II SA/Go 574/16

PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-10-13

Skład orzekający: Jarosław Piątek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która jest zwolniona z mocy ustawy od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej, która jest zwolniona z mocy ustawy od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, a jej przyznanie w zakresie ustanowienia adwokata jest uzasadnione w przypadku osoby bezrobotnej, korzystającej z pomocy społecznej i nieposiadającej oszczędności ani majątku.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznał wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący zaskarżył decyzję Burmistrza Miasta i Gminy uchylającą decyzję ostateczną i odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. M.B. podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i korzysta z pomocy społecznej. Sąd uznał wniosek za uzasadniony.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono ustanowić adwokata dla M.B. oraz umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od [...] r. do [...] r. p o s t a n a w i a : 1. ustanowić adwokata, 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 29 lipca 2016 r. wpłynął do tut. sądu wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na postawie zarządzenia sędziego z dnia 5 września 2016 r. uznano, że przedmiotem skargi M.B. jest decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od [...] sierpnia 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. M.B. oświadczył, że korzysta z pomocy społecznej. Wniosek jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Należy zauważyć, że skarżący z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. h p.p.s.a.). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej M.B. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy wskazać, że skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z dniem [...] lipca 2014 r. (zaświadczenie z dnia [...].08.2015 r. – akta sprawy II SA/Go 470/15). Zważyć również trzeba, iż M.B. systematycznie korzysta z pomocy społecznej począwszy od 2011 r. (akta sprawy II SA/Go 645/14). We wrześniu 2016 r. otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w łącznej wysokości 619 zł (oświadczenie skarżącego zawarte w aktach sprawy II SA/Go 764/16). Nadto z treści formularza PPF wynika, że skarżący nie posiada oszczędności ani majątku. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżący nie ma możliwości poczynienia wydatków nie służących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu. W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest uzasadniony. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznanie prawa pomocy umarza się. Z uwagi na fakt, iż skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit h p.p.s.a., należy stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło