II SA/Go 577/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł, A.S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie wpisu w od sześciu wniesionych skarg w łącznej wysokości 3.000 zł. A.S. podała, iż z tytułu umowy o pracę oraz prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 4.181 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2007 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedstawienie zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiąganych przez skarżącą dochodów z tytułu umowy o pracę za okres trzech miesięcy, 2. przedstawienie miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu (domu) (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp. wraz z rachunkami), 3. przedłożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych za okres od 09/2007 do 11/2007, 4. przedłożenie kopii rocznego zeznania podatkowego skarżącej za 2006 r., 5. odpisów deklaracji miesięcznych w podatkach: dochodowym, od towarów i usług, akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy: 6. przedstawienie ponoszonych kosztów zakupu leków, leczenia oraz rachunków potwierdzających te koszty oraz podanie kwoty przeznaczanej miesięcznie na wyżywienie, 7. złożenie oświadczenia o wysokości ewentualnie ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków na potrzeby typu papierosy, prasa, telewizja kablowa itp., pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o treść dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Skarżąca przedłożyła wskazane w wezwaniu dokumenty (rachunki) za wyjątkiem wyciągów z rachunków bakowych oraz rachunków za zakup lekarstw. A.S. oświadczyła, że wyciągi z rachunków bankowych zostaną przesłane do dnia 4 stycznia 2008 r., jednakże ich nie przedstawiła. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie A.S. nie uzupełniła zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych, co w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą stanowi istotny element w ocenie ich zdolności płatniczych. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej, wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżącej. Nie można także tracić z pola widzenia, że A.S. uzyskuje dochód nie tylko z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ale i umowy o pracę (2.490 zł netto). Należy także wskazać skarżącej, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Zwraca się także trafnie uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że A.S. nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.