II SA/Go 569/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania doraźnej pomocy pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2008r. M.R. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o udzielenie pomocy pieniężnej w wysokości 100.000, 00 zł, z przeznaczeniem na zakup pojazdu typu [...] z wózkiem inwalidzkim, podnośnika do łóżka, pionizatora, nadto na pokrycie kosztów związanych z dodatkową pomocą i opieką nad nią w domu oraz kosztów związanych z rehabilitacją. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że M.R. jest osobą chorą, z niedowładem ciała, nie porusza się samodzielnie, wymaga stałej opieki osoby drugiej oraz rehabilitacji. Strona mieszka z synem – G.R., prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe, korzysta z opieki syna – J.R.. Wnioskodawczyni posiada dochód w postaci renty w wysokości 1. 530, 77 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił M.R. przyznania doraźnej pomocy pieniężnej. Decyzja wydana została na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art.19 ust.6 ustawy z dnia 24 stycznia 1999r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity DZ.U. z 2002r. Nr 42 póz. 371 ze zm.) - zwana dalej ustawą. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1. 530, 77 zł miesięcznie i jest w stanie zabezpieczyć swoje bieżące potrzeby z posiadanych dochodów. Ponadto organ stwierdził, że pomoc pieniężna przyznawana jest w pierwszej kolejności osobom, które dotychczas nie występowały o jej przyznanie, natomiast strona w 2007r. objęta została pomocą w wysokości 650 zł. Organ wskazał również na ograniczone środki budżetowe przeznaczone dla kombatantów. Od powyższej decyzji wniosek o ponownej rozpatrzenie sprawy wniósł syn M.R. – J.R.. Skarżący wskazał, że jego matka wymaga opieki osoby trzeciej przez całą dobę, koszty opieki wynoszą miesięcznie 7. 200 zł plus koszty dojazdu, środki opatrunkowe i leki, których miesięczny koszt wynosi 3.000 zł, utrzymanie samochodu koniecznego do opieki na matką wynosi 2.000 - 3.000 zł miesięcznie, zachodzi nadto potrzeba zakupu niezbędnych do funkcjonowania przyrządów rehabilitacyjnych. Powyższe dane, zdaniem skarżącego, wskazują na konieczność udzielenia pomocy finansowej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] i przyznał M.R. doraźną pomoc pieniężną w wysokości 1.700 zł. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w sprawie, wskazał że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona dołączyła dokumenty w postaci faktur pro-forma, dotyczące cen sprzętu pomocniczego niezbędnego dla funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Z przedłożonych dokumentów wynika, że koszt zakupu sprzętu pomocniczego wynosi 14. 617 zł. Od powyższej decyzji M.R. wniosła skargę. W skardze skarżąca wskazała, że jest osobą schorowaną po wielu udarach mózgu, z lewostronnym niedowładem ciała, wymagającą całodobowej opieki i pielęgnacji. Podała, że w jej przypadku zachodzi potrzeba zakupu sprzętu usprawniającego oraz odpowiedniego samochodu. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił skarżącej przyznania jakiejkolwiek pomocy. Otrzymywana przez skarżącą renta nie wystarcza na pokrycie kosztów związanych z całodobową opieką. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż zawarte w niej zarzuty. Rozpatrując sprawę Sąd miał na uwadze przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stan faktyczny sprawy ustalony został prawidłowo i nie budzi wątpliwości. Podstawę matarialnoprawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych stanowił przepis art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na wniosek kombatanta, innej osoby uprawnionej, o której mowa w ust. 2a, może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5. Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy, kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna. Pomoc taka może być również przyznana na częściowe pokrycie kosztów zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego, dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju inwalidztwa, opłacanie pomocy pielęgnacyjnej, a w stosunku do niewidomych oraz ciężko poszkodowanych inwalidów - kosztów zakupu innego, ułatwiającego pracę i życie, sprzętu pomocniczego. W myśl ust. 2 dla pokrycia kosztów pomocy pielęgnacyjnej, o której mowa w ust. 1, pomoc finansową w pierwszej kolejności przyznaje się kombatantom lub innym osobom uprawnionym, wymagającym takiej pomocy, którzy przekroczyli 70 lat życia. Stosownie do treści ust. 2a uprawnienia, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom, rencistom lub inwalidom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Zgodnie z treścią ust.3 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonuje podziału środków na pomoc pieniężną, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a. W myśl ust. 4. pomoc, o której mowa w ust. 1, jest zadaniem zleconym gminie. Pomoc tę przyznaje i udziela jej kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy. W przypadkach osób pobierających rentę inwalidy wojennego pomoc tę przyznają i udzielają jej - Związek Inwalidów Wojennych RP i Związek Ociemniałych Żołnierzy RP. Stosownie do treści delegacji zawartej w art. 19 ust. 5 ustawy, Minister Pracy i Polityki Socjalnej wydał rozporządzenie z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (DZ.U. z 1998r. Nr 53 póz. 334). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów art. 19 ustawy, zasadą jest, że pomoc doraźną lub okresową pomoc pieniężną kombatantom i innym osobom uprawnionym, przyznaje i udziela kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy, pomoc ta jest zadaniem zleconym gminie (ust. 4). W takiej sytuacji pomoc ta przyznawana jest na zasadach określonych we wskazanym powyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia [...] kwietnia 1998r. Jednakże w szczególnie uzasadnionych przypadkach decyzję w tym zakresie może podjąć Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na innych warunkach niż określone we wskazanym powyżej rozporządzeniu. W rozpatrywanej sprawie organ administracyjny wydał decyzję na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy, jednakże nie uzasadnił jakie szczególne względy legły u podstaw orzeczenia w danym trybie, nadto nie wskazał motywów danego rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę, że w swoim wniosku strona wskazała szereg potrzeb, które uznała za niezbędne, a których sfinansowania domagała się w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przyznając stronie pomoc w wysokości 1. 700 zł organ nie uzasadnił, na zaspokojenie której konkretnie potrzeby kwota ta ma być przeznaczona. Nadto z uzasadnienia decyzji nie wynika jakie względy legły u podstaw przyznania skarżącej pomocy w danej wysokości. Okoliczności te mają w sprawie istotne znaczenie, albowiem - jak wyżej wskazano - strona wymieniła szereg potrzeb, których zaspokojenie uważała za niezbędne, a których łączną wartość określiła na 100 tyś. zł. W toku postępowania strona przedłożyła dokumenty na zobrazowanie wartości zgłoszonych potrzeb, nie podważając udokumentowanych w ten sposób okoliczności, organ przyznał pomoc w kwocie nie adekwatnej do wniosku strony oraz nie uzasadnił swego stanowiska w tym zakresie. Wnikliwe przedstawienie motywów rozstrzygnięcia ma szczególnie istotne znaczenie w wypadku decyzji opartych na instytucji uznania administracyjnego, a z decyzją o takim charakterze mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Uznanie administracyjne oznacza, że organ administracyjny może przyznać stronie określone uprawnienie, jednakże - pomimo że strona spełnia określone prawem warunki formalne - uczynić tego nie musi. Podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia winny być jednak przez organ szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu, tak aby strona oraz inne podmioty mogły dokonać oceny, czy decyzja nie jest dotknięta wadą dowolności. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione , dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tezie pierwszej wyroku z dnia 15 listopada 2000 r., l SA/Gd 668/98, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził:,, Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie Sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem". Uzasadnienie jest tym elementem decyzji administracyjnej, w którym organ wskazuje motywy danego rozstrzygnięcia. Organ administracyjny winien wyjaśnić stronie z jakich względów zapadło rozstrzygnięcie danej treści. Uzasadnienie decyzji ma szczególnie istotne znaczenie w sprawach, w których żądanie strony nie zostało uwzględnione lub zostało uwzględnione jedynie w części. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku uwzględnienia żądania strony w całości, organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji (art. 107 § 4 k.p.a.). W myśl art. 19 ust. 6 ustawy pomoc pieniężna może być przyznane na innych warunkach niż wskazane w wymienionym powyżej rozporządzeniu. A zatem w tego typu decyzjach istnieje szczególna potrzeba wnikliwego przedstawienia motywów rozstrzygnięcia, tak aby decyzji podjętej w tym trybie nie można było zarzucić, że dotknięta jest wadą dowolności. Organ winien wskazać, z jakich względów przystąpił do rozpoznania sprawy w oparciu o przepis art. 19 ust. 6, czyli na innych warunkach niż wskazane w rozporządzeniu, ponadto jakimi okolicznościami faktycznymi i prawnymi kierował się rozstrzygając sprawę. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, na treść § 3 ust.1 wskazanego powyżej rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 1998r, w którym to przepisie ustawodawca określił kryterium dochodowe kwalifikujące do otrzymania pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów. Kryterium dochodowe ustalone zostało w odniesieniu do najniższej emerytury ogłaszanej w Monitorze Polskim przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń z dnia 20 lutego 2008r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P.z 2008r. Nr 21 póz. 211) najniższa emerytura od dnia 1 marca 2008r. dla osób całkowicie niezdolnych do pracy, wynosiła 636, 29 zł. A zatem, w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w przypadku konieczności zakupu sprzętu rehabilitacyjnego ułatwiającego życie osobie całkowicie niezdolnej do pracy i samodzielnej egzystencji, kryterium dochodowe kwalifikujące osobę do przyznania pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów wynosiło 1.908, 87 zł ( 636, 29 x 300% ) miesięcznie. Strona pobiera rentę w wysokości 1. 530, 77 zł miesięcznie, a zatem spełniała warunki formalne do przyznania tej formy pomocy. Okoliczności tej organ nie rozważył rozpatrując niniejszą sprawę. W toku postępowania administracyjnego doszło do uchybienia formalnego, które podczas ponownego rozpatrywania sprawy przez organ II instancji winno zostać wyeliminowane. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożony został przez M.R.. Od wydanej w sprawie decyzji administracyjnej l instancji złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ów złożony został przez J.R. - syna M.R.. W aktach sprawy brak jest jednak pełnomocnictwa pochodzącego od M.R., z którego wynikałoby upoważnienie do reprezentowania jej przez J.R. w rozpatrywanej sprawie administracyjnej. Wprawdzie przepis art. 33 § 4 k.p.a. wprowadza instytucję tzw. pełnomocnictwa domniemanego, jednakże przepis ten ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie w sytuacji gdy spełnione są wszystkie wymienione w nim przesłanki, a sprawa ma charakter "mniejszej wagi". W ocenie Sądu organ administracyjny winien zwrócić się do składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o uzupełnienie braku formalnego tegoż wniosku poprzez przedłożenie stosownego pełnomocnictwa procesowego. Jednocześnie mając na uwadze całokształt okoliczności danej sprawy, w tym również i to, że odpowiednie pełnomocnictwo upoważniające do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostało J.R. udzielone, Sąd rozpatrzył sprawę merytorycznie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu.