonymi postanowieniami Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z powodu uchylania się od obowiązku określonego w decyzji PINB z dnia [...] lipca 2005 r. i w wystawionym na jej podstawie tytule wykonawczym z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...], a polegającego na rozbiórce pawilonu usługowego.
Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2002 r. nr 110, póz. 969 z zm.), dalej zwana u.p.e.a., dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z treścią art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zatem grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny nie powoduje bezpośrednio realizacji egzekwowanego obowiązku, ale ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania nałożonego wcześniej obowiązku.
W pierwszej kolejności na uwagę zasługuje podstawa prawna zaskarżonych postanowień tj. przepis art. 121 § 4 i § 5 ustawy z dniu 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. Nr 229, póz. 1954) dalej zwanej p.e.a. Przepis ten określa wysokość i sposób obliczania grzywny, wymierzanej przez organ egzekucyjny w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki budynku lub jego części. Zgodnie z treścią § 4 cyt. artykułu jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. W myśl § 5 wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
Należy zwrócić uwagę, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera definicji budynku, zatem należy odwołać się w tym zakresie do definicji zawartej w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 106 póz. 1126 z 2000 r.). Zgodnie z art. 3 pkt 2 w/w ustawy budynkiem jest obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach. Pojęcie budynku jest więc węższe od pojęcia obiektu budowlanego, które obejmuje swoim zakresem zarówno budynek, jak i budowlę oraz obiekt małej architektury (art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego). Koniecznym warunkiem zaliczenia obiektu budowlanego do kategorii budynku w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego jest zatem jego trwałe związanie z gruntem.
Sąd podkreśla, iż przepis art. 121 § 5 p.e.a. znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku egzekucji obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub części budynku, co należy interpretować ściśle, a wykładnia rozszerzająca w tym zakresie jest niedopuszczalna.
Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2002 r. IV SA 122/01 zgodne z którym: "Do obiektów budowlanych lub ich części, których nakazano rozbiórkę, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 89 póz. 414 ze zm.), przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 § 5 p.e.a. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować przepisy art. 121 § 2, 3 i 4 p.e.a.". Podobny pogląd został wyrażony przez WSA w Łodzi w wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r. (sygn. akt II SA/Łd 367/07).
Organ nakładający na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia powinien więc w pierwszej kolejności rozważyć, czy nakaz rozbiórki dotyczy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Należy zwrócić uwagę, iż w aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń organu egzekucyjnego zarówno l, jak i II instancji co do kwestii tego czy przedmiotowy pawilon stanowi budynek w rozumieniu Prawa budowlanego, czy też stanowi inny obiekt budowlany, w tym tymczasowy obiekt budowlany. Brak jest między innymi ustaleń organów co do związania w/w obiektu z podłożem, czy w/w obiekt posiada fundamenty, tj. konstrukcję nośną znajdującą się poniżej poziomu gruntu. Prawo budowlane w art. 3 pkt 5 definiuje tymczasowy obiekt budowlany jako obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopiero w odpowiedzi na skargę podał, iż zgodnie z ustaleniami PINB obiekt - pawilon wykonany jest z płyty obornickiej, ustawiony na płycie żelbetonowej i zakotwiczony w niej (trwale związany z gruntem) i doprowadzone są do niego przyłącza wodne, kanalizacyjne i energetyczne. Jednakże powyższe ustalenia nie znajdują odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy. W świetle powyższego zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy uznać należało za niepełny i nie pozwalający na ustalenie czy przedmiotowy pawilon jest budynkiem w rozumieniu art. 121 § 5 p.e.a. i art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, czy też jest obiektem budowlanym innym niż budynek, choć istniała taka konieczność. W konsekwencji brak pewności czy zastosowanie w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia znajduje art. 121 § 5 pea, który dotyczy przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, gdyż w razie ustalenia że w/w obiekt nie jest budynkiem podstawę prawną określenia kwoty grzywny nałożonej przez organ w celu przymuszenia skarżącej do wykonania obowiązku rozbiórki przedmiotowego pawilonu handlowego stanowić powinien wyłącznie art. 121 § 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 5000 zł.
Zauważyć również trzeba, że przepis art. 121 § 5 p.e.a. ustanawia sposób obliczania wysokości grzywny, której wysokość nie jest przez ustawodawcę ograniczona górnymi granicami, jak to przewidziano w innych przypadkach ( § 2 i 3 ), nie można więc tu dopuścić do stosowania wykładni rozszerzającej, gdyż mogłoby to doprowadzić do sytuacji, że wysokość grzywny byłaby wyższa niż wartość obiektu budowlanego , którego rozbiórkę nakazano ( por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2002r. IV SA 122/01)
Dodatkowo w niniejszej sprawie zasługuje na uwagę fakt, iż podstawą prawną orzeczonej w stosunku do skarżącej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005r. rozbiórki pawilonu usługowego był przepis art. 51 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W/w obowiązek rozbiórki nałożony został na U.P. w związku z niewykonaniem przez nią nałożonego uprzednio obowiązku dostarczenia dokumentu potwierdzających prawo do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. Stwierdzony przez organ brak wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku rozbiórki przedmiotowego pawilonu dał podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie i nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Jednakże należy mieć na uwadze, iż grzywna w celu przymuszenia wymierzona w oparciu o treść art. 121 § 5 p.e.a. sprawie, dotyczy tylko i wyłącznie przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części orzeczonej na podstawie art 48 Prawa budowlanego. W przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego to obowiązku tego nie można rozumieć jako "przymusowej rozbiórki", o jakiej mowa w art. 121 § 5 ustawy egzekucyjnej, a podstawą wymierzenia grzywny jest art. 121 § 2 i § 4 p.e.a.
W tym zakresie Sąd podziela pogląd Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 13 września 1999 r. (IV SA 1663/98 ), zgodnie z którym "przez przymusową rozbiórkę budynku lub jego części" rozumieć należy niewątpliwie obowiązek orzeczony w decyzji wydanej na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 89 póz. 414 ze zm.) Jeżeli natomiast w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jako obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do staru zgodnego z prawem nakazano rozbiórkę części obiektu budowlanego, to obowiązku tego nie można rozumieć jako "przymusowej rozbiórki", o jakiej mowa w art 121 par. 5 u.p.e.a. Podkreślić należy, ze pomimo nowelizacji Prawa budowlanego cytowane orzeczenie NSA nadal w pełni zachowuje swą przydatność jako źródło interpretacji prawa oraz, ze w znowelizowanej ustawie Prawo budowlane, nadal istnieje różnica pomiędzy pojęciem przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części a nakazem w drodze decyzji rozbiórki obiektu i jego części w razie niewykonania obowiązków (por. System egzekucji administracyjnej pod redakcją J.Niczyporuka, S.Fundowicza i J.Radwanowicz - Wyd. C.H.Beck W-wa 2004 str.461-462).
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz fakt, iż decyzja nakładająca na skarżąca obowiązek rozbiórki wydana została na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego a nie w oparciu o treść art. 48 cyt. ustawy, w ocenie Sądu organy egzekucyjne obu instancji błędnie wymierzyły skarżącej zaskarżonymi postanowieniami grzywnę w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 5 p.e.a., a jedynie możliwe było to w oparciu o treść art. 121 § 2 i § 4 cyt ustawy.
W dalszej kolejności Sad chce podkreślić, iż postanowienie o ukaraniu grzywną w celu przymuszenia aby zostać uznane za zgodne z prawem musi być wydane w prawidłowo
wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W tym zakresie niniejsze sprawa również budzi zastrzeżenia z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa, w szczególności ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Należy zaznaczyć, iż po wniesieniu przez U.P. skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r. znak: [...] dotyczącą rozbiórki pawilonu usługowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 6 listopada 2007 r. orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji tj. decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. o rozbiórce pawilonu handlowego skarżącej, Następnie organ - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, któremu postanowienie doręczone zostało w dniu 19 listopada 2007 r., w dniu [...] listopada 2007 r. wydał postanowienie o nałożeniu na skarżącą grzywny. Postanowienie organu zaskarżone zostało przez U.P. zażaleniem w dniu [...] listopada 2007 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. PINB orzekł o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, które do dnia wydania niniejszego orzeczenia nie zostało przez organ egzekucyjny podjęte, a postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. WINB rozpoznał zażalenie U.P. wydając zaskarżone postanowienie.
Zgodnie z art. 56 § 1 p. e. a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w przypadku wystąpienia sytuacji przewidzianych w pkt. od 1 do 5. Art. 56 § 1 pkt 1, który był podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, Przepis art. 56 § 1 p.e.a. wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę określenia "ulega zawieszeniu". W sytuacji wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu następuje wstrzymanie czynności egzekucyjnych z datą jego wydania. Jedynym skutkiem wydano takiego postanowienia może być tylko zaniechanie czynności egzekucyjnych, a więc zawieszenie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreśla, iż zgodnie z art. 102 kpa, który w zw. z art. 18 p.e.a. stosuje się odpowiednio, w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy w czasie trwającego zawieszenia postępowania egzekucyjnego WINB wydał zaskarżone do Sadu postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu l instancji w sprawie nałożenia grzywny, a zatem pomimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy prowadził czynności zmierzające do wyegzekwowania nałożonego na skarżącą obowiązku. Organ II instancji nie poczynił żadnych ustaleń co do ewentualnego ustania przyczyny zawieszenia postępowania. Zatem uznać należało, iż organ odwoławczy nie miał podstaw do merytorycznego rozstrzygania zażalenia na postanowienie organu l instancji w czasie trwającego zawieszenia postępowania. Wbrew temu co twierdzi organ w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania mającego na celu rozpoznanie środka zaskarżenia - zażalenia, gdyż nie jest to przewidziana w art. 102 kpa czynność niezbędna.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., natomiast o wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło