II SA/Go 570/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Powiatu o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Zarządu Powiatu Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ogłoszenia wykazu nieruchomości przeznaczonych do najmu postanawia: odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Pismem z dnia [...] maja kwietnia 2016 r. Powiat, reprezentowany przez pełnomocnika – r.pr. R.Z.-B., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] maja 2016 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Zarządu Powiatu Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie ogłoszenia wykazu nieruchomości przeznaczonych do najmu. Do skargi pełnomocnik załączył pełnomocnictwo udzielone mu w uchwale Nr [...] Zarządu Powiatu z dnia [...] maja 2016r., podpisanej przez Starostę – M.J.. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 570/16 Sąd zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt II SA/Go 504/16, ze skargi Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewody stwierdzające nieważność szeregu uchwał Rady Powiatu z dnia [...] marca 2016 r., m.in. uchwały w sprawie odwołania P.J.Ł. z funkcji Starosty, Nr XXIII/80/16 w sprawie stwierdzenia odwołania Starosty, w sprawie wyboru M.A.J. na funkcję Starosty, Nr XXIII/81/16 w sprawie stwierdzenia wyboru Starosty. Sąd stwierdził, iż wynik sprawy II SA/Go 504/16 będzie miał istotne znaczenie dla oceny, która z osób wybranych na stanowisko Starosty jest uprawniona do reprezentacji Powiatu w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1445 ze zm.). Ta zaś okoliczność będzie istotna w zakresie oceny prawidłowego umocowania do reprezentacji strony skarżącej w niniejszej sprawie oraz wezwania do prawidłowego uzupełnienia istniejącego w niniejszej sprawie braku formalnego skargi dotyczącego złożenia pełnomocnictwa procesowego. Następnie w związku z oddaleniem przez NSA wyrokiem z dnia 29 grudnia 2016 r., II OSK 2753/16 skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 1 września 2016 r., II SA/Go 504/16 uchylającym rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], Sąd postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Go 570/16 na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. podjął zawieszone postępowanie. Jednocześnie na podstawie zarządzenia z tej samej daty pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 od daty doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi, przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi udzielonego przez osobę uprawnioną do reprezentacji strony skarżącej – Powiatu na zewnątrz, którym zgodnie z art. 34 ust. 1 u.s.p. jest Starosta. Dodatkowo pełnomocnictwo powinno zawierać zatwierdzenie dotychczasowych czynności procesowych podjętych przez pełnomocnika strony skarżącej, w tym w szczególności wniesienia skargi do Sądu. Przesyłka zawierająca w/w wezwanie doręczona została na adres wskazany przez pełnomocnika w skardze tj. adres Starostwa Powiatowego, w dniu 26 stycznia 2017 r. (k. 55 akt sądowych). W dniu 8 lutego 2017 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...] lutego 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – 7 lutego 2017 r. – k. 60 akt sądowych), w którym poinformował on o złożeniu wraz z pismem pełnomocnictwa udzielonego przez Starostę z potwierdzeniem dotychczasowych czynności. Jednocześnie w treści pisma pełnomocnik zwrócił się do Sądu o usprawiedliwienie ewentualnego niewielkiego opóźnienia w złożeniu niniejszego pisma wynikłego z jego kilkudniowej nieobecności z powodu śmierci i pogrzebu teścia. W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej wezwany został do sprecyzowania w terminie 7 dni, czy pismo z dnia [...] lutego 2017 r. zawiera wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, pod rygorem przyjęcia, iż zawiera ono taki wniosek. Jednocześnie wezwano pełnomocnika, w przypadku przyznania, że pismo z dnia [...] lutego 2017 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu, do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braku formalnego tego wniosku poprzez uprawdopodobnienie, iż usunięcie braku formalnego skargi nie zostało dokonane w terminie bez jego winy. Poinformowano przy tym pełnomocnika, iż w treści pisma z dnia [...] lutego 2017 r. pełnomocnik wskazał jedynie przyczynę uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. potwierdził, iż jego intencją było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Następnie pełnomocnik podał, iż wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu 26 stycznia 2017 r. i zadekretowane zostało przez sekretarza starostwa na biuro prawne. Pełnomocnik wyjaśnił, że ze Starostwem Powiatowym związany jest umową zlecenia, a piątki (tzn. też [...] stycznia 2017 r.) nie są dniami wykonywania tego zlecenia. Pełnomocnik wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2017 r. zmarł jego teść w związku z czym wraz z żoną bezzwłocznie udali się do [...]. Wskazał, że w dniach [...] stycznia 2017 r. załatwiał niezbędne formalności, a w dniu [...] lutego 2017 r. odbył się pogrzeb. W dniu [...] lutego 2017 r. udał się na rozprawy. Następnie zaś w dniu [...] lutego 2017 r. udał się do Starostwa, gdzie przekazano mu wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi. Pełnomocnik podał, iż na poniedziałek [...] lutego 2017 r. przygotował pełnomocnictwo do podpisu wraz z pismem przewodnim, dodając, iż z uwagi na urlop Starosty pełnomocnictwo podpisał Wicestarosta. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik stwierdził, iż do uchybienia terminu doszło z przyczyn od niego niezależnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) -zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, chyba że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi wówczas winien być wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wniosek złożony w rozpoznawanej sprawie przez pełnomocnika skarżącego dotyczy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa. Termin ten, zgodnie z treścią art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 57 § 1 p.p.s.a., wynosi siedem dni i jako termin ustawowy nie podlega skracaniu ani wydłużaniu. W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi doręczone zostało skutecznie pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 stycznia 2017 r., na adres wskazany przez niego w treści skargi (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – k. 55 akt sądowych). Natomiast pismo pełnomocnika skarżącego, zawierające odpowiedź na wezwanie Sądu, nadane zostało w polskim urzędzie pocztowym w dniu 7 lutego 2017 r. (pieczęć nadania na kopercie przesyłki – k. 60 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, iż pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do usunięcia braku formalnego skargi, który upłynął w dniu 2 lutego 2017 r. (czwartek). Stwierdzić należy, iż wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi złożony został przez pełnomocnika skarżącego w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. (nadany został w dniu 7 lutego 2017 r.). Ponadto pełnomocnik skarżącego w tym samym piśmie dokonał czynności procesowej usunięcia braku formalnego skargi, załączając pełnomocnictwo procesowe. Zachowanie przez wnioskodawcę powyższych wymogów umożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która jest w stanie uprawdopodobnić, że nie dokonała czynności w terminie ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym, pomimo dołożenia należytej staranności, nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie NSA z 25 maja 2004 r., FZ 63/04, LexPolonica). Podkreślenia przy tym wymaga, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6, postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Co istotne, wina w uchybieniu terminu to również wina osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. Działania pełnomocnika oraz zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., II CKN 554/00). W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika (np. adwokata, radcy prawnego). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09, z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09). W przedmiotowej sprawie reprezentujący stronę skarżącą pełnomocnik jako zasadniczą okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi wskazał okoliczność śmierci swojego teścia ([...] stycznia 2017 r.) i związany z tym pogrzeb ([...] lutego 2017 r.). Następnie pełnomocnik wyjaśnił, iż w dniu [...] lutego 2017 r. w siedzibie Starostwa zapoznał się z wezwaniem Sądu do usunięcia braków formalnych skargi i przygotował na dzień [...] lutego 2017 r. stosowny dokument pełnomocnictwa do podpisania. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, iż pełnomocnik skarżącego nie tylko nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi w sposób niezawiniony, gdyż poza oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. w żaden sposób nie wykazał zdarzenia, które wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy w uchybieniu terminowi, ale przede wszystkim nie wykazał przekonująco, że zaistniała przeszkoda wskutek której doszło do uchybienia terminu. Należy zwrócić uwagę, że przesyłka Sądu zawierająca wezwanie pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi doręczona została skutecznie w dniu 26 stycznia 2017 r., wobec czego termin do wykonania zobowiązania upływał w dniu 2 lutego 2017 r. Tymczasem teść pełnomocnika skarżącego (według oświadczenia pełnomocnika) zmarł [...] stycznia 2017 r., jego pogrzeb odbył się [...] lutego 2017 r., a pełnomocnik jak sam wskazał już w dniu [...] lutego 2017 r. uczestniczył w rozprawach wykonując czynności zawodowe. Z wezwaniem Sądu do usunięcia braku formalnego skargi pełnomocnik skarżącego zapoznał się w dniu [...] lutego 2017 r., czyli po upływie terminu do usunięcia braku formalnego skargi i na [...] lutego 2017 r. przygotował dokument pełnomocnictwa do podpisu. Zatem z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego wynika, iż nie było w tych okolicznościach sprawy zdarzenia czy faktu wskazującego na brak winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania czynności prawnej polegającej na usunięciu braku formalnego skargi. Za okoliczność taką nie sposób przyjąć pogrzeb w rodzinie pełnomocnika, który odbył się przed upływem terminu do wykonania zobowiązania, a pełnomocnik skarżącego już [...] lutego 2017 r., czyli jeszcze możliwe było zachowanie terminu do wykonania zobowiązania Sądu, wykonywał czynności zawodowe. Niewątpliwie okoliczności takiej nie stanowi też fakt, iż skarżący obsługując skarżącego w ramach umowy zlecenia nie przebywa w siedzibie Starostwa Powiatu codziennie. Podkreślić należy, iż na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2009r., sygn. akt I OZ 198/09, . postanowienie NSA z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09, postanowienie NSA z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06). W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać należy przy tym takiego zorganizowania pracy, aby nie wpływała ona negatywnie na tok czynności postępowania sądowego, w tym terminowość wykonywania przez pełnomocnika czynności wymaganych prawem. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji oraz nadawania pism do sądów w odpowiednim terminie. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09). Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. Reasumując stwierdzić należy, iż wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi w przedmiotowej sprawie skierowane zostało do pełnomocnika skarżącego i to na nim ciążyła odpowiedzialność za terminowe wykonanie tego zobowiązania. W terminie do wykonania zobowiązania Sądu tj. [...] lutego 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej był czynny zawodowo, uczestniczył w rozprawach. W takiej sytuacji nie sposób uznać, aby pełnomocnik skarżącego dochował należytej staranności. Przyjęta przez pełnomocnika organizacja pracy, obejmująca m.in. wskazanie adresu, na który kierowana ma być korespondencja z Sądu, częstotliwość i sposób komunikowania się przez pełnomocnika ze stroną skarżącą i wysyłanie korespondencji, nie może w tej sytuacji usprawiedliwiać braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W tych okolicznościach na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.