II SA/Go 570/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.A. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez licencji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia [...] lipca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga D.A. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że z tytułu zatrudnienia osiąga dochód w wysokości 1.600 zł (brutto). Podał między innymi, że spłaca dwa kredyty. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2010 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu, 2. przedłożenie rachunków potwierdzających ewentualnie ponoszone koszty zakupu leków (leczenia), 3. przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za okres od 05/2010 do 07/2010 r., 4. złożenie oświadczenia odnośnie otrzymanych przez żonę skarżącego dopłat z tytułu posiadania nieruchomości rolnej. W przypadku uzyskiwania dopłat należy przedłożyć decyzję w przedmiocie przyznania dopłat z ostatniego roku. W odpowiedzi na wezwanie D.A. przedstawił harmonogramy spłat kredytów, spis kosztów związanych z eksploatacją domu (opłaty za gaz -211,31 zł, energię elektryczną- 271,76 zł, telefon - 165,06 zł). D.A. oświadczył, że korzysta z rachunku bankowego żony. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. -dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie D.A. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągu z rachunku bankowego żony z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. Nie złożył także oświadczenia w sprawie otrzymanych przez żonę dopłat z tytułu posiadania przez nią nieruchomości rolnej. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej, wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżącego. Sam fakt posiadania zobowiązań z tytułu kredytów bankowych nie oznacza braku możliwości uiszczenia wpisu od skargi, który jest nie jest znaczny, wynosi bowiem 320 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 21, póz. 2193 ze zm.). Nie można także pominąć, że skarżący korzysta z pomocy prawnej zawodowego pełnomocnika, co wiąże się z poniesieniem określonych wydatków. W tym kontekście należy podnieść, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że D.A. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.