II SA/Go 560/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat A.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 pkt. 5, art. 8 ust. 1 pkt. 1 i ust. 9, art. 11 ust. 2, art. 37 ust. 1 pkt. 1, art. 37 ust. 2 pkt. 1, art. 106 ust. 1, 5, art. 107 ust. 5 i art. 109 ustawy z dna 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 127, poz. 1055) oraz art. 66 ust. 1 pkt. 26, art. 73 pkt. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027) uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] przyznającą J.F.R. zasiłek stały od dnia [...] września 2008 r. w wysokości 444 zł., oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne od dnia [...] września 2008 r., wobec zmiany jego sytuacji dochodowej i majątkowej. Powyższa decyzja została stronie prawidłowo doręczona w dniu 7 kwietnia 2010 r. F.R. w zakreślonym ustawą 14 dniowym terminie nie wniósł odwołania, mimo prawidłowego pouczenia. W związku z tym, przedmiotowa decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej stała się ostateczna. W dniu 28 kwietnia 2010 r. wpłynęło do organu I instancji odwołanie J.F.R., opatrzone datą [...] kwietnia 2010 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania w którym wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2010 r. w kancelarii prawnej zlecił sporządzenie odwołania od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie uchylenia świadczeń. Ponadto podniósł, że kancelaria prawna nie wywiązała się ze zlecenia, o czym dowiedział się z rozmowy telefonicznej z pracownikiem kancelarii. Dlatego też odwołujący się samodzielnie sporządził odwołanie i wniósł o jego uwzględnienie. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przesłał odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując, na brak podstaw do ewentualnej zmiany decyzji, wnosząc jednocześnie o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856, ze zm.) i art. 59 § 2, w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż w ocenie organu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 powołanego powyżej przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium ustaliło, że skarżący podał, iż zlecił kancelarii prawnej wniesienie odwołania. W ocenie strony przeciwnej strona zainteresowana przywróceniem terminu do wniesienia odwołania nie przedstawiła na powyższą okoliczność żadnego dowodu. W przekonaniu organu odwoławczego analiza okoliczności niniejszej sprawy wskazuje, iż nie można było mówić o dołożeniu przez stronę należytej staranności, w rozumieniu "obiektywnego miernika staranności", jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nadto organ podkreślił, iż nawet jeżeli strona złożyła w kancelarii prawniczej zlecenie sporządzenia odwołania, to w swoim własnym interesie winna przed upływem terminu być zorientowana, co do biegu sprawy, a jak przyznał sam skarżący zlecenie złożył dopiero na cztery dni przed upływem terminu do wniesienia środka odwoławczego. Powołując się na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministarcyjny wskazało, iż wszelkie błędy kancelarii prawniczej obciążają stronę. Organ II instancji na marginesie sprawy wskazał, iż w przypadku takiego uchybienia, stronie przysługiwałoby w stosunku do niej jedynie roszczenie odszkodowawcze z tytułu rzeczywiście poniesionych szkód, realizowane na gruncie prawa cywilnego. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniósł skarżący podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 446 § 3 k.c. polegającą na obwinieniu skarżącego o uchybienie terminu. Równocześnie podniósł on zarzut naruszenia prawa materialnego "poprzez błędne zakwalifikowanie postępowania". Wobec tego, że posiada on stopień niepełnosprawności, zwrócił się do jednej z kancelarii adwokackich o dopełnienie obowiązku sporządzenia odwołania w jego imieniu, bowiem z uwagi na zły stan zdrowia nie mógł napisać pisma procesowego osobiście. Adwokat nie sporządził odwołania, ponieważ nie otrzymał z góry honorarium, o czym skarżący dowiedział się po upływie terminu do wykonania czynności. Skarżący argumentował także, iż brak środków finansowych na pokrycie honorarium adwokackiego doprowadził go do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi w całości, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonego postanowienia. Odpowiadając na zarzuty sformowane w skardze z dnia [...] czerwca 2010 r. organ II instancji wskazał, iż wymóg braku winy lub dołożenia należytej staranności w razie uchybienia terminu, określony w art. 58 § 1 k.p.a. dotyczy również działań pełnomocnika strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uzasadnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a). Zgodnie z art. 58 k.p.a., organ odwoławczy jest obowiązany przywrócić termin do wniesienia odwołania, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony (§ 1), b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 2), c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, czyli wniósł obok wniosku także odwołanie od decyzji (§ 3). Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w prawidłowy sposób dokonało oceny okoliczności wskazanych w treści art. 58 § 1 k.p.a. uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w artykułach 58 i 59 k.p.a., której istotą jest stworzenie możliwości przywrócenia terminu do skutecznego dokonania czynności procesowej w sytuacji, gdy już upłynął już termin do jej podjęcia. Przywrócenie terminu jest instytucja prawa procesowego, dlatego też na podstawie wymienionych powyżej przepisów mogą być przywracane wyłącznie terminy o charakterze procesowym, a już nie terminy prawa materialnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych skarżący w zakreślonym ustawą terminie nie wniósł odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2010 r.. W pismach z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu argumentując, iż był przekonany, że kancelaria prawnicza sporządzi w jego imieniu odwołanie od kwestionowanej decyzji. Skarżący przyznał, iż zlecając usługę nie posiadał środków finansowych wystarczających na pokrycie honorarium dla pełnomocnika procesowego. Niezwłocznie po uzyskaniu od pracownika kancelarii prawnej informacji, iż powodem niesporządzenia pisma procesowego było nieopłacenie honorarium oraz o powstałym uchybieniu terminu, samodzielnie sporządził odwołanie od wymienionej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podkreślając, iż wymóg braku winy lub dołożenia należytej staranności w razie uchybienia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. dotyczy również działań pełnomocnika strony. W ocenie organu odwoławczego nawet, jeśli strona złożyła w kancelarii prawniczej zlecenie sporządzenia odwołania, to w swoim własnym interesie winna przed upływem terminu zorientować się, co do biegu sprawy. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał żądanie skarżącego za nieuzasadnione. W ocenie Sądu na aprobatę zasługuje pogląd wyrażony przez organ II instancji, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. W ocenie Sądu zainteresowany przywróceniem terminu nie uprawdopodobnił dostatecznie, iż w niczym nie uchybił swoim obowiązkom procesowym. Co prawda skarżący wykazywał, iż sporządzenie pisma procesowego zlecił kancelarii prawnej przyznając, iż nie posiadał środków finansowych na opłacenie zleconej usługi. Skarżący pozostawał w błędnym przekonaniu, iż mimo braku opłacenia honorarium pełnomocnik procesowy sporządził i wniósł w jego imieniu odwołanie od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Słusznie argumentował organ odwoławczy, iż skarżący winien przed upływem terminu do wniesienia odwołania zorientować się na jakim etapie znajduje się jego sprawa. Zauważyć należy, iż z dokumentów nadesłanych przez stronę w toku postępowania administracyjnego brak jest informacji o działającym w sprawie pełnomocniku. Do akt sprawy nie dołączono także żadnego dokumentu pełnomocnictwa, w którym skarżący upoważniłby do działania w swoim imieniu w konkretnej sprawie. Zasadnie kolegium wskazało, iż ewentualne zaniedbania działającego w imieniu skarżącego pełnomocnika procesowego obciążają stronę. Tym samym skarżący ponosi negatywne skutki związane z działaniem ustanowionego pełnomocnika. Należy także wskazać, iż w postępowaniu toczącym się przed organami administracji publicznej nie obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Co oznacza, iż skarżący mógł samodzielnie popierać swoją skargę w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, ale także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. Nie uszło uwadze Sądu, iż ostatecznie skarżący samodzielnie sporządził odwołanie, wniosek o przywrócenie terminu i skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wraz z wnioskiem o przyznaniem prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika procesowego, niemniej jednak uczynił to już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może więc mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając na uwadze powyższą okoliczność należało wskazać, iż skarżący nie wykazał w prowadzonym postępowaniu, iż zły stan zdrowia uniemożliwił mu własnoręczne napisanie odwołania. Jednakże skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji lekarskiej, która potwierdziłaby jego zły stan zdrowia w badanym okresie. Nie miał także racji skarżący argumentując, iż za przywróceniem terminu w sprawie dotyczącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2010 r. przemawia fakt, iż po przedłożeniu do akt innej sprawy urzędowej zaświadczenia lekarskiego organ administracji przywrócił mu termin procesowy. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., co w przedmiotowym postępowaniu zostało prawidłowo ocenione. Zatem, zaskarżone w rozważanej sprawie rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Stąd też, wobec niezasadności skargi należało ją oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), o czym orzeczono w sentencji wyroku.