II SA/Go 570/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-09-05

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Grażyna Staniszewska, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej ze względu na toczące się postępowanie karne przeciwko osobie trzeciej, jeśli nie wykazano bezpośredniego związku materialnoprawnego między tymi postępowaniami?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może zawiesić postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko dlatego, że toczy się postępowanie karne przeciwko osobie trzeciej, jeśli nie wykazano bezpośredniego związku materialnoprawnego między tymi postępowaniami. Instytucja zawieszenia postępowania ma charakter wyjątkowy i wymaga precyzyjnego wykazania, że rozpatrzenie sprawy administracyjnej jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd, a taki związek nie został wykazany w niniejszej sprawie.
Stan faktyczny
Spółka P-M Sp. j. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Postępowanie zostało zawieszone przez organy ARiMR ze względu na toczące się postępowanie karne przeciwko S.M., wspólniczce spółki, w związku z zarzutami dotyczącymi wyłudzenia dopłat w latach poprzednich. Spółka zarzuciła organom błędną wykładnię i zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że postępowanie karne nie ma bezpośredniego związku z wnioskiem o płatność na rok 2011 i nie stanowi zagadnienia wstępnego. Organy utrzymały w mocy postanowienie o zawieszeniu, wskazując na zależność rozstrzygnięcia od ustaleń sądu karnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdził, że postanowienie nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi P - M Spółki jawnej na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej P - M Spółki jawnej kwotę 417 (czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 17 maja 2011 r. J.B. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2011. Na podstawie umowy przejęcia z dnia [...] maja 2011r. J.B. przekazał przysługujące mu gospodarstwo Spółce P spółka jawna celem prowadzenia, kontynuowania działalności rolniczej, a także realizacji zobowiązań wynikających z realizowanych programów. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako: k.p.a.), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, powołując się na okoliczność prowadzenia postępowania przygotowawczego wobec J.B. przez Prokuraturę Rejonową. Postępowanie to postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., w związku z wnioskiem pełnomocnika P spółka jawna – zostało podjęte. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako: k.p.a.), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, powołując się na okoliczność prowadzenia postępowania karnego wobec J.B. przez Sąd Okręgowy. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wobec wpływu do sądu aktu oskarżenia przeciwko J.B., powstała potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy. Wyjaśniając pojęcie "zagadnienia wstępnego" organ I instancji wskazał, że są to sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którym w niniejszej sprawie jest prawomocne rozstrzygnięcie przez właściwy organ, czy doszło do wyłudzenia dopłat, co będzie miało decydujący wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez organ. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła P spółka jawna, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się w nim uchylenia postanowienia organu I instancji. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż pomiędzy faktem skierowania przeciwko J.B. aktu oskarżenia, a toczącym się postępowaniem administracyjnym, którego stroną jest P spółka jawna istnieje jakakolwiek relacja dająca podstawę do zawieszenia postępowania, naruszenie art. 97 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art., 12 k.p.a. poprzez niewnikliwe i powolne postępowanie oraz niestosowanie najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy. Odwołujący podkreślił, że w efekcie przekazania gospodarstwa rolnego J.B. nie jest już stroną postępowania administracyjnego, a tym samym żadne toczące się przeciwko niemu postępowanie karne nie może dawać podstawy do zawieszenia postępowania w stosunku do P sp. j.. Ponadto w ocenie odwołującego, powołując się na doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych jednocześnie podkreślił, że przedmiot sprawy karnej nie może być traktowany jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W przepisie tym chodzi bowiem o takie sytuacje, gdy bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi istnieć zatem związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym będącym zagadnieniem prawnym, przy czym związek taki powinien być bezpośredni. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 123, art. 126, 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że z treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, iż chodzi o wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia sprawy, tzn. decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Zagadnienie wstępne jest zatem zagadnieniem warunkującym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem zależy od niej zarówno treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i możliwość kontynuowania postępowania jurysdykcyjnego. Regulacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie, z którą organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, gdy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy nie tylko rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, potwierdzają tezę, że przeszkoda, jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. Tak silne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego koresponduje również z twierdzeniem, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi konieczną przesłankę dla wiążącego wyznaczenia konsekwencji normy prawnej w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zatem wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenie przez Sąd Okręgowy, czy złożone przez stronę dokumenty nie zostały sfałszowane, podrobione lub też poświadczające nieprawdę ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie merytoryczne i zakończenie sprawy przez organ I instancji w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Ustalenia Sądu Okręgowego oraz prowadzone postępowanie administracyjne Kierownika Biura Powiatowego ARiMR są od siebie wzajemnie zależne. Organ odwoławczy podkreślił, powołując się na przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ), że pomoc finansowa w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawana jest na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia przesłanki określone w przepisach, m.in. jest użytkownikiem gruntów rolnych. Zatem ustalenie powyższego faktu przez Sąd Okręgowy stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania administracyjnego. Organ II Instancji uznając za bezzasadny zarzut zażalenia dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych wskazał, iż S.M. przeciwko której wniesiony został akt oskarżenia – jako wspólnik P - spółki jawnej - była osobą składającą wniosek w jego imieniu stąd wszelkie ustalenia Sądu Okręgowego jej dotyczące co do sfałszowania, czy podrobienia dokumentów lub poświadczenia w nich nieprawdy, odnosić się będą też do spółki. Tym samym zarzut braku wykazania związku między postępowaniem administracyjnym, a karnym był nieuzasadniony. Skargę na powyższe postanowienie złożyła P spółka jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie postępowania uproszczonego oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając aktom organu I i II instancji: - naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na błędnej jego wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przez przyjęcie że w sprawie konieczne jest rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wystarczający jest do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego sprawę i nie ma podstaw do zawieszenia postępowania; - naruszenie art. 12 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu, skutkującym niewnikliwym, powolnym postępowaniu i nie posługiwaniu się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi ponowiono zarzut o braku wpływu postępowania karnego przeciwko S.M. na postępowanie administracyjne z wniosku P spółka jawna o przyznanie płatności na rok 2011 podkreślając, iż przeciwko Spółce nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie w trybie ustawy z dna 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Ewentualna jego odpowiedzialność może mieć miejsce dopiero w sytuacji spełnienia dyspozycji z art. 3 ustawy. Powołując się na obowiązującą w postępowaniu karnym zasadę domniemania niewinności stwierdzić należy, iż dopiero prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo dawałby podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Brak toczącego się postępowania karnego przeciwko spółce jest zatem jednoznaczny z brakiem podstaw do zawieszenia postępowania albowiem nie istnieje kwestia, która mogłaby stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nadto pełnomocnik skarżącej spółki podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu karnym nie zarzuca się S.M. przedłożenia sfałszowanych czy przerobionych dokumentów. Nie ma również żadnych wątpliwości co do tego, iż grunty zgłoszone do dotacji znajdują się w posiadaniu Spółki i utrzymane są w dobrej kulturze rolnej. W ocenie pełnomocnika, obowiązkiem organów administracji prowadzących przedmiotowe postępowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, albowiem przesłankami wydania decyzji w zakresie płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Organ administracji nie może zawieszać postępowania dlatego, że oczekuje na ustalenia faktów w postępowaniu karnym. Ewentualne ustalenie na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego, iż doszło do popełnienia przestępstwa i w związku z tym przestępstwem wydana została decyzja, daje dopiero podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Organ nie może zawiesić postępowania i oczekiwać, że sąd karny dokona za niego ustaleń faktycznych w sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zawieszenie postępowania z powodu toczącego się postępowania karnego jest niezasadne. Oba postępowania są autonomiczne i każde z nich posiada odrębne przepisy regulujące procedurę dowodową. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał, iż postępowanie karne toczące się przed Sądem Okręgowym dotyczy wszystkich wniosków o płatności złożonych przez S.M. w imieniu własnym jak też w imieniu P - spółka jawna. Organ II instancji podniósł, iż zarzut stawiany S.M. w akcie oskarżenia dotyczy tego, że w roku 2011 działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą usiłowała doprowadzić ARiMR do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że chcąc uzyskać dla siebie lub innej osoby płatności rolnośrodowiskowe do gruntów rolnych przedłożyła Agencji podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę lub nierzetelny dokument lub oświadczenie dotyczące okoliczności istotnych dla uzyskania wsparcia. Wskazując na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wywodził, iż zagadnieniem wstępnym w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być właśnie ustalenie przez sąd karny czy doszło do przedłożenia Agencji podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę lub nierzetelnego dokumentu lub oświadczenia dotyczącego okoliczności istotnych dla uzyskania wsparcia finansowego. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, płatności rolnośrodowiskowe przysługują do powierzchni gruntów rolnych znajdujących się w posiadaniu producenta rolnego. Rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji stało się uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy sąd. Jako podstawę zawieszenia wskazał też organ przepisy art. 6 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady ( WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia18 grudnia 1995 w sprawie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; powoływanej jako: p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana jest na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie pozostawała kwestia wystąpienia przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku P spółka jawna o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, ze względu na toczące się przed Sądem Okręgowym postępowanie karne m.in. przeciwko S.M., składającej w imieniu P spółka jawna wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Zawieszając postępowanie organy powołały się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przede wszystkim wskazać należy, że przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, a jego ocena należy ze względu na normy kompetencyjne do innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie administracyjne w sprawie. W postępowaniu administracyjnym przyjęto zatem jako podstawowe rozwiązanie, że o zagadnieniach wstępnych (prejudycjalnych) rozstrzyga organ lub sąd właściwy do ich rozstrzygnięcia, co nie oznacza, że dopuszczalne jest zawieszenie postępowania bez wykazania związku pomiędzy rozpoznawaną sprawą a inną sprawą, która może być zakwalifikowana jako prejudycjalna. Tylko w sytuacjach szczególnych można odstąpić od tego rozwiązania. Dlatego obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie związku pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 359-360). Zważywszy na okoliczność, iż zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych w ustawie, a przesłanki zawieszenia nie powinny być wykładane rozszerzająco. W rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być przedmiotem odrębnego postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Samo, zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Organ nie może zatem kierować się przewidywaniami, jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji. Istotne jest przy tym to, by zagadnienie wstępne miało charakter materialnoprawny, co oznacza, że zawieszenie postępowania administracyjnego z tej przyczyny wymaga ustalenia konkretnego przepisu prawa materialnego, który uzależniałby wydanie rozstrzygnięcia w sprawie od rozstrzygnięcia sprawy wszczętej na wniosek strony ( vide: wyroki NSA z dnia 12 maja 2009 r., I OSK 441/09 oraz 13 września 2012 r., II OSK 903/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl; także W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, ST nr 10 2003 r., s. 29-43). Zależność musi ta być bezpośrednia, co oznacza, że gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego ( vide: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany LEX, Warszawa 2013, teza 5 do art. 97) Z powyższego wynika, że postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy powinno być prowadzone w postępowaniu głównym. Okoliczność, że ustalenia dokonywane w innym postępowaniu mogą posłużyć za dowód w sprawie nie jest zagadnieniem wstępnym, zaś kwestie ekonomiki procesowej czy możliwość wykorzystania dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu nie uzasadnia zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ( vide: wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. II OSK 1559/07, publ., podobnie W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej...). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w postanowieniach obu organów nie zostało wykazane istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między postępowaniem karnym a postępowaniem z wniosku P spółka jawna o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Postanowienie organu I instancji jest nie tylko bardzo lakoniczne ale nader wszystko odnosi się do okoliczności wniesienia aktu oskarżenia przeciwko J.B., bez wyjaśnienia jaki wpływ prowadzenie postępowania przeciwko tej właśnie osobie może mieć na wynik postępowania, którego stroną ( w wyniku przekazania gospodarstwa rolnego) jest obecnie P spółka jawna. Uzasadnienie decyzji organu II instancji, mimo że znacznie obszerniejsze, naprawia w pewnym zakresie błąd organu I instancji, bowiem wyjaśnia, iż zawieszenie postępowania wynika z faktu wniesienia aktu oskarżenia przeciwko S.M., jednak nie eliminuje całkowicie wadliwości postępowania organu I instancji, gdyż w dalszym ciągu organ nie wykazał związku pomiędzy prowadzonym postępowaniem karnym a postępowaniem z wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 r. Jego przeważającą część poświecono doktrynalnej charakterystyce przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w szczególności zaś pojęciu zagadnienia wstępnego oraz przytoczeniu treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ). W oparciu o wskazane przez organ okoliczności nie da się w żadnym razie ustalić, w jakim związku przyczynowym i zarazem materialnoprawnym pozostaje rozpoznanie wniosku skarżącej spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia. Nie ma bowiem konkretyzacji dotyczącej samego wniosku oraz przedmiotu postępowania karnego i postawionych w nim zarzutów i to podmiotowi innemu niż wnioskodawca. W kwestii związania zagadnieniem wstępnym rozstrzyganym przez sąd karny organ wypowiada się jedynie ogólnie wskazując, że to w postępowaniu karnym zostanie ustalone, czy złożone przez S.M. dokumenty zostały sfałszowane, podrobione lub poświadczają nieprawdę, a tym samym, czy P spółka jawna była uprawniona do otrzymania płatności. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Oddziału ARMiR nie ma jednak wytłumaczenia, jakie to konkretne dokumenty (za jaki okres, w jakim przedmiocie -rodzaju płatności, do jakiego gruntu i z jakiego tytułu) objęte postępowaniem karnym, stanowiły podstawę ubiegania się przez skarżącą o płatności rolnośrodowiskowe na 2011 r., i w jaki sposób lub na jakiej podstawie stwierdzenie fałszu tych dokumentów rzutuje w sposób bezpośredni na wniosek o płatność za rok 2011. Wskazać również należy, że na tle innych spraw rozpoznawanych w tutejszym sądzie, dotyczących innych płatności lub beneficjentów (np. sprawy II SA/Go 526/13, II SA/Go 525/13, II SA/Go 563/13), dostrzegalne jest, że organy wydając postanowienia o zawieszeniu posługują się tą samą argumentacją nie indywidualizując i nie konkretyzując związku między danymi sprawami, a postępowaniem karnym. Potwierdza to dodatkowo fakt, iż w swoim orzeczeniu organ odwoławczy nie wspomniał nawet o okoliczności powołania się w uzasadnieniu organu stopnia podstawowego na prowadzenie postępowania karnego wobec innej niż wnioskodawca osoby. Wykazanie bezpośredniości tego związku i jego materialnoprawnej podstawy w odniesieniu do danego wniosku o płatność ma kluczowe znaczenia dla kontroli zasadności zawieszenia postępowania w sprawie, gdyż z treści załączonego do akt administracyjnych aktu oskarżenia ( nieomówionego przez organ, poza wzmianką o jego wniesieniu do sądu), wynika, że zarzuty stawiane S.M. dotyczą płatności uzyskanych za lata 2004-2010, a zatem nie obejmują roku, którego dotyczy niniejsza sprawa administracyjna, w szczególności nie staje ona pod zarzutem usiłowania wyłudzenia płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011 na rzecz P spółka jawna. Co do zasady zatem wynik postępowania karnego nie determinuje bezpośrednio okoliczności faktycznych i prawnych będących podstawą rozpoznawania przedmiotowego wniosku o płatność. Jeśli zaś z jakichś szczególnych względów zachodzi bezpośrednia i materialnoprawna zależność między rozstrzygnięciem sądu karnego a rozpatrzeniem niniejszej sprawy nie została ona przez organ wykazana zgodnie z wymogami art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 126 k.p.a. Podobnie powołanie dopiero w odpowiedzi na skargę treści § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie może być uznane za wykazanie przesłanki do zawieszenia postępowania, gdyż nadal brak jest zindywidualizowanych okoliczności łączących sprawę z wniosku P o płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 ze sprawą karną przeciwko S.M., umożliwiających ocenę i rozstrzygnięcie, co konkretnie stanowi zagadnienie prejudycjalne. Nie można zgodzić się również z argumentem, że zagadnieniem wstępnym są fakty stwierdzone przez sąd karny w postępowaniu dowodowym ( podkreślenie na stronie 2 odpowiedzi na skargę). Jak wyżej zaznaczono zagadnienie wstępne ma charakter prawny i związane jest z bezpośrednim wpływem rozstrzygnięcia innego organu na sprawę administracyjną. To zaś, że wyniki postępowania dowodowego w sprawie karnej mogą determinować w jakiejś mierze ustalenia faktyczne sprawy administracyjnej, w szczególności przez to, że organ będzie mógł korzystać również z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej i odnieść się do wyników tego postępowania i poczynionych w nim ustaleń ma znaczenie wyłącznie faktyczne i pragmatyczne. Taki zaś związek nie odpowiada konstrukcji przesłanki, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodzić się należy z zarzutem skargi, iż w ramach wskazywanej podstawy zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku z [...] maja 2011r. złożonego wprawdzie pierwotnie przez J.B., a przejętego następnie P spółka jawna, o płatności dotyczące programu rolnośrodowiskowego na rok 2011 organy nie wykazały wymaganego powołanym przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. związku tegoż postępowania z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko podmiotowi innemu niż wnioskujący o płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 tj. przeciwko S.M.. Treść zarzutu aktu oskarżenia pod jakim staje w postępowaniu karnym S.M. oraz jego uzasadnienie nie pozwala stwierdzić, iż zarzucane jej złożenie w Agencji dokumentów poświadczających nieprawdę dotyczy działań podejmowanych przez nią także w imieniu P. Nie zmienia tego fakt, iż jest ona wraz z M.W. wspólnikiem spółki jawnej pod nazwą P. Rację przyznać też należy stronie skarżącej, iż rozważań co do ewentualnych związków i wpływu sankcjonowanych karnie działań S.M., podejmowanych przez nią w imieniu i na rzecz P spółka jawna na postępowanie administracyjne wszczęte przez ten podmiot, w kontekście możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego, dokonywać można w świetle regulacji ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 768 ). Do tej jednakże kwestii organy orzekające w sprawie się nie odniosły, poprzestając w istocie na postawieniu znaku równości między działaniem S.M. w imieniu własnym i w imieniu spółki jawnej. Dodatkowo wyjaśnienia w tych okolicznościach wymaga, czy może mieć ono wpływ także wobec sytuacji, iż pierwotnie wniosek złożył inny podmiot, tj. J.B.. Końcowo wskazać też należy, iż podstawy prawnej zawieszenia postępowania o płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 nie stanowiły i nie mogły stanowić powołane również dopiero w odpowiedzi na skargę przepisy art. 6 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE,EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 w sprawie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.). Wymienione rozporządzanie ustanawia ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zgodnie z ust.1 art. 6 tego rozporządzenia "bez uszczerbku dla administracyjnych środków i kar Wspólnoty przyjętych na podstawie zasad sektorowych istniejących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nakładanie kar finansowych, takich jak grzywny, może zostać zawieszone decyzją właściwego organu władzy, jeżeli przeciw danej osobie wszczęte zostało postępowanie karne w związku z tym samym stanem faktycznym. Wstrzymanie postępowania administracyjnego spowoduje zawieszenie okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3. Stosownie zaś do ust. 2 "jeżeli postępowanie karne nie będzie kontynuowane, podejmie się zawieszone postępowanie administracyjne". Zatem treść powołanych regulacji jednoznaczne stanowi, że mają one zastosowanie w postępowaniach, których przedmiotem jest wymierzanie kar finansowych takich jak grzywny i innych środków administracyjnych z tytułu nieprawidłowości w rozumieniu ust. 2 art. 1 powołanego rozporządzenia, nie zaś w postępowaniach w przedmiocie przyznania środków pomocowych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchylił zaskarżone postanowienie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd uznał, nie będąc związany wnioskami skargi ( tu: wnioskiem skarżącego o uchylenie także postanowienia organu I instancji ), że dla usunięcia stanu niezgodności z prawem i zrealizowania wytycznych zawartych w niniejszym wyroku nie jest konieczne korzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 135 p.p.s.a i uchylenie również postanowienia wydanego przez organ I instancji. W ponowionym postępowaniu organ II instancji będzie zobowiązany ( o ile uzna podstawy zawieszenia za nadal istniejące) dokonać szczegółowych ustaleń koniecznych dla ustalenia rozważonego wyżej związku i dać im wyraz w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. O wstrzymaniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego nastąpiło na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło