II SA/Go 56/05

Dnia 6 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2007 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej postanawia: przyznać Danielowi Adamczakowi prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 17 września 2007 r. wpłynął do sądu wniosek D.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 1 października 2007 roku skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Jako przyczynę swych wniosków skarżący wskazał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku a sprawa która została wszczęta w skutek jego skargi ma skomplikowany charakter. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/2004 (niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Wobec powyższego prawo pomocy może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Ocenę wskazanych przez stronę we wniosku okoliczności ustawodawca pozostawił uznaniu sądu. Należy przy tym zauważyć, że ocena ta jest swobodna jednak nie dowolna. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wyczerpująco odnieść się do przytoczonych w nim okoliczności i uzasadnić, z jakich względów wniosek skarżącego zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach, to jest z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz z drugiej strony jej możliwości finansowych. Przyjmuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Odnosząc się natomiast do wniosku D.A. o ustanowienie adwokata, należy w tym miejscu przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli w myśl art. 245 § 3 cytowanej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie przedłożonego wniosku ustalono, iż skarżący jest osobą bezrobotną, natomiast jego żona osiąga dochód w kwocie około 1.250 zł. Jednocześnie, po przeprowadzeniu analizy akt sprawy, Sąd uznał wniosek w zakresie ustanowienia adwokata za zasadny z uwagi na fakt, iż udział pełnomocnika w niniejszym postępowaniu jest potrzebny. Przesądzają o tym okoliczności przedmiotowe sprawy, która na obecnym etapie, między innymi w związku z wielokrotnym składaniem przez skarżącego tożsamych pism procesowych i środków zaskarżenia od prawomocnych orzeczeń, jest skomplikowana pod względem proceduralnym i prawnym. Wobec tego, w ocenie Sądu, dla zapewnienia D. A. faktycznej realizacji jego praw jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, niezbędne okazało się uczestnictwo profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.