II SA/Go 567/25

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-01-15

Skład orzekający: Kamila Karwatowicz, Grażyna Staniszewska, Jarosław Piątek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy usunięcie drzew poprzez ogłowienie (pozbawienie koron i gałęzi, pozostawienie pni) stanowi usunięcie drzewa w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, uzasadniające wymierzenie kary pieniężnej, czy też zniszczenie drzewa, które może podlegać innym przepisom dotyczącym kary?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że działania polegające na pozbawieniu drzew koron i gałęzi, a nawet części pni, pozostawiając pnie na wysokości 4-5 metrów, należy kwalifikować jako usunięcie drzewa w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, a nie jedynie jego zniszczenie. Sąd podkreślił, że taka kwalifikacja, choć mogła być niejednoznaczna, w kontekście przepisów dotyczących kar pieniężnych, okazała się korzystniejsza dla skarżących ze względu na możliwość zastosowania obniżenia kary o 50% w przypadku drzew obumarłych lub nierokujących szansy na przeżycie. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, a także prawidłowo wyliczyły karę pieniężną.
Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości usunęli trzy drzewa (topola czarna i dwa dęby szypułkowe) poprzez ogłowienie, pozostawiając pnie na wysokości 4-5 metrów. Zrobili to na początku listopada 2024 r., mimo że wcześniej złożyli zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który wniósł sprzeciw. Organy administracji wymierzyły właścicielom karę pieniężną za usunięcie drzew przed upływem terminu, o którym mowa w przepisach. Właściciele odwołali się, argumentując, że drzewa były w złym stanie, zagrażały bezpieczeństwu i że ich działania wynikały ze stanu wyższej konieczności. Kolegium utrzymało decyzję w mocy. Właściciele wnieśli skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K.S., T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2025r. nr [...] Burmistrza [...], powołując się na art. 88 ust. 1 pkt 6 i ust. 3, art. 89 ust. 1 i ust. 6 oraz art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm., dalej jako u.o.p.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) wymierzył K. S. i T. S. administracyjną karę pieniężną o łącznej wartości 40 650,00 zł za usunięcie przed upływem terminu o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p. - 3 sztuk drzew, w tym 1 szt. z gatunku topola czarna i 2 szt. z gatunku dąb szypułkowy o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących: 1. Topola czarna obwód pnia drzewa mierzony na wys. 130 cm - 422 cm, 2. Dąb szypułkowy – obwód – 327 cm, 3. Dąb szypułkowy obwód – 372 cm, z nieruchomości przy ul. [...] w [...] na działce nr [...] (z podaniem szczegółowego wyliczenia kary odnośnie każdego z w/w drzew). Jednocześnie zobowiązano adresatów decyzji do uiszczenia kary pieniężnej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzji ustalająca wysokość opłaty stała się ostateczna. Organ podał w uzasadnieniu decyzji, że w dniu [...] grudnia 2024 r. do organu wpłynęło zawiadomienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] (WKZ) informujące o wniesieniu sprzeciwu do zamierzonego usunięcia 3 szt. drzew z gatunku: topola czarna o obwodzie pnia mierzonego na wys. 5 cm wynoszącego 515 cm, dąb szypułkowy o obwodzie pnia mierzonego na wys. 5 cm wynoszącego 383 cm i dąb szypułkowy o obwodzie pnia mierzonego na wys. 5 cm wynoszącego 433 cm, z powodu ogłowienia drzew i pozostawienia pni do wysokości 4-5 m. Jednocześnie WKZ wskazał na zasadność podjęcia działań zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3, 4, 6 u.o.p., który stanowi, że burmistrz miasta wymierza karę pieniężną za zniszczenie drzewa, uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa oraz usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Zawiadamiając o wszczęciu postępowania organ I instancji wezwał właścicieli nieruchomości do złożenia wyjaśnień w zakresie prowadzenia prac w obrębie koron drzew. W piśmie z [...] stycznia 2025 r. T.S. wskazał, że z uwagi na panujące w ostatnim czasie anomalie pogodowe (wichury i ulewne deszcze) drzewa stwarzały zagrożenie. Następie w dniu [...] lutego 2025 r. przeprowadzono wizję lokalną w sprawie zniszczenia/uszkodzenia drzew, wykonując dokumentację fotograficzną. Z oględzin sporządzono protokół (załączony do akt administracyjnych), podpisany przez K.S., która brała czynny udział w wizji, nie wniosła zastrzeżeń ani uwag do protokołu. W celu uzupełnienia informacji przekazanych przez stronę pismem z dnia [...] marca 2025r. organ zwrócił się o złożenie pisemnych wyjaśnień w zakresie: kiedy dokonano cięć 3 szt. drzew objętych postępowaniem, kto dokonał cięć ww. drzew; W przypadku wskazania firmy zewnętrznej poproszono o podanie na czyje zlecenie działał i jaki był zakres prac objętych umową, czy w przeszłości były prowadzone cięcia w obrębie przedmiotowych drzew, a jeżeli tak, to o wskazanie dat oraz kto dokonywał cięć oraz załączenie dokumentacji fotograficznej z prowadzonych prac zgodnie z art. 87a ust. 3 u.o.p. Pismem z dnia [...] marca 2025 r. T.S. wskazał, że zlecił ścięcie drzew firmie G., drzewa zostały ścięte na początku listopada 2024 r., zakres prac obejmował przycięcie drzew do wysokości 4-5 m. Jednocześnie oświadczył, że w przeszłości nie były prowadzone cięcia w obrębie przedmiotowych drzew. Wobec powyższego organ wezwał właściciela firmy wykonującej usługę ścięcia drzew do złożenia wyjaśnień czy miał wiedzę, że na ścięcie przedmiotowych trzech drzew właściciel nieruchomości powinien uzyskać stosowne zezwolenie, czy realizując zlecenie miał wiedzę, że współwłaściciele nieruchomości nie posiadali zgody WKZ na usunięcie ww. drzew. Pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. właściciel firmy podał, że działał na zlecenie właściciela nieruchomości i że poinformował właściciela, że powinien posiadać stosowne zezwolenie na ścięcie drzew. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że nieruchomość, położona przy ul. [...] w miejscowości [...] – działka nr ewid. [...] znajduje się w układzie przestrzennym krajobrazu wyznaczonym w decyzji o wpisie do rejestru zabytków miasta [...] (nr rejestru zabytków [...]). Wobec powyższego, zgodnie z art. 83 a ust. 1 u.o.p. organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew jest wojewódzki konserwator zabytków. Działka ta stanowi grunt zabudowany budynkiem biurowym i budynkiem, w którym prowadzony jest warsztat samochodowy. W w. działka zgodnie z ewidencją gruntów prowadzoną przez Starostę [...] opisana jest jako Bi - inne tereny zabudowane. Jej właścicielem (nr [...]) jest małżeństwo K.S. i T.S. W trakcie przeprowadzonych oględzin właścicielka nieruchomości wskazała 3 szt. pozostałych pni po wykonanych ścięciach całych koron oraz części pni drzew z gatunku: topola czarna (1 szt.) oraz dąb szypułkowy (2 szt.), które w protokole z dnia [...] lutego 2025 r. i w pkt 1 sentencji decyzji ozn. kolejnymi numerami od 1 do 3. Ustalono, że: obwód pnia drzewa z gatunku topola czarna (ozn. nr 1) na wysokości 5 cm wynosi ponad 80 cm, zaś obwód mierzony na wysokości 130 cm wynosi 422 cm, obwód pnia drzewa z gatunku dąb szypułkowy (ozn. nr 2) na wysokości 5 cm wynosi ponad 50 cm, zaś obwód mierzony na wysokości 130 cm wynosi 327 cm, obwód pnia drzewa z gatunku dąb szypułkowy (ozn. nr 3) na wysokości 5 cm wynosi ponad 50 cm, zaś obwód mierzony na wysokości 130 cm wynosi 372 cm. Ww. drzewa zostały wycięte, pozostała jedynie kara korzeniowa i część pni. W zakresie korony drzew zostały usunięte wszystkie konary i gałęzie, zostało ścięte 100 % korony drzew oraz pnie o znacznej długości. Po ścięciu powyższego z drzew pozostała jedynie bryła korzeniowa oraz część pni, który dla topoli czarnej (ozn. nr 1) ma ok. 4 m wysokości, dla dębu szypułkowego (ozn. nr 2) ma ok. 6 m wysokości, a dla dębu szypułkowego (ozn. nr 3) ma ok. 5 m wysokości. W dniu wizji na działce prowadzone były prace związane z cięciem ściętych części drzew (tj. koron i pni): topoli czarnej i 2 szt. dębów szypułkowych. Na ww. działce znajdowały się liczne pocięte w kawałki drewna. K.S. wskazała, że drewno pochodzi z drzew, które są przedmiotem postępowania. Organ uznał, że pomimo pozostawienia części drzewa (bryły korzeniowej i części pnia) doszło do usunięcia drzew. Bardzo duże obwody pozostawionych pni po usunięciu drzew wskazują, że drzewa były znacznych rozmiarów. W niniejszej sprawie doszło do całkowitej zmiany istoty drzewa. Pozostawienie pnia i systemu korzeniowego nie sprawia, że drzewo dalej istnieje. Z tego względu organ uznał, że doszło do usunięcia drzew, wskazując, że wycinka drzew spowodowała wykluczenie zachowania ich żywotności. Usunięte drzewa usytuowane były na terenie miasta niebędącego uzdrowiskiem i nie leżą w obszarze ochrony uzdrowiskowej. Nieruchomość, na której się znajdowały, nie stanowi terenów zielonych oraz nie należy do pasa drogowego dróg publicznych. Pozostawione pnie drzew pozwoliły na zmierzenie rzeczywistych obwodów pni drzew na wysokości 130 cm, niezbędnych do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej. Właściciele nieruchomości potwierdzili ścięcie drzew, które są przedmiotem postępowania zlecając wycinkę. Strona oświadczyła, że drzewa zostały ścięte w miesiącu listopadzie 2024 r., Wizja w terenie wykazała, że pozostałe po ścięciu pnie drzew z gatunku topola czarna (ozn. nr 1) i dąb szypułkowy o obwodzie wynoszącym 327 cm (ozn. nr 2) były w złym stanie zdrowotnym, obumarły. Na pozostałym pniu po wycince topoli czarnej widoczne było zagrzybienie, zaś od podstawy pnia do wysokości ok. 2 m pień był wy próchniały. Pozostały po wycięciu drzewa pień dębu szypułkowego o obwodzie pnia wynoszącego 327 cm od strony zachodniej i częściowo od strony północnej działki pozbawiony był kory. Na podstawie art. 83f ust. 4 pkt 3 u.o.p. T.S. zgłosił do właściwego organu zamiar usunięcia przedmiotowych drzew. WKZ wniósł sprzeciw na ich usunięcie. Stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zgodnie z art. 88 ust. 3 u.o.p. samo uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna. Zdaniem organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały spełnione przesłanki dla wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p. W toku postępowania ustalono, iż nieruchomość w dacie dokonania wycinki znajdowała się w posiadaniu właścicieli nieruchomości, czyli podmiotu, który jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzew, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 80 cm - w przypadku topoli i 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew, w tym przypadku dębu. Ustalono również, że właściciel dokonał ścięcia drzew. Ponadto ustalono, iż co do przedmiotowych drzew z gatunku topola czarna (1 szt.) i dąb szypułkowy (2 szt.), które zostały usunięte przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p. W tym stanie rzeczy spełnione zostały wszelkie przesłanki dla wymierzenia kary. Wysokość kar ustalono zgodnie z dyspozycją art. 89 ust. 1 i ust. 6 u.o.p. oraz przepisów wykonawczych powołanych w podstawie prawnej decyzji. Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p., nie nalicza się opłat za usuniecie drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie. Ta sytuacja ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem usunięcie przedmiotowych 3 szt. drzew objęte było obowiązkiem zgłoszenia, a nie zezwolenia. Z tego powodu, wobec treści art. 89 ust. 1 u.o.p. uznano, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty. Wobec powyższego na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną wymierzono w wysokości jednokrotności opłaty. Co do zasady, karę nakłada się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazywał, że usunięto drzewa zwolnione z obowiązku uiszczania opłaty, co skutkuje naliczeniem kary administracyjnej w wysokości jednokrotności takiej opłaty. Przy czym na podstawie art. 89 ust. 6 u.o.p. w przypadku usunięcia drzewa obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50 %. W przedmiotowym postępowaniu przesłanka ta została spełniona dla drzewa z gatunku topola czarna i dla drzewa z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącego 327 cm. Następnie organ wskazał na sposób wyliczenia kary odnośnie poszczególnych drzew. Łączna wartość kary pieniężnej za usunięcie ww. drzew wynosi 40 650,00 zł. Od powyższej decyzji strony wniosły odwołanie zarzucając organowi: 1) brak uwzględnienia, że skarżący wystąpił do organu ze stosownym zgłoszeniem dotyczącym zamierzonego usunięcia 3 drzew (opisanych w treści decyzji) a następnie wycinka drzew była uzasadniona i konieczna ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa, gdyż drzewa były w bardzo złym stanie, obumarły; 2) naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie w wyniku pominięcia okoliczności, że zaistniał stan wyższej konieczności po stronie skarżących, który uzasadniał podjęcie natychmiastowego działania i niezwłoczną wycinkę drzew; 3) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawcy tj. zaniechanie powołania biegłego z zakresu drzewoznawstwa (dendrologa), celem dokonania analizy diagnostycznej stanu wyciętych drzew (określenia czy stan drzew zagrażał bezpieczeństwu ludzi lub mienia) oraz określenia stanu pozostawionych brył korzeniowych oraz części pni; 4) naruszenie art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo, iż z przedłożonego materiału dowodowego, w szczególności oględzin pozostawionych części drzew wynika, że zachodził wypadek nagły i niespodziewany, zagrażający bezpieczeństwu ludzi oraz mienia, a w konsekwencji Burmistrz powinien odstąpić od wymierzenia kary. Organ nie uwzględnił okoliczności faktycznych, że usunięcie drzew było pilnie konieczne ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi oraz wcześniejszych zdarzeń polegających na zniszczeniu mienia, co organ powinien wsiąść pod uwagę przy wydaniu decyzji oraz przy wymierzaniu kary. Decyzją z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 83a ust. 1, art. 86 ust 1 pkt 4, art. 87a ust. 5, art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 89 ust. 1, ust. 6, ust. 7 u.o.p., oraz rozporządzenia z dnia 3 lipca 2017 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO wskazało na treść art. 83, art. 83a, art. 83 f, art. 88, art. 89 i art. 90 u.o.p. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 u.o.p. określonego podmiotu jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew. Jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła. Podkreślił przy tym, że administracyjna odpowiedzialność za bezprawne zniszczenie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, co oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Tym samym, nieistotnym jest, czy dokonano wycięcia osobiście, czy też został wynajęty w tym celu inny podmiot, jak również nieistotna jest - z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności - świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że wydanie rozstrzygnięcia w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za nielegalne usunięcie drzew musi być zawsze poprzedzone następującymi ustaleniami: czy zostały wycięte drzewa, jakie obwody pni miały wycięte drzewa, kto dokonał wycięcia oraz, czy miał do tego podstawę w postaci stosownego zezwolenia właściwego organu. Jednoznaczne i właściwe ustalenie wskazanych okoliczności jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego. Z uwagi na to, że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za delikt administracyjny ma charakter decyzji związanej, zatem istotne znaczenie ma to, aby stan faktyczny nie budził jakichkolwiek wątpliwości, co wymaga od organów przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z rygorami procedury administracyjnej. Przepisy ustawy o ochronie przyrody, dotyczące wysokości i zasad wymierzania kar pieniężnych za usunięcie drzew bez zezwolenia mają niezwykle restrykcyjny charakter. Zatem aby wymierzyć taką karę z tytułu dokonania nielegalnej wycinki drzew, a zatem deliktu administracyjnego, organ jest zobligowany do ustalenia - w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości - przesłanek zaistnienia odpowiedzialności, w tym, że na usunięcie drzewa konieczne było uzyskanie zezwolenia, datę ścięcia drzewa. Konieczne jest również niewątpliwe ustalenie, że nie zachodzą wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, a także wyłączenie naliczania opłat za usunięcie drzew. Zdaniem Kolegium przedłożony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy jest wystarczający dla podjętego rozstrzygnięcia. Działka nr [...]położona w [...] przy ul. [...] stanowi własność stron. Pismem z dnia [...] grudnia 2024r. organ otrzymał pismo WKZ w [...], w którym poinformowano, iż w związku ze zgłoszeniem złożonym przez T.S. zam. w [...] w sprawie zamiaru usunięcia 3 drzew rosnących na działce nr ewid. [...] stwierdzono podczas oględzin dnia [...] grudnia 2024 r., że ww. drzewa zostały o głowione, ostały się tylko pnie do wysokości 4-5 m. Ścięte/pocięte kawałki pni i konarów zalegają na ziemi w pobliżu ostałych pni ww. drzew. WKZ decyzją znak: [...] wniósł sprzeciw do zamierzonego usunięcia ww. 3 drzew z gatunków: topola czarna (nr 1 wg zgłoszenia) o obwodzie pnia 515 cm, dąb szypułkowy (nr 2) o obwodzie pnia 383 cm, dąb szypułkowy (nr 3) o obwodzie pnia 433 cm. Obwody pni zmierzono na wysokości 5 cm. Dokonano także korekty gatunków drzew. Wobec powyższego organ wniósł o podjęcie działań zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3, 4, 6 u.o.p. Bezsprzecznie doszło do zniszczenia drzew. Zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. - Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa, (ust. 2 - Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa). Drzewa zostały zniszczone, a zatem czyn ten podlega karze określonej w powołanym art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 - usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu a sprzeciw został wniesiony. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Prawidłowo została naliczona kara za zniszczenie drzew, określona wprawdzie przez organ jako kara za usunięcie drzew, jednak określenie to nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji zastosował prawidłowe stawki określone wyżej cytowanym rozporządzeniem. Prawidłowo również zastosował w przypadku dwóch drzew obniżenie stawki o 50% na podstawie art. 89 ust. 6 u.o.p., zgodnie z którym w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%, gdyż jak wynika z akt sprawy jedno drzewo (topola czarna) na pozostałym pniu widoczne było zagrzybienie, zaś od podstawy pnia do wysokości ok. 2 m pień jest wypróchniały, i jeden z dębów szypułkowatych (o obwodzie pnia 327 cm na wysokości 130 cm) pozbawiony był kory. Brak kory uniemożliwia drzewu zachowanie żywotności, Kolegium dokonało matematycznego sprawdzenia sposobu wyliczenia kary i stwierdziło jej prawidłowość. Odnosząc się do zarzutów odwołania należy stwierdzić, że nie zasługują na uwzględnienie. Stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Oznacza to, że stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu albo uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Samo tylko przekonanie strony o niebezpieczeństwie nie uzasadnia zatem wycięcia drzewa bez uzyskania stosownego zezwolenia. Strony ewidentnie zniszczył drzewa w sposób planowy i zorganizowany. Zdaniem SKO obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ w każdym postępowaniu ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z przepisów k.p.a. nie można zdaniem SKO wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Strona mimo, iż powoływała się w trakcie postępowania na stan wyższej konieczności, poza tymi twierdzeniami nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów. Stan wyżej konieczności musi wynikać z obiektywnego stanu rzeczy, a nie subiektywnego przeświadczenia (odczucia) strony. Znaczenie mają zatem tylko konkretne okoliczności, które poddają się weryfikacji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której usunięcie, zniszczenie lub uszkodzenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Powinien być to stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Przepisy art. 86 ust. 1 u.o.p. zwalniają od obowiązku uiszczenia opłaty, a nie z obowiązku poniesienia kary za samowolne działanie. Przepisy art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 u.o.p. zwalniają zatem od opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, i to z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, lecz nie zwalniają z konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Za niezasadny uznało także SKO zarzut dotyczący konieczności powołania biegłego z zakresu drzewoznawstwa (dendrologa), celem dokonania analizy diagnostycznej stanu wyciętych drzew oraz stanu pozostawionych brył korzeniowych oraz części pni, bowiem po ścięciu korony drzew i gałęzi, z drzew pozostała bryła korzeniowa oraz część pni i nie można zatem wykluczyć, że wycinka drzew nie spowodowała wykluczenia zachowania żywotności drzewa, w szczególności drzewa w postaci dębu szypułkowego (ozn. nr 3) mającego ok. 5 m wysokości. Zdaniem SKO wobec dwóch drzew (topola i jeden dąb) organ prawidłowo zastosował obniżenie kary o 50% właśnie ze względu na ich stan. Drugi dąb był drzewem zdrowym. Nie trzeba specjalistycznej wiedzy, żeby stwierdzić, iż pozostawienia pnia o wysokości tylko ok. 5 m, przy drzewie którego obwód pnia na wysokości 5 cm wynosi 433 cm spowoduje odzyskanie żywotności przez to drzewo. Z tych wymiarów wynika, że było to drzewo rosłe. Zdaniem Kolegium jest to drzewo obecnie obumarłe, nie wykształcą się konary, nie dojdzie do odnowienia korony drzewa. Odsłonięty pień narażony jest na choroby, pasożyty drzew, gdyż to kora chroni drzewa. Dodatkowo należy wskazać, że obwód pnia tego drzewa na wysokości 130 cm wynosi 372 cm. Zgodnie z przepisami rozporządzenia taki obwód powoduje, że drzewo mogło być potencjalnie uznane za pomnik przyrody, gdyż minimalny obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm wynosi w przypadku dębu szypułkowego 300 cm. Natomiast odnośnie do tego w jakiej sytuacji występuje stan wyższej koniczności Kolegium odniosło się powyżej, zatem opinia biegłego w tym zakresie też jest zbędna. Nie zasługuje także na uwzględnienie wniosek o odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, wskazując, że skoro w u.o.p. uregulowano sposób wymierzania kar pieniężnych za usunięcie drzew lub krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości oraz kwestię ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary (wyłącznie przy działaniu w stanie wyższej konieczności), przepisy ogólne zawarte w dziale IV a k.p.a. nie mogły znaleźć zastosowania. Od powyższej decyzji K. i T. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając jej: 1. wskazanie w treści decyzji błędnej podstawy prawnej wydanej decyzji, 2. naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 6 u.o.p. poprzez jego zastosowanie w sprawie i wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o w/w przepis, podczas gdy postępowanie przez organ I instancji zostało wszczęte w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie/uszkodzenie drzew rosnących przy ul. [...] w [...], nie zaś w sprawie usunięcia drzewa bez dokonanego zgłoszenia; 3. naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, w konsekwencji naruszenie art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie, w wyniku błędnego przyjęcia, że nie zaistniał stan wyższej konieczności, który uzasadniał podjęcie natychmiastowego działania i niezwłoczne ogłowienie drzew opisanych w treści decyzji; w konsekwencji bezpodstawnie wymierzenie skarżącym administracyjnej kary pieniężnej. 4. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - niewywiązanie się w sposób należyty z powinności wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w oparciu o kompleksowo zebrany materiał dowodowy; - niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy tj. w szczególności zaniechanie przesłuchania świadka oraz powołania biegłego z zakresu drzewoznawstwa (dendrologa), celem określenia czy stan drzew opisanych w treści decyzji zagrażał bezpieczeństwu ludzi oraz mienia a co za tym idzie czy zaistniał stan wyższej konieczności, który uzasadniał podjęcie natychmiastowego działania i niezwłoczne ogłowienie drzew opisanych w treści decyzji. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów I i II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżący terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w przedmiotowej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. o wymierzeniu K. i T.S. kary pieniężnej o łącznej wartości 40 650 zł za usunięcie 3 sztuk drzew z nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]działka nr ewid [...]. Materialnprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o ochronie przyrody. Ustawa ta wprowadza system ochrony przyrody, który przewiduje generalny zakaz wycinania drzew i krzewów i obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu (art. 83 u.o.p.). W myśl art. 83a ust. 1 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. W art. 83f u.o.p. ustawodawca przewidział natomiast zamknięty katalog wyjątków od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Stosownie do art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. uzyskanie zezwolenia nie dotyczy usunięcia drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew, a w myśl ust. 1 pkt 3a nie dotyczy też drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przy czym odnośnie ostatniego z przypadków właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 80 cm w przypadku topoli , wierzb, klonu jednolistnego oraz klonu srebrzystego i 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew (ust. 4). Zgodnie z art. 83 f ust. 8 u.o.p. odnośnie takiego zgłoszenia organ może wnieść sprzeciw w drodze decyzji administracyjnej w terminie 14 dni od dnia przeprowadzenia oględzin (dokonywanych w terminie 21 dni od doręczenia zgłoszenia), a przesłanki wniesienia sprzeciwu określone zostały w ust. 14 i 15. Za usunięcia drzewa lub krzewu posiadacz nieruchomości ponosi opłaty (art. 84 ust. 1 u.o.p.), którą ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty określoną w treści rozporządzenia (art. 85 u.o.p.). Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; 3) zniszczenie drzewa lub krzewu; 4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa; 5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16; 6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 K.c., albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2). Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności (ust. 4). W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary (ust. 5). Stosownie do treści art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. W przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50% (ust. 6). W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej (ust. 7). W ustalonym w przedmiotowej sprawie stanie faktycznym nie było kwestionowane, że T.S., działając jako współwłaściciel nieruchomości nr działki [...] w [...], wpisanej do rejestru zabytków, dokonał do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] zgłoszenia zamiaru usunięcia 3 drzew rosnących na w/w działce. Rozmiary tych drzew uzasadniały złożenie zgłoszenia tj. obwód mierzony na wys. 5 cm topoli oraz dwóch dębów szypułkowych wynosił ponad 50 i 80 cm. Przed upływem jednak terminu określonego w art. 83f ust. 8 u.o.p., właściciele nieruchomości (skarżący) przeprowadzili (na początku listopada 2024 r.) odnośnie w/w drzew prace polegające na tzw. ich ogłowieniu czyli pozbawieniu całkowicie koron drzew, gałęzi oraz części pni, pozostawiając pnie drzew na wysokości ok. 4-5 m. Nie budziło także wątpliwości, że prace te wykonała firma działająca na zlecenie skarżących, która poinformowała zleceniodawców o wymogu dysponowania stosownym zezwoleniem. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżących. Spornym na gruncie przedmiotowej sprawy było natomiast dokonanie przez organy subsumcji prawnej, czyli przyporządkowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego do przepisów u.o.p. oraz wskazanie przez organy podstawy prawnej wydanej decyzji. Mianowicie organ I instancji przyjął za podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. przyjmując, iż doszło w niniejszej sprawie do usunięcia 3 sztuk opisanych wcześniej drzew, przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p., dając tym samym podstawę do wymierzenia skarżącym kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. Zdaniem skarżących organ błędnie orzekł o wymierzeniu kary pieniężnej za usunięcie drzew, gdyż postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało w przedmiocie zniszczenia/uszkodzenia drzew, a drzewa nie zostały zdaniem skarżących usunięte, bo tylko doszło do ich ogłowienia, co nie jest równoznaczne z ich usunięciem. Z kolei SKO utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w podstawie prawnej decyzji wskazało art. 86 ust. 1 pkt 4 i 6 oraz art. 87a ust. 5 u.o.p. Przy czym w uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że bezsprzecznie doszło do zniszczenia drzew i czyn podlegał karze określonej w art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. Według Kolegium kara została określona prawidłowo, w tym w zakresie zastosowanych stawek (co do dwóch drzew z obniżeniem o 50% kary pieniężnej), a samo określenie odnośnie zniszczenia czy usunięcia, nie ma jego zdaniem wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż kwestię zniszczenia/uszkodzenia drzew reguluje art. 87a u.o.p. Stanowi on, że prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom (ust. 1). Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa (ust. 2). Zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg (ust. 3). Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (ust. 4). Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (ust. 5). Na tle ustalonego w sprawie staniu faktycznego oraz brzmienia cyt. art. 87a u.o.p. nie ulega wątpliwości, biorąc pod uwagę zakres przeprowadzonych prac w stosunku do drzew, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie mamy do czynienia z uszkodzeniem spornych drzew. W istocie natomiast analiza stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, ustalonego przede wszystkim w oparciu o protokół z oględzin nieruchomości z dnia [...] lutego 2025 r. wraz z dokumentacją zdjęciową, może nastręczać problemy czy z punktu widzenia u.o.p. mamy do czynienia ze zniszczeniem czy jednak z usunięciem drzew. Przy czym należy stwierdzić, iż samo wszczęcie postępowania administracyjnego jako dotyczącego uszkodzenia/zniszczenia drzew nie oznacza, iż organy orzekając w wydanej w wyniku tego postępowania decyzji o usunięciu drzew dopuściły się naruszenia przepisów prawa skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Nie ulega wątpliwości, iż zachodzi tożsamość w zakresie sprawy zainicjowanej zawiadomieniem o wszczęciu postępowania i w której wydane zostały zaskarżone decyzje. Tożsamość ta dotyczy podmiotu i przedmiotu postępowania, w tych samych okolicznościach sprawy. Należy stwierdzić, iż w toku w/w postępowania organy, na skutek oceny zgromadzonego dopiero wówczas materiału dowodowego, uprawnione były do dokonania określonej kwalifikacji z punktu widzenia przepisów u.o.p. i zastosowania w tym zakresie odpowiednich przepisów prawa dotyczących usunięcia drzew a nie ich zniszczenia. Ustawodawca nie definiuje czym jest usunięcie drzewa, a jedynie określa co stanowi ich uszkodzenie i zniszczenie (art. 87a u.o.p.). W przypadku zniszczenia, o którym mowa w art. 87a ust. 5 u.o.p., oznacza ono usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony drzewa, nie wskazano tu natomiast na usunięcie części drzewa w postaci pnia. W przedmiotowej sprawie dokonano pozbawienia nie tylko całych koron drzew i całkowitego obcięcia gałęzi drzew, a nawet części pnia, pozostawiając pnie na wysokości 4-5 m, co przemawia jednak za usunięciem bardziej niż za zniszczeniem drzewa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r., II SA/Po 122/24). Nie można przy tym pomijać okoliczności, iż skarżący dokonał uprzednio zgłoszenia w zakresie usunięcia w/w drzew, a zatem zmierzał do ich usunięcia i biorąc pod uwagę sposób przeprowadzenia prac, dalece inwazyjny, dopuszczalne jest stwierdzenie, że doszło jednak do ich usunięcia, nawet jeżeli pozostawione zostały jeszcze elementy w postaci pnia na wys. 4-5 m, gdyż w istocie drzewa zostały unicestwione. Aby ocenić jednak znaczenie dla wyniku sprawy określonej kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia przepisów u.o.p., warto jeszcze wskazać na różnice w zakresie skutków prawnych uznania drzewa za zniszczone bądź usunięte. Analiza treści art. 88 i art. 89 u.o.p. prowadzi do wniosku, iż z punktu widzenia ustalenia wysokości kary pieniężnej brak jest w tym zakresie różnic tj. wysokość kary jest taka sama. Jednak należy zwrócić uwagę, że według cytowanego już art. 89 ust. 6 u.o.p. wysokość kary podlega istotnemu obniżeniu, bo o 50%, jeżeli usunięte drzewo było obumarłe lub nie rokowało szansy na przeżycie. Ta ulgowa taryfa odnosi się wyłącznie do przypadku usunięcia drzewa, a zatem nie stosuje się jej w przypadku stwierdzenia zniszczenia drzewa. Z kolei w przypadku zniszczenia drzewa może mieć zastosowanie art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p., który przewiduje możliwość odroczenia na 5 lat terminu płatności 70% kary pieniężnej jeżeli stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności. Na gruncie przedmiotowej sprawy organy zastosowały właśnie co do dwóch drzew zmniejszenie kary pieniężnej o 50 %, uwzględniając ich stan tj. podając, że w przypadku topoli widoczne jest zagrzybienie, zaś od podstawy pnia do wys. 2 m pień jest wypróchniały, a w przypadku dębu szypułkowatego o obwodzie pnia 327 cm pozbawiony był on kory co uniemożliwia zachowanie żywotności. Zatem w ocenie Sądu należało uznać dokonaną przez organ kwalifikację prawną za prawidłową i korzystną dla skarżących, biorąc pod uwagę istotne obniżenie wysokości kary pieniężnej co do dwóch w/w drzew. Natomiast odnośnie trzeciego z drzew - dąb szypułkowy o odwodzi pnia 372 cm, które zdaniem organu było zdrowe (co nie było kwestionowane przez skarżących), SKO prawidłowo zwróciło uwagę, iż stopień obcięcia tego drzewa był tak duży (pozostawiono tylko pień o wys. ok. 5m), że obecnie drzewo to jest obumarłe, nie wykształcają się konary, nie odnowi się korona drzewa, odsłonięty pień jest narażony na choroby i pasożyty drzew. Zgodzić należy się z SKO, że w istocie drzewo to nie rokuje zachowania żywotności, gdyż beż usuniętych elementów nie ma zdolności do rozwoju. Stąd nawet jeżeli przyjąć odnośnie tego drzewa, że skarżący mogli dokonać jego zniszczenia, a nie usunięcia, to pozostałoby to bez wpływu na wynik postępowania, mając na uwadze brak możliwości w realiach sprawy zastosowania art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p. Dodać przy tym należy, iż strona skarżąca odnoście kwestii braku rokowania żywotności tego drzewa w żaden sposób nie uprawdopodobniła, aby stanowisko organu było błędne w tym zakresie, poprzestając wyłącznie na zakwestionowaniu stanowiska organu. Zatem choć SKO elementy dotyczące kwalifikacji przeprowadzonych prac co do 3 sztuk drzew opisało w zaskarżonej decyzji nieco chaotycznie, to nawet jeżeli uznać powyższe za uchybienie to w ocenie Sądu pozostało ono bez wpływu na wynik postępowania. Z punktu widzenia bowiem wyniku postępowania, w tym przede wszystkim wysokości wymierzonej skarżącym kary pieniężnej nie miało to znaczenia, a w istocie organ uwzględnił zastosowanie obniżenia kary skarżącym w sposób dla nich korzystny co do dwóch z trzech drzew. Stwierdzić zatem należało, iż w prawidłowo ustalonym przez organy stanie faktycznym uzasadnione były podstawy do wymierzenia skarżącym kary pieniężnej, która co należy podkreślić jako karą administracyjną i ma zobiektywizowany charakter, co oznacza, że w sytuacji, gdy spełnione zostaną przesłanki określone w ustawie, organ wymierza karę administracyjną. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie ulega zatem wątpliwości, iż doszło do usunięcia 3 szt drzew przez skarżących będących współwłaścicielami nieruchomości, pomimo, że do usunięcia ich wymagane było dokonanie zgłoszenia, które co prawda zostało złożone, jednak usuniecie nastąpiło przez upływem terminu określonego w art. 83f ust. 8 u.o.p. Powyższe zaś wskazuje na spełnienie przesłanki z art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p., uzasadniając tym samym nałożenie przez organy na skarżących kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. Zdaniem Sądu organy zatem prawidłowo zebrały materiał dowodowy w sprawie, który uznać należy za kompletny i w oparciu o niego właściwie ustaliły stan faktyczny w sprawie, a także prawidłowo zastosowały przepisy prawa na gruncie niniejszej sprawy. Prawidłowo także dokonano wyliczenia kary pieniężnej uwzględniający treść przepisów art. 88, art. 89 ust. 1 i 6 w zw. z art. 85 ust. 1 u.o.p., Organy prawidłowo przy tym uwzględniając treść art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 u.o.p., administracyjną karę pieniężną wymierzyły w wysokości jednokrotności opłaty, z zastosowaniem stawek określonych w rozporządzeniu oraz stosując pomniejszenie kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 6 u.o.p. Skarżący przede wszystkim w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze wskazali na okoliczności mające przemawiać za brakiem podstaw do nałożenia kary bądź odstąpienia od niej. Związane miało to być zdaniem skarżących z koniecznością przeprowadzenia prac dotyczących spornych drzew, z uwagi na zagrożenie stwarzane przez drzewa przy panujących w tamtym czasie warunkach pogodowych (wichury i ulewne deszcze). Zdaniem Sądu skarżony organ zasadnie stwierdził, iż brak podstaw w przedmiotowej sprawie do zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p., tj. stwierdzenia, że zaistniał stan wyższej konieczności po stronie skarżących, który uzasadniałby odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który stwierdził, że: "Przekonanie o niebezpieczeństwie może być usprawiedliwione gdy zachodzi obiektywny stan wyższej konieczności, ale nie oznacza to, że samo ogólne powołanie się na przesłankę z art. 89 ust. 7 u.o.p. obliguje organ do poszukiwania faktów za tym przemawiających. Gdy strona z danej okoliczności wywodzi dla siebie określone skutki prawne, to powinna aktywnie uczestniczyć w wyjaśnianiu sprawy i z własnej inicjatywy przedstawiać konkretne fakty oraz ewentualne dowody uzasadniające swoje twierdzenia." (wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 842/23). Istnienie stanu wyższej konieczności musi być weryfikowalne i poddające się ocenie. Sąd podzielił stanowisko SKO, ponieważ w istocie poza oświadczeniem w tym zakresie, skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili okoliczności, na którą się powołali. "Stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu czy też uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. dla życia lub zdrowia ludzi), że nie można oczekiwać na działanie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu." (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 2159/22). Tylko zaistnienie warunków atmosferycznych, nagłych, nieprzewidywalnych (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1407/17), które bezpośrednio spowodowały uszkodzenie drzewa w sposób, że odtąd stanowi ono zagrożenie dla wartości cenniejszych niż to drzewo (np. ludzkie życie i zdrowie) mogłoby uzasadniać stwierdzenie, że skarżący działali w stanie wyższej konieczności. Skoro skarżący chcieli skorzystać z dobrodziejstwa określonego w art. 89 ust. 7 u.o.p., to w takiej sytuacji oni powinni przedstawić dowody nie budzące żadnych wątpliwości. Natomiast dowody takie nie zostały przez skarżących przedstawione, a same twierdzenia odnoszące się do stanu pogody (silne wiatry i ulewne deszcze) i złego stanu drzew, uznać należało za niewystarczające i w żaden sposób nieudokumentowane przez skarżących. Przy czym za uzasadnione uznać należało nieuwzględnienie przez organ wniosku skarżących powołanie biegłego z dziedziny dendrologii, który miały potwierdzić okoliczności dotyczące zagrożenia stwarzanego przez sporne drzewa, gdyż po pierwsze odnośnie stanu drzew należy zauważyć, iż drzewa zostały de facto usunięte, a ponadto opinia biegłego z punktu widzenia wymogów art. 89 ust. 7 u.o.p. byłaby nieuzasadniona. Powyższe rozważania odnieść należy także do kwestii zastosowania art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p., zgodnie z którym nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Przy czym należy zgodzić się z SKO, które zasadnie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p. odnosi się do kwestii braku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa, co nie zwalnia z obowiązku uzyskania na takie usunięcie zezwolenia lub zgłoszenia (w zależności od wymogów wynikających z u.o.p.). Natomiast na gruncie przedmiotowej sprawy ostatecznie skarżący nie dokonali skutecznego w świetle przepisów u.o.p. zgłoszenia usunięcia przedmiotowych drzew, z uwagi na brak upływu ustawowo określonego czasu, do wywarcia skutku przez zgłoszenie. Dodać należy, iż SKO zasadnie także wskazało na brak podstaw do zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy przepisów działu IV k.p.a. dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych, w tym art. 189f k.p.a., określający warunki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Należy zauważyć, że powołany wyżej artykuł został dodany do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z tą zmianą, do przepisów K.p.a. wprowadzono przepisy działu IVa - Administracyjne kary pieniężne, w tym wspomniany przepis art. 189a, a także art. 189f. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej K.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa K.p.a. miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych (zob. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). Podkreślić należy, że przepisy działu IVa k.p.a. nie modyfikują dotychczas obowiązujących rozwiązań materialnoprawnych, lecz stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa K.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 K.p.a. Zatem dla ustalenia, czy dział ten (IVa K.p.a.) ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych (tak np. wyrok WSA w Olsztynie z 9.02.2023 r., II SA/Ol 836/22 i powołane w nim orzecznictwo np. wyroki NSA: z dnia 19.06.2020 r., sygn. akt II OSK 142/20; z dnia 19.06.2020 r., sygn. akt II OSK 141/20; z dnia 3.12.2020 r., sygn. akt: II GSK 774/20 i II GSK 775/20). W niniejszym postępowaniu zastosowanie będą więc miały przepisy art. 189a § 2 K.p.a., gdyż kwestie wymienione w § 2 zostały uregulowane w u.o.p. Przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 1 k.p.a.) - art. 89 ust. 4, 5, 6, 7 u.o.p.; odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia - (§ 2 pkt 2 k.p.a.) - art. 88 ust. 4, 6, 7 u.o.p.; terminy przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 3 k.p.a.) - art. 89 ust. 10 u.o.p.; terminy przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (§ 3 pkt 4 k.p.a.) - art. 89 ust. 9 u.o.p.; odsetki od zaległej administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 5 k.p.a.) - art. 89 ust. 8 u.o.p.; udzielanie ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 6 k.p.a.) - art. 88 ust. 4, 5, 6 i art. 89 ust. 11 u.o.p. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skoro u.o.p. reguluje kwestię przedawnienia oraz możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary - to nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. normujące tą materię - w tym art. 189e, art. 189f i art. 189g, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2024 r., II SA/Sz 800/24 ora WSA w Łodzi z dnia 17 czerwca 2025 r., III SA/Łd 132/25). Z powyższych względów za nieuzasadnione uznać należało zarzuty podniesione w skardze, co Sąd wyjaśnił we wcześniejszych rozważaniach. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd oddali skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło